به لطف قوانین مکانیک سماوی، انسانها طی چند قرن گذشته توانستهاند موقعیت سیارات، قمرها، دنبالهدارها و سیارکها را با دقت بسیار خوبی پیشبینی کنند. هرچه مشاهدات بیشتری از یک جرم داشته باشیم، بهتر میتوانیم مسیر حرکت آن را پیشبینی کنیم. بنابراین تصور کنید وقتی یک جرم نزدیک به زمین در جایی که باید باشد دیده نشود، چه اندازه تعجبآور خواهد بود.
جرم مورد بحث ۱۹۹۸ SH2 نام دارد و تا همین اواخر تصور میشد یک سیارک است. اما تحقیقات جدید نشان میدهد که این جرم در واقع یک دنبالهدار تاریک است؛ نوعی دنبالهدار که ماهیت آن بهراحتی قابل تشخیص نیست و فاقد دنباله بزرگ و درخشان معمول دنبالهدارها است.
دیوید فارنوکیا، مهندس ناوبری در مرکز مطالعات اجرام نزدیک به زمین ناسا در آزمایشگاه پیشرانش جت، میگوید:
«وقتی اندازه این شتاب را دیدیم، این فرضیه مطرح شد که شاید این جرم یک سیارک نباشد، بلکه یک دنبالهدار باشد.»
آخرین مشاهدات از این جرم در سال ۲۰۱۶ انجام شده بود، اما پیشبینیها نشان میدادند که این جرم در پایان ماه اوت ۲۰۲۵ دوباره به نزدیکی زمین بازخواهد گشت.
در ۳۰ اوت سال گذشته، این جرم در نزدیکترین فاصله خود از زمین قرار میگرفت؛ یعنی حدود ۳.۱ میلیون کیلومتر، فاصلهای کمی کمتر از ۲ میلیون مایل.
پژوهشگران برای انجام مشاهدات راداری از ۱۹۹۸ SH2 آماده شدند. رادار ابزار قدرتمندی برای مطالعه اجرام نزدیک به زمین است، زیرا دقت بالایی دارد، عدمقطعیت درباره مدار جرم را کاهش میدهد و اطلاعات بیشتری درباره ویژگیهای فیزیکی آن ارائه میکند. اما مشکل اینجا بود که ۱۹۹۸ SH2 در جایی که باید باشد، قرار نداشت.
تیم تحقیقاتی بررسی کرد تا مطمئن شود مشکل از تجهیزات راداری نیست. مشاهدات با استفاده از نور مرئی و نه امواج رادیویی نیز بار دیگر این جرم را پیدا کردند، اما باز هم در موقعیت درست قرار نداشت. این موضوع نشان میداد که چیزی مسیر حرکت جرم را تغییر داده است.
عبور نزدیک از کنار سیارات میتواند باعث تغییر مسیر اجرام شود، اما هیچ نیروی خارجی شناختهشدهای نمیتوانست تغییر مشاهدهشده را توضیح دهد.
دیوید فارنوکیا در گفتوگو با IFLScience گفت:
«مشخص شد که برای رسیدن به چنین موقعیتی، به اختلالات بسیار قدرتمندی در مدار نیاز است. وقتی اندازه این شتاب را دیدیم، این احتمال مطرح شد که شاید این جرم یک سیارک نباشد، بلکه یک دنبالهدار باشد.»
تیم تحقیقاتی به این نتیجه رسید که ۱۹۹۸ SH2 ممکن است با بیرون راندن گاز به فضا، نوعی نیروی پیشران ایجاد کند؛ درست مانند یک موشک. این فرایند میتوانست مسیر حرکت آن را تغییر دهد. فرضیه دنبالهدار تاریک بسیار قانعکننده بود، اما برای اثبات آن به شواهد بیشتری نیاز داشتند.
پژوهشگران از تلسکوپ Canada-France-Hawaii در نزدیکی قله مائونا کیا، همچنین تلسکوپ دانمارکی رصدخانه جنوبی اروپا و تلسکوپ بسیار بزرگ این رصدخانه در شیلی استفاده کردند.
فارنوکیا گفت:
«به نظر من این موضوع بسیار جالب است، زیرا ایده دنبالهدار بودن این جرم از شناسایی دنباله آن در تصاویر به وجود نیامد؛ بلکه از حرکت این جرم به این نتیجه رسیدیم.»
تصاویر بهدستآمده شواهد قطعی نشان دادند که ۱۹۹۸ SH2 دارای یک دنباله ضعیف اما کاملاً قابل مشاهده است. بنابراین، این جرم یک سیارک نیست؛ بلکه یک دنبالهدار است.
فارنوکیا در ادامه گفت:
«این تلسکوپها دهانههای بسیار بزرگی دارند و میتوانستند وضوح لازم برای تأیید این فرضیه را در اختیار ما قرار دهند که این جرم واقعاً ممکن است یک دنبالهدار باشد. زمان رصد را به دست آوردیم، مشاهدات را انجام دادیم و در نهایت دنباله را پیدا کردیم. بنابراین توانستیم نشان دهیم که این جرم یک دنبالهدار است.»
این یافتهها بسیار هیجانانگیز هستند. دنبالهدارها معمولاً به دلیل ویژگیهای ظاهری مشخص خود، بهخصوص دنبالهشان، شناسایی میشوند. اما این جرم ۳۸۳ متری، که حدود ۱۲۵۷ فوت طول دارد، توانسته بود ماهیت واقعی خود را از ما پنهان کند.
فارنوکیا گفت:
«به نظر من جالب است که ایده دنبالهدار بودن این جرم از شناسایی دنباله آن در تصاویر به دست نیامد، بلکه از حرکت این جرم ناشی شد.»
این طبقهبندی مجدد از نظر دفاع سیارهای اهمیت زیادی دارد. اگر اجرام بالقوه خطرناک دیگر در موقعیتی که تصور میکنیم قرار نداشته باشند، خطر بیشتری برای زمین ایجاد میکنند.
فارنوکیا در پایان گفت:
«ادامه ردیابی این اجرام بهصورت مداوم اهمیت زیادی دارد. اینطور نیست که پس از کشف یک جرم، کار تمام شده باشد. این اختلالات میتوانند بر حرکت اجرام تأثیر بگذارند و در نتیجه ارزیابی ما از خطر احتمالی برخورد آنها با زمین را تغییر دهند.»
