سلولهای سرطانی توانایی عجیبی در تغییر هویت و فرار از درمانهای سنتی دارند، اما پژوهشگران روشهای نوآورانهای را برای تغییر شانس بقا به نفع بیماران بررسی میکنند.
سلولهای تومور میتوانند بهطور خودبهخودی از یک حالت متمایز به سلولهای نابالغ و بنیادی بازگردند و تومورهایی تهاجمیتر ایجاد کنند. این انعطافپذیری باعث میشود روشهایی مانند شیمیدرمانی و پرتودرمانی اثرگذاری کمتری داشته باشند و گاهی تومورهایی مقاومتر شکل بگیرند.
پژوهشگران در آزمایشهای اخیر خود از ترکیب فعال گیاه کانابیس یعنی THC استفاده کردند تا سلولهای سرطانی را وادار به تثبیت هویت کنند و تومورها را کمتر مهاجم سازند. در این مطالعه که در ژورنال Communications Biology انتشار یافته است، تیم تحقیق اثرات درمان چهارروزه با دوز بسیار پایین کانابینوئید را روی ارگانوئیدهای سهبعدی و مدلهای حیوانی بررسی کرد.
این بررسی سیستم اندوکانابینوئید (ECS) را هدف قرار داد که مسیرهای تکاملی مشابهی را در رشد سرطان و جنین تنظیم میکند. این سیستم شامل دو گیرنده اصلی به نامهای CB1R و CB2R است که با مولکولهای مختلف تعدیل میشوند.
پس از استفاده از دوز پایین THC، ارگانوئیدها کاهش تهاجم سلولی و توانایی کمتری در آغاز تومور از خود نشان دادند. این اثرات بیشتر توسط گیرنده CB2R واسطهگری میشود که با پاسخهای التهابی مرتبط است، نه CB1R که اثرات روانگردان کانابیس را ایجاد میکند.
نکته جالب این است که مسدودکنندههای فعالیت پایه این گیرندهها نتایج مشابهی داشتند و ارگانوئیدهای حاصل از موشهای فاقد CB2R نیز تغییرات مشابهی را بروز دادند. این یافتهها نشان میدهد که دستکاری این گیرندهها میتواند بر انعطافپذیری سلولهای سرطانی تأثیر بگذارد.
بررسیهای آزمایشگاهی نشان داد که این اثرات بازدارنده تومور در محیط بدن نیز پایدار هستند. سلولهای درمانشده در بدن موشها رشد کندتر و ضایعات کمتری ایجاد کردند و تعداد خوشههای سرطانی در ریهها نیز کاهش یافت.
تیم پژوهشی اعلام کرد کنترل این روند میتواند باعث شود سلولهای متمایز فضایی را اشغال کنند که در غیر این صورت صرف گسترش تومور میشد توضیح دادند.
همچنین تعدیل گیرنده CB2R فعالیت گیرندههای استروژن را افزایش میدهد و سلولهای سرطان سینه را نسبت به درمانهای هورمونی با داروی تاموکسیفن حساستر میسازد. این پژوهش چشمانداز تازهای را برای بازنویسی رفتار سلولهای تومور با استفاده از تغییرات ظریف فراهم میکند.
نتیجهگیری
محققان نتیجهگیری کردند که این دیدگاه با مفهوم پویایی حالتهای سلولی همخوانی دارد که در آن اختلالات نسبتاً کوچک میتوانند باعث تغییرات مقیاسبزرگ در رفتار جمعی سلولها شوند نتیجهگیری کردند. این دستاوردهای علمی در Communications Biology انعکاس یافته است.
