تاریخ تولد شما به خوبی نشان میدهد که چند سال از عمرتان میگذرد، اما هرگز مشخص نمیکند که قلب، مغز یا کلیههایتان نیز به همان اندازه پیر شدهاند یا خیر. واقعیت این است که ارگانهای مختلف درون یک بدن میتوانند سرعتهای متفاوتی در فرآیند پیری بیولوژیک داشته باشند.
بر اساس یک پژوهش جدید، پیری نشانههای متمایزی را بر روی ساختار میکروسکوپی هر اندام باقی میگذارد. محققان اکنون با استفاده از این نشانهها موفق شدهاند روشی را ابداع کنند که توانایی پیشبینی وضعیت پیری اندامها را تنها از طریق یک نمونه خون فراهم میسازد.
تیمی از پژوهشگران با بررسی بیش از ۲۵ هزار تصویر بافتشناسی از اهداکنندگان درگذشته، روی ۴۰ نوع بافت مختلف از ۲۹ اندام تمرکز کردند. آنها مدل هوش مصنوعی خود را با استفاده از نمونههای بافتی افراد در سنین گوناگون آموزش دادند تا تغییرات ظریف ساختاری مرتبط با پیری را شناسایی کند.
این سیستم در نهایت توانست نوعی «ساعت بافتی» برای هر ارگان ایجاد کند تا مشخص شود آیا بافت مورد نظر پیرتر از سن تقویمی فرد به نظر میرسد یا خیر. جالب اینجاست که برآوردهای مدل نشان داد که برخی افراد نشانههای پیری پیشرفتهای را در تمامی ارگانهای خود بروز میدهند، در حالی که در برخی دیگر تنها یک اندام خاص پیرتر از سایر قسمتهای بدن است.
از آنجا که ارزیابی مستقیم سن بیولوژیک بافتها معمولاً نیازمند روشهای تهاجمی است، دانشمندان به سراغ الگوهای فعالیت ژنی در نمونههای خون رفتند. آنها تغییرات ژنی مرتبط با پیری ارگانها را با دادههای بافتی تطبیق دادند تا مدل دوم را تنها بر اساس اطلاعات خونی توسعه دهند.
این مدل جدید توانست در بررسی افراد مبتلا به بیماریهای مختلف، انطباقهای معناداری را آشکار سازد. به عنوان مثال، در افراد مبتلا به سکته مغزی، بیشترین شکاف سنی به مغز اختصاص یافت و در بیماران مبتلا به بیماری کرون، لوله گوارش و رودهها مسنتر ارزیابی شدند.
با این حال، این روش هنوز در مراحل تحقیقاتی قرار دارد و برای استفاده بالینی نیازمند مطالعات آیندهنگر و اخذ تاییدیههای قانونی است. آندره رندیرو، یکی از محققان اصلی این پروژه، توضیح میدهد که رسیدن به مرحله استفاده بیمارستانی به طور واقعبینانه به چند سال و شاید نزدیک به یک دهه زمان نیاز دارد.
چشمانداز آینده سنجش سن ارگانها
یافتههای این پژوهش که در نشریه نیچر مدیسین انتشار یافته است، نشان میدهد که کاهش دادن مفهوم پیری بیولوژیک به یک عدد واحد، شاید نتواند تمام واقعیت را بازگو کند. قلب، مغز و کلیههای انسان شاید در یک کالبد زندگی کنند، اما لزوماً زمان را به یک شکل تجربه نمیکنند.
