در امتداد خلیج چساپیک در سواحل اقیانوس اطلس میانی ایالات متحده، خوشههایی از تنههای درخت که پوستشان کاملاً ریخته، همچون استخوانهای غولپیکری که در زمین کاشته شده باشند، ظاهر شدهاند. اینها «جنگلهای ارواح» هستند: بقایای شبحوار جنگلهایی از سرو و کاج که زمانی سرسبز بودند. از اواخر قرن نوزدهم تاکنون، نوارهای وسیعی از این درختان در امتداد ساحل مردهاند — و قرار نیست دوباره رشد کنند.
این گورستانهای درختان در جاهایی ظاهر میشوند که زمین به آرامی به سوی اقیانوس شیب پیدا میکند و آب شور به طور فزایندهای به آن نفوذ میکند. در امتداد سواحل شرقی ایالات متحده، در نقاطی از ساحل غربی و جاهای دیگر، خاکهای شور باعث مرگ صدها هزار هکتار درخت شده و اسکلتهای چوبی بر جای گذاشته که معمولاً در میان باتلاقها قرار دارند.
اما بعد از مرگ این جنگلها چه اتفاقی میافتد؟ پاسخ آن متفاوت است. برخی از این مناطق مرده به باتلاقهایی تبدیل میشوند که خدمات حیاتی زیستبومی مانند حفاظت در برابر طوفانها و ذخیرهی کربن را فراهم میکنند. در حالی که برخی دیگر ممکن است به محل رشد گیاهان مهاجم تبدیل شوند یا به کلی فاقد پوشش گیاهی شوند — و در نتیجه خدمات زیستبومی از بین برود. پژوهشگران در حال بررسی این هستند که این تغییر فزاینده از جنگل به باتلاق، در مجموع چه تأثیری بر اکوسیستمهای ساحلی خواهد داشت.
کری گرادن، بومشناس سواحل از دانشگاه جورج واشنگتن، میگوید بسیاری از این جنگلهای ارواح، نتیجهی افزایش سطح دریا هستند. او که نویسندهی مقالهای دربارهی شوری اکوسیستمهای ساحلی در نسخهی 1404 مجلهی سالانه علوم دریایی است، توضیح میدهد که بالا آمدن سطح دریا باعث تشدید طغیان طوفانها میشود و آب شور را به بالای خاک میآورد. خشکسالی و بالا آمدن سطح دریا نیز میتواند سفرههای آب زیرزمینی را در امتداد ساحل جابهجا کند و اجازه دهد آب شور به زیر سطح جنگل نفوذ کند. درختان که از آب شیرین محروم میشوند، تحت استرس شوری قرار میگیرند.
(تصویر: رصدخانهی زمین ناسا، میکالا گاریسون؛ با استفاده از دادههای لندست از سازمان زمینشناسی ایالات متحده)
با این حال، گرادن میگوید گذار از جنگل زنده به باتلاق لزوماً یک تراژدی نیست. باتلاقها هم بخش مهمی از اکوسیستمهای ساحلی هستند. مارچلو آردون، بومشناس اکوسیستم و زیستژئوشیمیدان از دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی، میگوید که در دورههای گذشتهی افزایش سطح دریا نیز این تغییر بین جنگل و باتلاق رخ داده است.
او میگوید: «میتوانید تصور کنید که جنگلها و باتلاقها در امتداد ساحل با هم میرقصند.»
باتلاقها مزایای زیادی برای اکوسیستم دارند. آنها زیستگاه پرندگان و سختپوستانی مانند گنجشکهای باتلاقی، مارشرنها، خرچنگها و صدفها هستند. همچنین، پناهگاه گیاهان بومی مقاوم به نمک، مانند جگنها و برخی گونههای چمنزارند که غذای جانوران را فراهم میکنند.
باتلاقها میتوانند مقدار قابل توجهی کربن را نیز ذخیره کنند. گیاهان در طی فتوسنتز دیاکسید کربن جذب میکنند و رسوبات گلی نیز مواد کربنی مانند برگهای مرده و جانوران کوچک را در خود به دام میاندازند. برای مثال، در امتداد رودخانههای ساحلی جورجیا، باتلاقهای شور و نیمهشور میتوانند حتی بیشتر از جنگلهای جزر و مدی که جایگزینشان شدهاند، کربن ذخیره کنند.
باتلاقهای شور همچنین مانند سپری در برابر طوفانها عمل کرده و جلوی وزش شدید باد و پیشروی آب را میگیرند و از جنگلهای عقبتر محافظت میکنند. پژوهشهای جدید نشان میدهند که باتلاقهای وسیع میتوانند مانع از گسترش بیشتر جنگلهای ارواح شوند، چون جلوی نفوذ آب شور به درون جنگل را میگیرند.
با این حال، همهی باتلاقهای شور نمیتوانند به خوبی جنگلها کربن ذخیره کنند. آردون، که در حال مطالعهی جنگلهای شبهجزیرهی آلبمارل-پاملیکوی کارولینای شمالی است، دریافت که این جنگلها، که میزبان درختانی چون سرو کچل، سرو سفید آتلانتیک و گونههایی از درختان برگریز سختچوبی هستند، بیش از تالابهایی که به تدریج جایگزینشان میشوند، کربن ذخیره میکنند.
و همیشه هم باتلاقها جایگزین درختان نمیشوند. زمانی که جنگلها بهسرعت زیر آب میروند، به جای باتلاق، پهنههای گلی ایجاد میشود و خدمات زیستبومی هر دو از بین میرود. گاهی، گیاهان مهاجم پیش از آنکه گیاهان بومی بتوانند رشد کنند، منطقه را تسخیر میکنند.
استفانی استاتس، بومشناس جنگل از دانشگاه مریلند در ایسترن شور، میگوید: «وقتی بسیاری از این جنگلها میمیرند، به جای اینکه یک باتلاق شور بومی شکل بگیرد، چیزی که در واقع جایگزین میشود، باتلاقی از نیهای غیربومی است.» یکی از گونههای نی (Phragmites) که بهسرعت تالابها را تسخیر میکند، یک گونهی مهاجم است که جانوران بومی قادر به تغذیه از آن نیستند؛ در نتیجه، گسترش آن میتواند بر دیگر موجودات تأثیر منفی بگذارد.
بسیاری از جنگلهای ارواح در حال گسترش هستند. برآوردها نشان میدهد که از سال 1363 تاکنون، ۱۱ درصد از جنگلهای پناهگاه ملی حیاتوحش رودخانهی الیگیتور در شبهجزیرهی آلبمارل-پاملیکو به باتلاق تبدیل شده است؛ حدود ۱۵۰ مایل مربع از جنگلهای اطراف خلیج چساپیک نیز از اواسط دههی 1178 دستخوش این تغییر شدهاند. گرادن میگوید تنها راه کند کردن این روند، مقابله با افزایش سطح دریا و تغییرات اقلیمی است.
با این حال، هنوز مشخص نیست این تغییرات ساحلی چگونه ادامه خواهند یافت و آیا با مرگ درختان، باتلاقهای سالم جایگزین خواهند شد یا خیر. استاتس میگوید: «چندین دهه طول میکشد تا درختان بمیرند، بنابراین اثر کامل تبدیل جنگلها به اسکلتهای چوبی هنوز کاملاً نمایان نشده. ما حدود ۵۰ سال از فهم کامل این پدیده عقب هستیم.»