مقامات آژانس فضایی اوایل این هفته اعلام کردند یک مکعب ناسا که برای جستجوی قوی ترین و خشن ترین انفجارهای کیهان طراحی شده بود، اولین انفجار عظیم خود را با موفقیت شناسایی کرد.
این یک نقطه عطف مهم برای تیم و بسیاری از مهندسان و دانشمندان اولیه حرفه ای است که بخشی از این ماموریت بوده اند.
BurstCube، ماهواره ای به اندازه جعبه کفش که در ماه فروردین برای شناسایی و مطالعه انفجارهای پرتو گاما یا GRBs در مدار قرار گرفت، یک ‘انفجار بزرگ’ را در صورت فلکی کوچک و کم نور Microscopium در آسمان جنوبی مشاهده کرد.ناسا در بیانیه اخیر خود گفت: انفجار کیهانی در 9 تیر رخ داد و در کمتر از دو ثانیه یک کوئینتیلیون بار بیشتر از خورشید درخشید.
شان سمپر، مهندس ارشد BurstCube در مرکز پرواز فضایی گودارد ناسا در مریلند، در این بیانیه گفت: ‘ما برای جمع آوری داده های علمی هیجان زده هستیم.’ این یک نقطه عطف مهم برای تیم و بسیاری از مهندسان و دانشمندان اولیه حرفه ای است که بخشی از این ماموریت بوده اند.’
BurstCube طراحی شده است تا به طور خاص به دنبال انفجارهای ‘کوتاه’ پرتو گاما باشد، که تنها دو ثانیه یا کمتر طول می کشد، اما نگاه های نادری به فرآیندهای پایان عمر ستارگان عظیم و تولد سیاهچاله ها ارائه می دهد.
GRB های کوتاه معمولاً زمانی رخ می دهند که ستارگان نوترونی، که بقایای فوق متراکم ستارگان عظیمی هستند که در اثر انفجار مرده اند، با ستاره های نوترونی دیگر یا سیاهچاله ها برخورد می کنند. چنین ادغامیها همچنین امواج قابل تشخیصی را در فضا-زمان به نام امواج گرانشی پرتو میکنند و به اخترشناسان اجازه میدهند تا ماهیت ستارگان نوترونی و GRBهای متعاقب آن را فراتر از آنچه میتوان از نور مرئی به تنهایی به دست آورد، مطالعه کرد. GRB ها همچنین به ایجاد عناصر شیمیایی کمیاب مانند طلا و پلاتین و همچنین مواد مفید برای زندگی از جمله ید و توریم به عنوان یک محصول جانبی معروف هستند.
BurstCube برای فهرست نویسی GRB های کوتاه از نقطه نظر خود در مدار زمین، مجهز به چهار آشکارساز پرتو گاما دایره ای است که به منظور ارائه نمای گسترده ای از آسمان به ماهواره، که به دانشمندان کمک می کند جهت یک رویداد را استنتاج کنند، مجهز شده است. طبق شرح ماموریت، اشعه گامایی که به هر یک از آشکارسازها برخورد می کند، ابتدا به نور مرئی و سپس به پالس الکترون تبدیل می شود.
BurstCube یکی از چهار ماهواره کوچکی بود که در ماه آوریل از ایستگاه فضایی بین المللی به مدار پایین زمین رها شد. بلافاصله پس از آن، تیم ماموریت متوجه شد که یکی از دو پنل خورشیدی به طور کامل گسترش نمییابد و دید ردیاب ستاره خود را که ماهواره از آن برای جهتیابی خود به گونهای استفاده میکند که کشش اتمسفر را به حداقل میرساند، پنهان کرده است.
با توجه به این مشکل، انتظار میرود که ماهواره در ماه شهریور تسلیم افزایش کشش شود و دوباره وارد اتمسفر شود و عملاً مأموریت اولیه 12 تا 18 ماهه را به شش ماه کاهش دهد.
جرمی پرکینز، محقق اصلی BurstCube در گدارد، در بیانیه ناسا گفت: ‘من به نحوه واکنش تیم به این موقعیت افتخار می کنم و از زمانی که در مدار داریم بهترین استفاده را می کنم.’ ماموریتهای کوچکی مانند BurstCube نه تنها فرصتی برای انجام علوم بزرگ و آزمایش فناوریهای جدید، مانند آشکارساز پرتو گامای مأموریت ما، بلکه فرصتهای یادگیری مهمی را برای اعضای جدید جامعه اخترفیزیک فراهم میکند.