آیا انسانها میتوانند برای همیشه زندگی کنند؟ این سوالی است که قرنها ذهن بشر را به خود مشغول کرده است. اما یافتههای جدید علمی نشان میدهد که حتی با پیشرفتهترین فناوریهای ضد پیری، عمر جاودانه ممکن است از نظر بیولوژیکی غیرممکن باشد.
مطالعهای که توسط تیمی از مؤسسه علوم و فناوری اسکولکوفو در روسیه انجام شده، نشان میدهد که حتی اگر بتوانیم بر تمام جنبههای دیگر پیری غلبه کنیم، تجمع خودبهخودی جهشهای DNA در سلولها همچنان یک محدودیت اساسی برای طول عمر انسان ایجاد خواهد کرد.
این جهشها که در طول تقسیم سلولی رخ میدهند، حتی در صورت عدم وجود بیماریهای مرتبط با افزایش سن، به تدریج عملکرد سلولها را مختل میکنند. مدلسازیهای این پژوهش نشان میدهد که این فرآیند میتواند حداکثر طول عمر انسان را در حدود ۱۵۰ تا ۱۹۰ سال محدود کند، که این رقم دو برابر میانگین طول عمر فعلی انسان است.
این مطالعه صرفاً پیشبینی کننده طول عمر آینده نیست، بلکه چارچوبی جدید برای اندازهگیری سهم فرآیندهای بیولوژیکی مختلف در پیری ارائه میدهد. محققان امیدوارند این چارچوب به شناسایی مکانیسمهایی که باید در تحقیقات ضد پیری اولویتبندی شوند، کمک کند.
با افزایش سن، خطر ابتلا به بیماریهایی مانند سرطان، بیماریهای قلبی و زوال عقل به طور تصاعدی افزایش مییابد. این بیماریها از دلایل اصلی مرگ و میر در افراد مسن هستند.
اما پیری تنها به بیماری محدود نمیشود. در طول زندگی، DNA ما به تدریج جهشهای تصادفی را جمعآوری میکند. بدن ما در ترمیم این آسیبها بسیار ماهر است، اما این فرآیند بینقص نیست.
این جهشهای سلولی (سوماتیک) در طول زمان انباشته میشوند. بیشتر آنها بیضرر هستند، اما برخی میتوانند به بیماریهایی مانند سرطان کمک کنند.
حتی اگر بتوان سرطان و سایر بیماریهای مرتبط با افزایش سن را به طور کامل از بین برد، این جهشها همچنان انباشته شده و به تدریج عملکرد سلولها را مختل میکنند.
محققان با طرح این سوال که آیا جهشهای DNA به تنهایی میتوانند طول عمر انسان را محدود کنند، مدلی ریاضی ساختند که تأثیر نرخ جهش DNA را بر اندامهای اصلی بدن کمیسازی میکرد. این مدل برای محاسبه طول عمر جمعیتی انسانی که عاری از بیماریهای مرتبط با افزایش سن هستند، استفاده شد.
نتایج این مدلسازی، در مقایسه با طول عمر فعلی انسان، نسبتاً خوشبینانه بود. بر اساس مدلهای مختلف، میانگین طول عمر بین ۱۴۶ تا ۱۹۴ سال تخمین زده شد. اگرچه افراد استثنایی ممکن است بتوانند طولانیتر زندگی کنند، اما جاودانگی کامل غیرممکن به نظر میرسد.
این یافتهها نشان میدهد که جهشهای سلولی، اگرچه به تنهایی عامل ضعیفی برای پیری محسوب میشوند، اما در ترکیب با سایر مکانیسمها میتوانند بسیار مهم شوند. جالب است که برخی سلولها، مانند سلولهای کبد و پوست که دائماً در حال جایگزینی هستند، مقاومت بیشتری دارند، در حالی که سلولهای اندامهای حیاتی مانند قلب و مغز که قابل جایگزینی نیستند، بیشتر تحت تأثیر انباشت جهشها قرار میگیرند.
ایده اینکه جهشهای DNA انباشته شده میتوانند علت اصلی پیری باشند، سالهاست که مورد بحث قرار گرفته و اساس نظریه جهش سلولی پیری را تشکیل میدهد. با این حال، تحقیقات اخیر نشان میدهد که جهشهای سلولی تنها بخشی از داستان پیری هستند.
این یافتهها دیدگاه فزایندهای را تقویت میکنند که پیری پدیدهای پیچیده با عوامل متعدد است و درک این عوامل میتواند کلید زندگی سالم و شاد در دوران پیری باشد. محققان تأکید میکنند که کار آنها تنها گام اول در تجزیه و تحلیل پیری به اجزای قابل اندازهگیری است و حل این معما نیازمند همکاری میان رشتههای مختلف خواهد بود.
یافتههای این پژوهش در مجله npj Aging منتشر شده است.
