یک مقاله جدید پیشنهاد کرده است که ممکن است زندگی در اقیانوس زیرسطحی قمر اروپا (Europa) در اطراف مشتری گیر افتاده باشد و حتی ممکن است خود زمین آن را به آنجا منتقل کرده باشد.
چندین ایده درباره اینکه زندگی چگونه روی زمین آغاز شده وجود دارد، اما در سالهای اخیر یکی از محبوبترین فرضیهها این است که حیات در نزدیکی منافذ هیدروترمال در اعماق اقیانوسها و میلیاردها سال پیش شکل گرفته است. با این حال، همه نظریهها زمین را منشأ قطعی حیات نمیدانند. یکی از این ایدهها که با نام «پاناسپرمیا» شناخته میشود این است که زندگی ممکن است در سراسر منظومه شمسی یا حتی کهکشان جابهجا شده باشد و در نهایت به زمین رسیده باشد.
بهخوبی شناخته شده است که سیارکها و دنبالهدارها حاوی «مواد اولیه» یا «اجزای سازنده» لازم برای زندگی هستند و گاهی این مواد را به اجرام سیارهای بزرگتر منتقل میکنند. فرضیه پاناسپرمیا یک قدم فراتر میرود و پیشنهاد میدهد که حتی میکروبهای کامل میتوانند روی سیارکها، دنبالهدارها یا ذرات غبار کیهانی حمل شوند و در سراسر فضا پخش شوند.
البته تا زمانی که یک شهابسنگ پر از میکروبهای بیگانه پیدا نکنیم، تأیید یا رد قطعی این ایده بسیار دشوار است. با این حال میتوان بررسی کرد که آیا میکروبها میتوانند برای مدت طولانی در فضا زنده بمانند یا اینکه اجرام فضایی تا چه حد در منظومه شمسی و فراتر از آن پراکنده میشوند.
در یک مقاله جدید، زازا عثمانوف از دانشگاه آزاد تفلیس در گرجستان رویکرد جالبی به این مسئله داشته است. او تلاش کرده محاسبه کند که زمین در طول زمان چقدر غبار و باکتری ممکن است به فضا پرتاب کرده باشد و چه مقدار از آن میتواند به سمت قمر اروپا رسیده باشد.
تحقیقات قبلی نشان دادهاند که ذرات غبار در ارتفاعات بالای جو زمین میتوانند با برخورد با ذرات غبار کیهانی به سرعت فرار از گرانش برسند و سفر خود را در فضا آغاز کنند. این مقاله این ایده را بررسی میکند که اگر چنین چیزی ممکن باشد، آیا انتقال حیات از زمین به دیگر جهانها نیز ممکن است؟
او مینویسد که زندگی روی زمین حداقل ۳.۵۵ میلیارد سال پیش آغاز شده، بنابراین زمین در تمام این مدت در حال پراکنده کردن ذرات حامل حیات به فضا بوده است. اگر شرایط مناسب در جای دیگری از منظومه شمسی وجود داشته باشد، انتقال زندگی از زمین میتواند کاملاً محتمل باشد.
اروپا بهطور خاص انتخاب شده زیرا احتمال وجود اقیانوس زیرسطحی و شرایط مناسب برای حیات را دارد. این مقاله بررسی میکند که آیا زمین میتوانسته ذرات حاوی باکتری را به سطح آن منتقل کند یا نه.
عثمانوف در محاسبات خود فقط ذراتی را در نظر گرفته که میتوانند باکتری را در خود نگه دارند و در دمای حدود ۳۰۰ کلوین از بین نروند. سپس با محاسبات پیچیده، میزان غبار خروجی از زمین، مقدار رسیدن آن به سیستم مشتری و احتمال سقوط آن روی اروپا را تخمین زده است.
او همچنین نوع برخوردهایی که میتوانند این ذرات را ایجاد کنند و احتمال وقوع آنها را بررسی کرده است. هرچند این مطالعه بر پایه فرضیات زیادی است، اما نتیجهگیری کلی او این است که احتمال اینکه زمین بتواند اروپا را «بذرپاشی زیستی» کرده باشد، غیرممکن نیست.
او اشاره میکند که سن سطح یخی اروپا بین ۳۰ تا ۸۰ میلیون سال است و در این بازه زمانی تعداد بسیار زیادی ذره ممکن است به آن رسیده باشد، که در صورت وجود شرایط مناسب میتواند امکان وجود حیات منشأ گرفته از زمین را مطرح کند.
با این حال، پاناسپرمیا در مقیاس کهکشانی احتمالاً نیاز به شواهد بسیار بیشتری برای زنده ماندن طولانیمدت میکروبها دارد. اما در مقیاس منظومه شمسی، چنین جابهجاییهایی شاید چندان دور از واقعیت نباشد.
یکی از پژوهشگران MIT نیز گفته است که این ایده چندان «غیرعلمی» نیست و شواهدی وجود دارد که نشان میدهد اجرام سنگی بین مریخ و زمین در طول زمان بارها جابهجا شدهاند؛ حتی برخی سنگهای مریخی در کمتر از یک سال به زمین رسیدهاند.
