در تاریخ ۲۸ ژوئیه سال ۱۸۵۱، یک خورشیدگرفتگی کامل در حال وقوع بود. ماه در آسمان جلوی خورشید را میگرفت و سایه آن از کانادا تا امپراتوری روسیه حرکت میکرد. در پروس، یک عکاس تلاش میکرد کاری را انجام دهد که تا آن زمان هرگز انجام نشده بود: ثبت تصویر یک خورشیدگرفتگی.
نام او یوهان یولیوس فریدریش برکوفسکی (Johann Julius Friedrich Berkowski) بود و موفق شد نام خود را در تاریخ ثبت کند. برکوفسکی در رصدخانه کونیگسبرگ (Koenigsberg Observatory) فعالیت میکرد؛ مکانی که امروزه در کالینینگراد روسیه قرار دارد. او یکی از ماهرترین داگرئوتایپیستهای شهر بود؛ بهعبارتی، بهترین گزینه برای انجام چنین مأموریت تاریخی محسوب میشد.
داگرئوتایپ (Daguerreotype) یکی از نخستین روشهای عکاسی در تاریخ بود. در این روش، عکاسان از یک صفحه مسی با روکش نقره استفاده میکردند و آن را با بخارات شیمیایی خاصی آماده میکردند تا نسبت به نور حساس شود. سپس صفحه درون دوربین قرار میگرفت و برای مدت زمان لازم در معرض نور قرار داده میشد تا تصویر ثبت شود. پس از آن، صفحه با مواد شیمیایی پردازش میشد تا تصویر روی آن تثبیت شود.
خورشیدگرفتگی سال ۱۸۵۱ در نقطه اوج خود ۲۲۱ ثانیه طول کشید. برکوفسکی برای ثبت تصویر، از نوردهی ۸۴ ثانیهای استفاده کرد و یک تلسکوپ شکستی کوچک ۶ سانتیمتری را که به یک هلیومتر متصل بود، به کار گرفت. نتیجه این تلاش، نخستین عکس تاریخ از خورشید در هنگام خورشیدگرفتگی بود.
اما این داگرئوتایپ فقط به دلیل اولین بودن اهمیت ندارد؛ بلکه کیفیت آن نیز بسیار قابل توجه است. تصویر، جزئیات ظریف تاج خورشیدی (Solar Corona) را نشان میدهد؛ لایه بیرونی و نازک خورشید که تنها زمانی قابل مشاهده است که درخشش شدید خورشید توسط ماه پوشانده شود.
این تقریباً تنها فرصت واقعی برای ثبت چنین تصویری با این فناوری بود. روش داگرئوتایپ در دهه ۱۸۵۰ بهتدریج جای خود را به روشهای عکاسی جدیدتر، ارزانتر و بهتر داد، اما این تصویر میتوانست آخرین شاهکار بزرگ این فناوری قدیمی باشد.
اکنون در تاریخ ۱۲ اوت ۲۰۲۶، یک خورشیدگرفتگی کامل دیگر رخ خواهد داد. این خورشیدگرفتگی مسیر بسیار خاصی خواهد داشت؛ از شمال سیبری آغاز میشود، از فراز قطب شمال عبور میکند، سپس از گرینلند و ایسلند میگذرد و در اسپانیا پایان مییابد.
بیشترین عرض نوار گرفت کامل به ۲۹۴ کیلومتر (۱۸۳ مایل) خواهد رسید و طولانیترین زمان گرفت کامل در مرکز مسیر حدود ۲ دقیقه و ۱۸ ثانیه خواهد بود. این رویداد فرصت مناسبی برای ثبت عکس شخصی از خورشیدگرفتگی است. کسانی که نمیتوانند در محل وقوع آن حضور داشته باشند نیز میتوانند پخش زنده این رویداد را دنبال کنند.
باید توجه داشت که هرگز نباید بدون عینک مخصوص خورشیدگرفتگی به خورشید نگاه کرد، مگر زمانی که مرحله گرفت کامل آغاز شده باشد. اگر در مسیر گرفت کامل نیستید یا قصد دارید در مرحله گرفت جزئی از خورشید عکس بگیرید، باید از فیلتر مناسب دوربین استفاده کنید یا یک عینک مخصوص خورشیدگرفتگی را روی لنز قرار دهید.
در هنگام گرفت کامل، تاج خورشیدی دارای گستره زیادی از روشنایی است. به همین دلیل، برای عکاسی بهتر است از دیافراگم ثابت و مجموعهای از نوردهیها در محدوده حدود ۱/۱۰۰۰ ثانیه تا ۱ ثانیه استفاده شود.
اندرو مککارتی، عکاس مشهور نجومی، در سال ۲۰۱۷ تصویری بسیار زیبا از خورشیدگرفتگی ثبت کرد که تنها با تنظیمات خودکار یک دوربین DSLR و یک لنز زوم قدرتمند گرفته شده بود.
او پیش از خورشیدگرفتگی سال ۲۰۲۴ به IFLScience گفته بود:
«آن عکس با تنظیمات خودکار و یک لنز تلهفوتوی ۳۰۰ میلیمتری روی یک دوربین DSLR بسیار قدیمی ثبت شد. اما این بار قصد دارم تصویری بسیار پیچیدهتر از نظر فنی ایجاد کنم؛ یک عکس با دامنه دینامیکی بالا که با استفاده از چندین تلسکوپ و دوربین بهصورت همزمان در طول چهار دقیقه خورشیدگرفتگی ثبت خواهد شد. اگر موفق شوم، تصویر نهایی جزئیات و دامنه دینامیکی بسیار بیشتری خواهد داشت.»
همانطور که مشخص شد، او در ثبت آن تصویر بسیار موفق عمل کرد.
