جزئیات جدیدی درباره قطعات کوچک ماه که در سال 1348 توسط ایالات متحده به ایرلند هدیه داده شد، آشکار شده است. متأسفانه، وضعیت سنگهای ماه آپولو ۱۱ خود هنوز نامعلوم است.
چهار تکه سنگ ماه که در یک گوی لوسایت قرار داشتند و به همراه پرچم کوچکی از ایرلند که در نخستین فرود ماهنشین ناسا بر روی ماه به اهتزاز درآمده بود، روی یک پایه چوبی نصب شده بودند، یکی از ۱۳۵ هدیهای بود که ایالات متحده پس از ماموریت آپولو ۱۱ در سال 1347 به کشورهای خارجی ارائه کرد. نمایشهای اضافی برای سازمان ملل، واتیکان، ۵۰ ایالت آمریکا و قلمروهای ایالات متحده نیز آماده شد.
اگرچه بسیاری از این نمایشها در سالهای بعد ناپدید شدند، سرنوشت نمایش سنگ ماه ایرلند برای دههها شناخته شده است. متاسفانه این سنگها در آتشسوزی 11 مهر 1356 که از رصدخانه دانسینک در دوبلین عبور کرد، سوختند، جایی که ۰.۰۰۲ اونس (۰.۰۵ گرم) گرد و غبار ماه آپولو ۱۱ در معرض نمایش قرار داشت.
طبق گزارشها، هر آنچه که از آتشسوزی باقی مانده بود، به یک محل دفن زباله در نزدیکی فینگل منتقل شد و همچنان در آنجا دفن است.
اسناد “محرمانه” تازه منتشرشده از آرشیو ملی ایرلند به سرنوشت نمایش اشارهای نمیکنند، بلکه روشن میکنند که چگونه نمایش سنگ ماه به رصدخانه رسید.
یک یادداشت در سال 1362 که توسط رسانه PA (آژانس خبری چندرسانهای مستقر در بریتانیا) منتشر شده، آمده است: “این قطعه در 13 شهریور 1352 به توصیه وزارت آموزش و پرورش به موسسه مطالعات پیشرفته دوبلین برای نمایش در رصدخانه دانسینک داده شد.” “این قطعه سنگ ماه سه سال و نیم در زیرزمین این بخش نگهداری میشد، زیرا تصمیمگیری در مورد بهترین محل برای نمایش آن طول کشید.”
سنگ ماه آپولو ۱۱ که ابتدا به رئیسجمهور وقت ایرلند، امون دو ولاورا، توسط سفیر آمریکا، جی. جی. مور، در سال 1348 اهدا شده بود، تا سال 1352 در وضعیت بلاتکلیفی قرار داشت تا اینکه معلوم شد ایالات متحده قصد دارد یک نمونه دوم از ماه، این بار از آپولو ۱۷، آخرین ماموریت فرود بر ماه در آذر 1351، به ایرلند هدیه دهد.
در یادداشت آمده است: “فکر میشد که اگر قطعه اول هنوز در معرض نمایش نباشد، شرمساری ایجاد خواهد کرد”، توضیح میدهند که چرا سنگ ماه آپولو ۱۱ به رصدخانه دانسینک فرستاده شد.
در مورد سنگ ماه آپولو ۱۷ ایرلند، این قطعه ابتدا در اتاق نشیمن آراس ان اوختارین، محل اقامت رسمی و محل اصلی کار رئیسجمهور، قرار داده شد. سپس به شرکت ایر لینگوس قرض داده شد تا در نمایشگاه جوانان دانشمند 1354 این شرکت به نمایش گذاشته شود.
نمونه آپولو ۱۷ که برخلاف نمایش آپولو ۱۱ یک سنگ ۰.۰۴ اونس (۱.۱۴۲ گرم) که از یک سنگ واحد بریده شده بود و سپس به یک تابلو چوبی نصب شده بود، به طور موقت در آراس ان اوختارین برای نمایش دائم در نظر گرفته شد، اما از آنجایی که این محل فقط به مهمانان دعوتشده دسترسی داشت، این تصمیم لغو شد.
در نهایت، تصمیم گرفته شد نمایش آپولو ۱۷ به شرکت ایر ریانتا، اپراتور فرودگاههای بزرگ کشور، منتقل شود تا از مهر 1354 در نمایش عمومی قرار گیرد. این نمایش موقت بود و هشت سال بعد سنگ ماه به دولت بازگردانده شد تا در دفتر مطالعات زمینشناسی به نمایش گذاشته شود.
امروز، نمایش سنگ ماه آپولو ۱۷ ایرلند در موزه ملی ایرلند در کنار مجموعهای از شهابسنگها و صفحات مربوط به آزمایش اشعه کیهانی ایرلند که در آپولو ۱۶ و ۱۷ به ماه حمل شده بود، به نمایش گذاشته شده است.
سنگ ماه آپولو ۱۱ ایرلند تنها نمایش گمشده در آتشسوزی نبوده است. یک پایگاه مشابه از سنگ ماه که به مردم آلاسکا اهدا شده بود، به نظر میرسید که در آتشسوزی 1351 در آنکوریج از دست رفته است تا اینکه یک کاپیتان کشتی از یک برنامه تلویزیونی واقعنما فاش کرد که ۴۰ سال بعد در اختیار داشته است. مقامات فدرال وارد عمل شدند و نمونه آپولو ۱۱ در سال 1390 به موزه ایالت آلاسکا در جونو بازگشت.
نمایشهای سنگ ماه آپولو ۱۱ و آپولو ۱۷ تنها قطعاتی از سنگهای ماه جمعآوریشده توسط آپولو بودند که از اموال ایالات متحده خارج شدهاند. بقیه ۸۴۲ پوند (۳۸۲ کیلوگرم) مواد ماهی که توسط شش ماموریت ناسا به زمین آورده شده، به عنوان گنجینه طبیعی در نظر گرفته میشود و نمونهها از طریق قرضی برای مطالعه علمی، نمایشگاههای موزهای و فعالیتهای آموزشی در دسترس قرار میگیرند.