اگر آن را از دست دادید (مثل من)، نگران نباشید، زیرا مأموریت “بلو گوست” شرکت فایرفلای اسپیس، این پدیده را برای شما ثبت کرده است. این فرودگر قمری، برای مدتی وظایف علمی خود را کنار گذاشت و تصویری شگفتانگیز از این ماهگرفتگی به ثبت رساند. در حالی که ناظران روی زمین شاهد افتادن سایهی زمین بر روی ماه بودند، “بلو گوست” یک خورشیدگرفتگی را تجربه کرد، زیرا خورشید از دید آن پشت زمین پنهان شد!
ماهگرفتگی زمانی رخ میدهد که زمین مستقیماً بین خورشید و ماه قرار بگیرد و سایهاش را بر سطح ماه بیندازد. این پدیده تنها در زمان ماه کامل رخ میدهد، یعنی زمانی که خورشید، زمین و ماه در یک راستا قرار میگیرند که به این چینش “سیزیجی” (syzygy) گفته میشود. در طول یک ماهگرفتگی کلی، ماه اغلب رنگی مایل به قرمز-نارنجی یا قهوهای به خود میگیرد. این رنگ به دلیل پراکندگی و شکست نور خورشید از میان جو زمین است که باعث میشود فقط طولموجهای بلندتر نور به سطح ماه برسند. برخلاف خورشیدگرفتگیها، ماهگرفتگیها را میتوان از هر نقطهای روی زمین که ماه در افق قابل مشاهده باشد، بدون نیاز به تجهیزات خاصی مشاهده کرد.
این پدیده در شب پنجشنبه یا بامداد جمعه (بسته به موقعیت مکانی) اتفاق افتاد و از بخشهایی از آفریقای غربی، اروپای غربی، قاره آمریکا، شرق استرالیا، نیوزیلند، شمال ژاپن و شرق روسیه قابل مشاهده بود. بسیاری از مردم این ماهگرفتگی را دیدند و تصاویر شگفتانگیزی از آن در شبکههای اجتماعی منتشر شده است. اما تصویری که توجه ما را در Universe Today جلب کرد، نه توسط یک انسان، بلکه توسط یک فضاپیما ثبت شده است!
فرودگر “بلو گوست” شرکت فایرفلای اسپیس در شهریور 1403، سوار بر موشک فالکون ۹ اسپیسایکس از پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال در فلوریدا به سوی ماه پرتاب شد. این فضاپیما به عنوان بخشی از برنامه خدمات تجاری بار قمری (CLPS) ناسا توسعه یافت. نام آن از نوعی کرم شبتاب نادر به نام Phausis reticulata گرفته شده که به دلیل درخشش آبی خاص خود شناخته میشود. این ناظر غیرمنتظره، تصاویری از ماهگرفتگی را از سطح ماه ثبت کرد!
این تازهوارد به چشمانداز قمری، دیدگاهی متفاوت از یک پدیدهی نسبتاً رایج نجومی داشت. از موقعیت “بلو گوست”، این ماهگرفتگی در واقع مانند یک خورشیدگرفتگی دیده میشد. تنها تفاوت این بود که در این خورشیدگرفتگی، زمین نور خورشید را مسدود کرده بود، نه ماه.
تصویری که “بلو گوست” ثبت کرده، پدیدهی معروف به اثر حلقهی الماس را نشان میدهد که یکی از تماشاییترین لحظات یک خورشیدگرفتگی کلی است. این پدیده درست قبل و بعد از لحظهی گرفت کامل رخ میدهد و شبیه یک حلقهی الماس به نظر میرسد؛ زیرا بخش کوچکی از فتوسفر درخشان خورشید همچنان قابل مشاهده است، در حالی که بقیهی قرص خورشید پوشیده شده و تاج خورشیدی یک حلقهی نورانی در اطراف سیلوئت زمین (که معمولاً ماه است) ایجاد میکند.
در تصویر دیگری که توسط همان تیم منتشر شده، بخشهایی از پنل خورشیدی فضاپیما نیز دیده میشود و آنچه که به نظر میرسد بازتاب بخشی از فضاپیما در این پنل باشد. در این تصویر، اثر حلقهی الماس در پسزمینهی سیاه فضا میدرخشد.