خودتان را آماده کنید: ناسا، NOAA و پنل پیشبینی چرخه خورشیدی رسمی اعلام کردهاند که حداکثر خورشیدی اکنون در جریان است.
این چه معنایی دارد؟ خورشید ما به اوج چرخه 11 ساله فعالیت خود رسیده، زمانی که لکههای خورشیدی، شعلههای خورشیدی و پرتابهای جرم تاجی افزایش مییابند. بنابراین، در ماههای آینده شاهد فعالیتهای زیادی از خورشید خواهیم بود.
در میان این فعالیتها، قطبهای مغناطیسی خورشید جابجا شده و به تدریج فعالیت کاهش مییابد تا به حداقل خورشیدی برسد. با این حال، تا زمانی که حداکثر خورشیدی به پایان نرسد، نمیتوانیم دقیقاً زمان وقوع این تغییر را پیشبینی کنیم.
السید طلعت، کارشناس NOAA میگوید: این اعلامیه نشان نمیدهد که این اوج فعالیت خورشیدی در این چرخه خواهد بود. ‘در حالی که خورشید به دوره حداکثر خود رسیده، هنوز نمیتوانیم دقیقاً بگوییم چه زمانی فعالیت به اوج خود خواهد رسید.'”
خورشید نقش بسیار مهمی در زندگی ما ایفا میکند و برای بقای ما حیاتی است. اما این به معنای ثابت بودن خورشید نیست: این ستاره دچار تغییرات مختلفی است که یکی از مهمترین آنها چرخه فعالیت 11 ساله است.
در واقع، ما هنوز به درستی نمیدانیم چه عاملی باعث این چرخهها میشود. فهمیدن فرآیندهای درونی خورشید بسیار پیچیده است و هر چرخه حدود 11 سال طول میکشد، اما زمان دقیق آنها میتواند متفاوت باشد. پیشبینی دقیق مدت زمان یا شدت آنها بسیار دشوار است.
به گفته مایکل ویتلند، اخترفیزیکدان خورشیدی از دانشگاه سیدنی استرالیا: ‘ما نمیتوانیم چرخههای خورشیدی را با دقت پیشبینی کنیم’ و این یکی از چالشهای بزرگ در اخترفیزیک است.
با این حال، دانشمندان میتوانند بر اساس نشانههای ظاهری مانند لکههای خورشیدی، چرخهها را ردیابی کنند.
لکههای خورشیدی مناطقی هستند که میدان مغناطیسی در آنها بهطور موقت بسیار قوی است و جریان پلاسمای داغ را محدود میکند. این مناطق سردتر و تاریکتر از بخشهای اطراف خورشید هستند.
حداقل خورشیدی به زمانی اشاره دارد که لکههای خورشیدی کمترین تعداد را دارند. ماکزیمم خورشیدی زمانی است که سطح خورشید پر از لکههای متعدد میشود و همراه آنها شرارههای عظیم خورشیدی شکل میگیرند.
شکسته شدن و اتصال مجدد خطوط میدان مغناطیسی در لکههای خورشیدی باعث ایجاد شرارههای نورانی و پرانرژی میشود. این شرارهها گاهی میلیاردها تن ذرات خورشیدی را نیز از خورشید خارج میکنند که به آنها پرتاب جرم تاجی میگویند.
هر دو پدیده میتوانند بر زمین تأثیر بگذارند. شرارههای خورشیدی میتوانند باعث قطع شدن ارتباطات رادیویی شوند. همچنین، پرتاب جرم تاجی میتواند طوفانهای ژئومغناطیسی ایجاد کند که شبکههای برق و ماهوارهها را تحت تأثیر قرار میدهد.
اگرچه چرخه خورشیدی فعلی قویتر از پیشبینیهای اولیه است، اما همچنان در محدوده طبیعی قرار دارد. قویترین شراره این چرخه X9.0 بود که در 4 اکتبر فوران کرد و در لیست 20 شراره برتر ثبتشده قرار دارد.
در همین حال، برخی تحلیلهای جدید، پیشبینیهایی دقیقتر از چرخههای خورشیدی ارائه کردهاند که میتواند درک بهتری از عملکرد خورشید و مدلهای پیشبینی به ما بدهد.
به این ترتیب، در دورهای طوفانی قرار داریم که شاید به درک بیشتری از خورشید منجر شود.