به لطف مکانیک سماوی، بشر طی چند قرن گذشته در پیشبینی موقعیت سیارات، قمرها، دنبالهدارها و سیارکها به مهارت زیادی دست پیدا کرده است. هرچه مشاهدات بیشتری از یک جرم داشته باشیم، با دقت بیشتری میتوانیم موقعیت آینده آن را پیشبینی کنیم. بنابراین تصور کنید وقتی یک جرم نزدیک به زمین در جایی که باید باشد ظاهر نمیشود، چقدر میتواند غافلگیرکننده باشد!
جرم مورد بحث ۱۹۹۸ SH2 نام دارد و تا همین اواخر تصور میشد یک سیارک است. اما پژوهش جدیدی اکنون گزارش میدهد که این جرم در واقع یک دنبالهدار تاریک است؛ نوعی دنبالهدار که ماهیت آن در نگاه اول مشخص نیست و فاقد دنباله بزرگ و درخشان سنتی دنبالهدارهاست.
داویده فارنوکیا گفت:
«وقتی میزان این شتاب را دیدیم، این فرضیه مطرح شد که شاید این جرم یک سیارک نباشد، بلکه یک دنبالهدار باشد.»
آخرین مشاهدات از این جرم در سال ۲۰۱۶ انجام شده بود، اما پیشبینیها نشان میدادند که این جرم در اواخر اوت ۲۰۲۵ دوباره به نزدیکی زمین بازخواهد گشت.
در ۳۰ اوت سال گذشته، این جرم در نزدیکترین فاصله خود از زمین قرار گرفت؛ یعنی حدود ۳.۱ میلیون کیلومتر، فاصلهای کمی کمتر از ۲ میلیون مایل.
پژوهشگران برای انجام مشاهدات راداری از ۱۹۹۸ SH2 آماده شدند. رادار به دلیل دقت بسیار بالا، ابزار قدرتمندی برای مطالعه اجرام نزدیک به زمین محسوب میشود؛ زیرا عدم قطعیت درباره مدار یک جرم را کاهش میدهد و شناخت ما از ویژگیهای فیزیکی آن را بهبود میبخشد.
اما یک مشکل وجود داشت: ۱۹۹۸ SH2 در جایی که باید باشد، نبود.
تیم پژوهشی بررسی کرد تا مطمئن شود مشکل از تجهیزات رصدی نیست. مشاهدات با استفاده از نور مرئی، بهجای امواج رادیویی، بار دیگر این جرم را پیدا کردند؛ اما باز هم در موقعیت مورد انتظار قرار نداشت. این موضوع نشان میداد که چیزی مسیر حرکت جرم را تغییر داده است. عبور نزدیک از کنار سیارات میتواند باعث تغییر مسیر اجرام شود، اما هیچ نیروی خارجی شناختهشدهای نمیتوانست این تغییر را توضیح دهد.
داویده فارنوکیا، نویسنده اصلی این پژوهش و مهندس ناوبری در مرکز مطالعات اجرام نزدیک به زمین ناسا در آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL)، به IFLScience گفت:
«برای رسیدن به چنین موقعیتی، به اختلالات بسیار قدرتمندی در مدار نیاز داشتید.»
او افزود:
«وقتی میزان این شتاب را دیدیم، این فرضیه مطرح شد که شاید این جرم یک سیارک نباشد، بلکه یک دنبالهدار باشد.»
تیم پژوهشی احتمال داد که ۱۹۹۸ SH2 با خارج کردن گاز به فضا، نوعی نیروی پیشران ایجاد میکند؛ درست مانند یک موشک. این نیرو مسیر حرکت آن را تغییر داده بود. فرضیه دنبالهدار تاریک بسیار قانعکننده به نظر میرسید، اما به شواهد بیشتری نیاز داشت.
پژوهشگران از تلسکوپ Canada-France-Hawaii در نزدیکی قله مائونا کیا، همچنین تلسکوپ دانمارکی رصدخانه جنوبی اروپا و تلسکوپ بسیار بزرگ این رصدخانه در شیلی استفاده کردند.
فارنوکیا گفت:
«به نظرم این موضوع بسیار جالب است، زیرا ایده اینکه این جرم یک دنبالهدار است، از شناسایی دنباله آن در تصاویر به دست نیامد. این فرضیه از حرکت خود جرم شکل گرفت.»
این تصاویر شواهد قطعی را نشان دادند که ۱۹۹۸ SH2 یک دنباله ضعیف اما واضح دارد. این جرم یک سیارک نیست؛ بلکه یک دنبالهدار است.
فارنوکیا به IFLScience گفت:
«اینها تلسکوپهایی با دهانه بسیار بزرگ هستند و میتوانستند وضوح مورد نیاز برای تأیید این فرضیه را در اختیار ما قرار دهند که این جرم در واقع میتواند یک دنبالهدار باشد. زمان رصد را به دست آوردیم، مشاهدات را انجام دادیم و همانطور که انتظار داشتیم، یک دنباله پیدا کردیم. بنابراین توانستیم نشان دهیم که این جرم یک دنبالهدار است.»
این یافتهها بسیار هیجانانگیز هستند. دنبالهدارها معمولاً بهدلیل ویژگیهای شاخصشان، یعنی دنبالههای قابل مشاهده، شناسایی میشوند. اما این جرم ۳۸۳ متری، که اندازهای معادل حدود ۱۲۵۷ فوت دارد، توانسته بود ماهیت واقعی خود را از ما پنهان کند.
فارنوکیا گفت:
«به نظرم این موضوع بسیار جالب است، زیرا ایده اینکه این جرم یک دنبالهدار است، از شناسایی دنباله آن در تصاویر به دست نیامد. این فرضیه از حرکت خود جرم شکل گرفت.»
این طبقهبندی مجدد از منظر دفاع سیارهای اهمیت زیادی دارد. اگر اجرام بالقوه خطرناک دیگر در موقعیتی که تصور میکنیم قرار نداشته باشند، این موضوع میتواند خطراتی برای سیاره ما ایجاد کند.
فارنوکیا به IFLScience گفت:
«ادامه ردیابی این اجرام بهطور مداوم اهمیت زیادی دارد. اینطور نیست که پس از کشف یک جرم، کار تمام شده باشد. زیرا این اختلالات میتوانند بر حرکت این اجرام تأثیر بگذارند و در نتیجه، ارزیابی متفاوتی از خطر برخورد احتمالی آنها ایجاد کنند.»
