آب “گرم” در حال حرکت به سمت یکی از بزرگترین قفسههای یخی قطب جنوب است که در صورت ذوب شدن، میتواند به طور چشمگیری سطح دریاها را افزایش دهد.
قفسه یخی فیلشنر-رون (FRIS) که بر فراز دریای ودل در قطب جنوب گسترش یافته، برخلاف برخی دیگر از قفسههای یخی قطب جنوب، در حال حاضر در دنیای گرمشونده ما پایدار به نظر میرسد. اما مدلسازیهای اقیانوسی پیشین نشان دادهاند که آب نسبتاً گرم اعماق دریا میتواند یک تهدید برای یکپارچگی این قفسه باشد.
در مطالعهای که در 24 آبان 1403 در ژورنال Geophysical Research: Oceans منتشر شد، پژوهشگران دریافتند که در سالهای گرمتر، جریان آب گرم به سمت قفسه سریعتر است. این موضوع ممکن است به کاهش پوشش یخ دریایی در این دورهها مرتبط باشد. به گزارش مجله Eos، اگر این درست باشد، کاهش شدید یخ دریایی میتواند باعث ذوب شدن این قفسه شود.
نِدین اشتایگر، نویسنده اصلی این تحقیق و اقیانوسشناس فیزیکی از دانشگاه سوربن فرانسه، به Live Science در ایمیلی گفت: «اگر آب گرم به زیر قفسه یخی برسد، پایه این قفسه را ذوب خواهد کرد.»
ذوب یک قفسه یخی عظیم مانند FRIS در نهایت منجر به افزایش عظیم سطح دریا میشود. با این حال، پژوهشگران هنوز نکات زیادی درباره این منطقه باید بیاموزند و مشخص نیست که آیا جریان بیشتر آب گرم با تغییرات اقلیمی ارتباط دارد یا خیر.
کیتلین ناتن، مدلساز اقیانوس و یخ در پژوهش بریتانیایی قطب جنوب که در این تحقیق شرکت نداشت، به Live Science گفت: آب گرم ممکن است یک “علامت هشدار” باشد، اما ممکن است فقط “نوسانات طبیعی” منطقه باشد. در هر صورت، بعید است که FRIS به این زودیها ذوب شود. او افزود: «اگر دولتهای جهان نتوانند استفاده از سوختهای فسیلی را کاهش دهند و تغییرات اقلیمی از کنترل خارج شود، ممکن است FRIS در یک یا دو قرن آینده با مشکل جدی روبهرو شود.»
FRIS با یخ ضخیم و آب دریا با دمای نزدیک به انجماد که بر روی قفسه قارهای زیرین جریان دارد محافظت میشود. این قفسه قارهای ساحل قطب جنوب را در دریای ودل حلقه میزند. با این حال، در تابستان، آب گرمتر از اقیانوس آزاد به قفسه قارهای نفوذ میکند و از طریق کانالی به نام شیار فیلشنر به سمت قفسه یخی حرکت میکند.
ناتن خاطرنشان کرد که آب اقیانوس عمیق در اطراف قطب جنوب حدود 33.8 درجه فارنهایت (1 درجه سانتیگراد) است. این دما در واقع خیلی گرم نیست، اما از نقطه انجماد آب (32 درجه فارنهایت یا 0 درجه سانتیگراد) بالاتر است.
او گفت: «شما دوست ندارید در این آب شنا کنید، اما این آب میتواند یخ را خیلی سریع ذوب کند.»
حجم آب گرم عبوری از شیار فیلشنر و یک شیار ناشناخته دیگر که در این مطالعه شناسایی شد، در سالهای 1395 و 1396 بهطور ویژه بالا بود. در همان سالها، پوشش یخ دریایی نیز کمتر بود. با این حال، نویسندگان مطالعه تنها دادههای سالهای 1395 تا 1400 را در اختیار داشتند. اشتایگر و ناتن بر اهمیت نظارت بلندمدت برای درک بهتر این منطقه و پیشبینی تغییرات آینده قفسه یخی تأکید کردند.
در نهایت، در حالی که دانشمندان توافق دارند که ورود آب گرم به قفسه قارهای احتمالاً برای FRIS فاجعهبار خواهد بود، برخی پژوهشها نشان میدهند که این تنها در یک سناریوی شدید تغییرات اقلیمی رخ خواهد داد.
ناتن در یک مطالعه در سال 1400 که در ژورنال Nature منتشر شد، تخمین زد که نقطه بحرانی FRIS تنها زمانی عبور میشود که گرمایش جهانی از 12.6 درجه فارنهایت (7 درجه سانتیگراد) بالاتر از سطح پیشصنعتی تجاوز کند. این میزان گرمایش بسیار بالاتر از آستانه خطرناک 2 درجه سانتیگراد (3.6 درجه فارنهایت) است که احتمال فروپاشی غیرقابل برگشت اقلیمی را بسیار افزایش میدهد. برای مقایسه، سال 1403 اولین سالی بود که از 2.7 درجه فارنهایت (1.5 درجه سانتیگراد) عبور کرد.
ناتن گفت: «ما باید قفسه فیلشنر-رون را برای نشانههای تغییرات زیر نظر داشته باشیم، اما مناطق دیگر قطب جنوب خیلی زودتر از این منطقه ذوب خواهند شد. ما در حال حاضر شاهد از دست دادن سریع یخ در غرب قطب جنوب هستیم که سریعترین سهم را در افزایش سطح دریا دارد.»
این قفسه یخی در حال حاضر در مقایسه با دیگر قفسههای یخی قطب جنوب پایدار به نظر میرسد. با این حال، مدلسازیهای اقیانوسی نشان میدهند که آب نسبتاً گرم اعماق دریا میتواند در آینده تهدیدی جدی برای آن باشد.