بیش از ۴۰۰ میلیون سال پیش، بالا آمدن سنگ داغ از گوشته زمین، پوسته را در مغولستان متلاشی کرد و اقیانوسی را ایجاد کرد که ۱۱۵ میلیون سال زنده ماند.
تاریخچه زمینشناسی این اقیانوس میتواند به محققان کمک کند تا چرخههای ویلسون یا فرآیندی را که طی آن ابرقارهها از هم جدا میشوند و به هم میپیوندند، درک کنند. دانیل پاستور گالان، یکی از نویسندگان این مطالعه، زمین شناس در شورای ملی تحقیقات اسپانیا در مادرید، گفت: این فرآیندهای آهسته و در مقیاس وسیع هستند که کمتر از یک اینچ در سال پیشرفت می کنند.
پاستور گالان به لایو ساینس گفت: ‘این به ما در مورد فرآیندهایی در زمین می گوید که درک آنها بسیار آسان نیست و همچنین دیدن آنها بسیار آسان نیست.’
دانشمندان زمین شناسی می توانند به طور نسبتاً دقیقی تجزیه آخرین ابرقاره، پانگه آ، ۲۵۰ میلیون سال پیش را بازسازی کنند. اما قبل از آن، مدلسازی دقیقاً نحوه تعامل گوشته و پوسته دشوار است.
در یک مطالعه جدید، محققان شیفته سنگ های آتشفشانی شمال غربی مغولستان از دوره دونین (۴۱۹ تا ۳۵۹ میلیون سال پیش) شدند.
دونین ‘عصر ماهی ها’ بود، زمانی که ماهی ها بر اقیانوس ها تسلط داشتند و گیاهان روی خشکی شروع به گسترش کردند. در آن زمان، دو قاره بزرگ، لارنتیا و گندوانا، و همچنین یک بخش طولانی از ریزقارهها وجود داشت که در نهایت به آسیای کنونی تبدیل میشدند. این ریزقاره ها به تدریج با یکدیگر برخورد کردند و در فرآیندی به نام برافزایش ادغام شدند.
محققان در سال ۲۰۱۹ کار میدانی را در شمال غربی مغولستان، جایی که سنگهای ناشی از این برخوردهای قارهساز بر روی سطح قرار میگیرند، آغاز کردند و سن و شیمی لایههای سنگی باستانی را مطالعه کردند. آنها دریافتند که بین ۴۱۰ تا ۴۱۵ میلیون سال پیش، اقیانوسی به نام اقیانوس مغول-اخوتسک در این منطقه باز شد. شیمی سنگهای آتشفشانی که این شکاف را همراهی میکردند، وجود یک ستون گوشته را نشان داد – جریانی از سنگ گوشتهای گرم و شناور.
مینگشوای ژو، نویسنده ارشد این مطالعه، استاد زمین شناسی و ژئوفیزیک در آکادمی علوم چین، گفت: ‘پله های گوشته معمولاً در اولین مرحله چرخه ویلسون درگیر هستند: تجزیه قاره ها و باز شدن اقیانوس ها، مانند اقیانوس اطلس’. علم زنده.
در بسیاری از موارد، این درست در وسط یک قطعه جامد از قاره اتفاق می افتد و آن را از هم می پاشد. با این حال، در این مورد، زمین شناسی به ویژه پیچیده است، زیرا ستون در حال پاره کردن پوسته ای بود که قبلاً از طریق برافزایش به هم رسیده بود. ژو گفت که نقاط ضعیف بین ریزقارههای برافراشته، همراه با ستون، احتمالاً به شکلگیری اقیانوس کمک کرده است. محققان یافته های خود را در ۱۶ می در مجله Geophysical Research Letters منتشر کردند.
پاستور گالان گفت که اقیانوس در همان نقطه ای بسته شد که باز شد، که یک الگوی رایج در چرخه زندگی اقیانوس ها است، اما محققان در این مطالعه فقط به تصویری از دهانه اقیانوس نگاه کردند.
کشیش گالان گفت: «یک چیز خوب این است که یک هات اسپات نسبتاً پایدار است، بنابراین آنها برای میلیونها سال در یک مکان باقی میمانند.» همانطور که قارهها در پوسته بر روی کانون گوشته حرکت میکنند، این کانون سنگهای آتشفشانی و یک شیمی گویا را پشت سر میگذارد. او گفت که این به محققان کمک می کند تا حرکت صفحه را در طول هزاران سال دنبال کنند.
پاستور گالان گفت که آسیا دیگر ریز قاره های جدیدی را ایجاد نمی کند، اما شکل گیری اقیانوس مغول-اخوتسک احتمالاً شبیه به آنچه امروز در دریای سرخ دیده می شود بود، جایی که پوسته حدود ۰.۴ اینچ (۱ سانتی متر) در سال گسترش می یابد. به گفته مجله Eos، دریای سرخ بخشی از شکاف قارهای بزرگتر است که میتواند طی دهها میلیون سال یک اقیانوس کاملاً جدید در شرق آفریقا ایجاد کند، اگرچه زمینشناسان هنوز نمیدانند که آیا نیروهای قارهای دیگر مانع از باز شدن کامل این اقیانوس خواهند شد یا خیر.
ژو و همکارانش اکنون قصد دارند از داده های خود برای ساخت مدل های کامپیوتری برای توصیف بهتر تکتونیک پیچیده اقیانوس دونین باستانی استفاده کنند.
