اخترشناسان دوربین ۵۷۰ مگاپیکسلی انرژی تاریک را به سمت یکی از نزدیکترین مناطق ستارهزایی به زمین نشانه رفتند و تصویری زیبا از سحابیها، ستارهها و خوشههای ستارهای در نیمکره جنوبی ثبت کردند. آنها ترکیب این تصویر را با شاهکار پستامپرسیونیستی ونسان ونگوگ، «شب پرستاره»، مقایسه کردهاند و این تشبیه واقعاً بسیار دقیق به نظر میرسد.
در نقاشی ونگوگ، ستارهها به دلیل آشفتگی هوا که باعث چرخش ابرها میشود، در حال لرزش به نظر میرسند؛ اما در این جرم کیهانی خاص، این خود ستارهها هستند که بر یک سحابی بزرگ و مهم، یعنی ابر مولکولی تاج جنوبی، تأثیر میگذارند.
این منطقه تنها ۴۳۰ سال نوری با ما فاصله دارد و یکی از نزدیکترین مناطق ستارهزایی به خورشید محسوب میشود؛ فاصلهای که از نظر مقیاسهای کیهانی بسیار ناچیز است. در این سحابی عظیم، ستارههای جدیدی در حال شکلگیری هستند و برخی از آنها اکنون توانستهاند گازی را که دید ما را مسدود میکرد کنار بزنند و برای ما قابل مشاهده شوند.
کل این سامانه در صورت فلکی تاج جنوبی یا Corona Australis قرار دارد و دو مورد از برجستهترین سحابیهای درون این ابر مولکولی، توسط ستارههای نوزادی مورد اشاره روشن میشوند؛ ستارههایی که در سامانه R Corona Australis قرار دارند.
R Corona Australis یک سامانه دوتایی است و این دو ستاره فاصله نسبتاً زیادی از یکدیگر دارند و هر ۴۳ تا ۴۷ سال یکبار به دور هم میچرخند. کوچکترین آنها یک کوتوله سرخ است. این دسته از ستارهها کوچکترین ستارههایی هستند که همجوشی هیدروژن را انجام میدهند و همچنین از نظر دما، سردترین ستارهها به شمار میروند؛ البته از نظر جذابیت هم بسیار شگفتانگیزند و طولانیترین عمر را دارند.
همراه آن، در مقابل، ستارهای پرجرمتر قرار دارد، اما با وجود اینکه تقریباً تمام جرم خود را به دست آورده است، هنوز همجوشی هیدروژن را در هسته خود آغاز نکرده است. این ستاره در مرحله پیش از رشته اصلی قرار دارد. تنها زمانی که همجوشی در هسته آن آغاز شود، به یک ستاره کامل و بالغ تبدیل خواهد شد.
بااینحال، نور این ستاره به اندازهای پرانرژی است که باعث میشود ابر کیهانی اطراف آن بدرخشد. این ناحیه با نام سحابی گسیلشی NGC ۶۷۲۹ شناخته میشود. ستارههای نوزاد و سحابیهای درخشان بسیار بیشتری نیز در اطراف این سامانه وجود دارند. بههرحال، اگر تنها یک ستاره جدید وجود داشت، نمیتوانستیم آن را یک زایشگاه ستارهای واقعی بنامیم.
سوژه درخشان دیگر این تصویر، که واقعاً هم به معنای واقعی کلمه میدرخشد، خوشه ستارهای کروی NGC ۶۷۲۳ است که با نام خوشه چلچراغ نیز شناخته میشود و در بخش بالایی سمت راست تصویر دیده میشود.
این مجموعه ستارهای که در کنار ابر مولکولی تاج جنوبی بهطور درخشانی میتابد، بین دهها هزار تا میلیونها ستاره را در خود جای داده است. بسیاری از آنها نیز ستارههایی نسبتاً جوان هستند.
با وجود نزدیکی ظاهری این دو جرم در آسمان، NGC ۶۷۲۳ کاملاً ارتباطی با گروه تاج جنوبی ندارد. این خوشه در فاصله بسیار بیشتری، یعنی حدود ۲۹ هزار سال نوری از زمین، قرار گرفته است.
این تصویر تماشایی با استفاده از دوربین ۵۷۰ مگاپیکسلی انرژی تاریک ثبت شده است؛ دوربینی که روی تلسکوپ ۴ متری NSF Víctor M. Blanco در رصدخانه بینآمریکایی سرو تولولو در شیلی نصب شده است. البته این تنها رصدخانهای نیست که اخیراً این بخش از آسمان را ثبت کرده است.
تلسکوپ هابل نیز اخیراً تصویر خیرهکنندهای از NGC ۶۷۲۳ ثبت کرده است. اخترشناسان در گذشته تصور میکردند تمام ستارههای موجود در خوشههای کروی در یک زمان و بهصورت همزمان شکل گرفتهاند و بنابراین همگی همسن هستند. اما اکنون، به لطف هابل، میدانیم که این خوشهها بسیار پیچیدهتر از این هستند.
خوشههای کروی مانند NGC ۶۷۲۳ برخی از قدیمیترین ستارههای کهکشان را در خود جای دادهاند. سن این ستارهها میتواند از ۱۰ میلیارد سال نیز فراتر برود؛ یعنی تقریباً به قدمت خود جهان هستند.
