تصور کنید یک غذای چندلایه مانند تورداکن تهیه میکنید؛ مرغی درون اردک و اردکی درون بوقلمون! حالا دانشمندان در استرالیا فسیلی پیدا کردهاند که گویی نسخه ماقبل تاریخ همین غذاست، با این تفاوت که مواد تشکیلدهنده آن، شکارچیان ترسناک دوران کرتاسه هستند.
در این زنجیره غذایی، یک خزنده پرنده که بیش از حد به سطح آب نزدیک شده بود، توسط یک شکارچی دریایی بلعیده شده و بلافاصله خود این شکارچی نیز طعمه هیولایی بزرگتر شده است. این لحظه شگفتانگیز که بیش از ۱۰۰ میلیون سال در سنگها حبس شده بود، اکنون پنجرهای بینظیر به دنیای باستانی باز کرده است.
دین لوماکس، دیرینشناس دانشگاه منچستر که در این مطالعه حضور نداشته، میگوید این یافته یکی از شفافترین نمونههای کشفشده از تعاملات شکارچیان در سه سطح مختلف است که تصویری بیسابقه از رفتار جانوران در دریاهای کرتاسه استرالیا ارائه میدهد.
امروزه بخشهای وسیعی از استرالیا خشک و بیابانی است، اما در اوایل دوران کرتاسه، بخشهای بزرگی از این قاره زیر آبهای دریای ارومانگا قرار داشت. این بستر دریایی باستانی، اکنون گنجینهای از فسیلهای جانوران دریایی، خزندگان پرنده و دایناسورهایی است که در سواحل آن پرسه میزدند.
ماجرا با کشف بقایای یک پلاتپتریگیوس استرالیس آغاز شد؛ خزنده دریایی که طولی حدود ۶ تا ۷ متر داشت. این جانور که نوعی ایکتیوسور محسوب میشود، شباهت زیادی به دلفینهای امروزی داشت، با این تفاوت که آروارههای قدرتمندش با دندانهای تیز و برنده پوشیده شده بود.
هنگامی که محققان محتویات معده این خزنده را با اسکنهای پیشرفته بررسی کردند، در میان بقایای ماهیها و سرپایان، با قطعاتی از استخوان فک یک خزنده پرنده مواجه شدند. مت وایت، دیرینشناس دانشگاه نیوانگلند، میگوید این نخستین مدرک مستقیم است که نشان میدهد خزندگان دریایی از خزندگان پرنده تغذیه میکردند.
اما داستان به همینجا ختم نمیشود، چرا که خود این خزنده دریایی نیز به شکلی خشونتآمیز کشته شده بود. آسیبهای شدید به ستون فقرات و جای دندانهای بزرگ بر روی استخوانهای این جانور، نشاندهنده حملهای مرگبار است.
وایت میگوید تنها شکارچی شناختهشده در آن دریا که قادر به ایجاد چنین جراحاتی بوده، هیولای غولپیکری به نام کرونوسور کوئینزلندیکوس است. این شکارچی رأس هرم غذایی که بیش از ۱۰ متر طول داشت، با آروارههای قدرتمندش عملاً هر موجود دیگری را در دریا به زانو در میآورد.
محققان در مقالهای که در مجله گوندوانا ریسرچ منتشر شده، نتیجهگیری میکنند این یافته نخستین مدرک قطعی از تعاملات پیچیده غذایی میان این سه گروه جانوری است. ثبت لحظاتی از رفتار جانوران منقرضشده در فسیلها بسیار نادر است، اما این «ساندویچ» ماقبل تاریخ، یکی از دراماتیکترین روایتهای طبیعت را برای ما بازگو میکند.