جدیدترین رویداد در دنیای اکتشافات فضایی با یک حادثه بزرگ و ناامیدکننده برای شرکت فضایی بلو اوریجین همراه شد. موشک سنگین New Glenn که یکی از مهمترین پروژههای فضایی این شرکت به شمار میرود، در جریان آزمایشهای پیش از پرتاب دچار انفجاری شدید شد. این حادثه عصر روز پنجشنبه ۲۸ مه در پایگاه فضایی Cape Canaveral Space Force Station در ایالت Florida رخ داد و آتشبازی عظیمی را در محل آزمایش به وجود آورد.
بر اساس گزارشها، این انفجار در جریان آزمایش موسوم به «هاتفایر» یا Hotfire Test اتفاق افتاد؛ آزمایشی که طی آن موتورهای موشک برای مدت کوتاهی روشن میشوند تا عملکرد آنها پیش از پرتاب واقعی مورد ارزیابی قرار گیرد. در این آزمایش، هفت موتور قدرتمند BE-4 که با سوخت متان کار میکنند، قرار بود مورد بررسی قرار گیرند. اما شرایط مطابق برنامه پیش نرفت و در نهایت انفجاری بزرگ رخ داد که بخشهایی از موشک را در آتش فرو برد.
خوشبختانه در این حادثه هیچ فردی آسیب ندید و گزارشی از تلفات انسانی منتشر نشده است. با این حال، خسارت وارده به موشک و تأثیر احتمالی آن بر برنامههای فضایی آینده بسیار قابل توجه ارزیابی میشود.
دقیقاً چه اتفاقی روی سکوی پرتاب رخ داد؟
بر اساس توضیحات ارائهشده توسط NASA، آزمایشهای هاتفایر بخشی کاملاً عادی از فرآیند توسعه و آمادهسازی موشکها هستند. در این آزمایشها، موتورهای فضاپیما در حالی روشن میشوند که وسیله هنوز روی زمین و روی سکوی پرتاب قرار دارد. هدف از این کار، اطمینان از عملکرد صحیح سامانههای پیشران و شناسایی مشکلات احتمالی پیش از پرتاب واقعی است.
در آزمایش روز پنجشنبه نیز موتورهای مرحله اول موشک New Glenn روشن شدند و در ابتدا همه چیز عادی به نظر میرسید. اما اندکی بعد مشکلی در بخش پایینی موشک به وجود آمد. گزارشها حاکی از آن هستند که در قسمت تحتانی مرحله اول، نقص فنی یا اختلالی رخ داد که منجر به آتشسوزی شد.
با گسترش آتش، مرحله اول موشک در شعلهها گرفتار شد و شرایط به سرعت از کنترل خارج گردید. در ادامه، مرحله دوم موشک نیز شروع به کج شدن کرد که نشاندهنده آسیب جدی به ساختار وسیله بود. در نهایت، سوخت موشک که ترکیبی از متان مایع و اکسیژن مایع بود، منفجر شد و انفجاری عظیم را رقم زد. این انفجار باعث شکلگیری یک گلوله آتشین بزرگ شد که از فاصله دور نیز قابل مشاهده بود.
اهمیت موشک New Glenn برای بلو اوریجین
موشک New Glenn یکی از مهمترین پروژههای شرکت Blue Origin محسوب میشود. این موشک سنگین برای رقابت با سامانههای پیشرفته پرتاب فضایی طراحی شده و قرار است نقش کلیدی در مأموریتهای آینده این شرکت ایفا کند.
بلو اوریجین سالهاست روی توسعه این موشک کار میکند و آن را به عنوان ستون اصلی برنامههای فضایی بلندمدت خود معرفی کرده است. به همین دلیل، حادثه اخیر میتواند تأثیرات مهمی بر جدول زمانی پروژههای آینده این شرکت داشته باشد.
تأثیر احتمالی بر برنامه بازگشت انسان به ماه
اهمیت این حادثه تنها به خود موشک محدود نمیشود. New Glenn قرار است به عنوان یکی از ابزارهای اصلی حمل سامانه فرود ماهنشین بلو اوریجین مورد استفاده قرار گیرد.
این ماهنشین که با نام Blue Moon شناخته میشود، توسط ناسا در کنار سامانه SpaceX Starship برای مشارکت در برنامه Artemis Program انتخاب شده است.
هدف برنامه آرتمیس، بازگرداندن فضانوردان به سطح ماه و ایجاد زیرساختهایی برای حضور پایدار انسان در آنجاست. بر اساس برنامههای فعلی، ناسا قصد دارد تا سال ۲۰۲۸ مأموریتهای گستردهتری را برای بازگشت انسان به ماه اجرا کند.
پیش از این قرار بود نسخه آزمایشی ماهنشین Blue Moon در آینده نزدیک به فضا پرتاب شود. اکنون این سؤال مطرح شده که آیا حادثه اخیر موجب تأخیر در این برنامه خواهد شد یا خیر.
نگرانی ناسا درباره پیامدهای حادثه
طبق گزارشها، Jared Isaacman، مدیر ناسا، اعلام کرده است که اثرات این حادثه بر برنامه آرتمیس و مأموریتهای مرتبط با ساخت پایگاه دائمی روی ماه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
این بررسیها اهمیت زیادی دارند، زیرا هرگونه تأخیر در آمادهسازی موشک New Glenn میتواند بر زمانبندی مأموریتهای مختلف ناسا و شرکای تجاری آن تأثیر بگذارد. در پروژههایی با این سطح از پیچیدگی، حتی چند ماه تأخیر نیز ممکن است پیامدهای گستردهای به همراه داشته باشد.
تأثیر بر پروژه اینترنت ماهوارهای آمازون
یکی دیگر از پروژههایی که احتمالاً از این حادثه آسیب خواهد دید، شبکه ماهوارهای Project Kuiper متعلق به شرکت Amazon است.
بر اساس برنامههای قبلی، قرار بود ۴۹ ماهواره از منظومه ماهوارهای Kuiper توسط موشک New Glenn به مدار زمین منتقل شوند. پروژه کویپر با هدف ایجاد شبکه اینترنت ماهوارهای جهانی طراحی شده و رقیبی برای سامانههایی مانند استارلینک محسوب میشود.
اگر تحقیقات پس از حادثه منجر به توقف یا تعویق پروازهای New Glenn شود، برنامه استقرار این ماهوارهها نیز ممکن است با تأخیر مواجه گردد. این موضوع میتواند بر روند توسعه شبکه اینترنت ماهوارهای آمازون تأثیر بگذارد.
آینده چه خواهد شد؟
در حال حاضر هنوز علت دقیق این انفجار مشخص نشده است و تیمهای فنی در حال بررسی دادههای ثبتشده از آزمایش هستند. کارشناسان باید مشخص کنند که آیا نقص از موتورهای BE-4 ناشی شده، یا اینکه مشکل در سامانه سوخترسانی، ساختار موشک یا دیگر بخشهای فنی رخ داده است.
با وجود این حادثه، بسیاری از متخصصان صنعت فضایی تأکید میکنند که شکستها و انفجارها بخشی از فرآیند توسعه فناوریهای پیشرفته فضایی هستند. شرکتهای بزرگ فضایی از جمله بلو اوریجین، ناسا و اسپیسایکس در طول سالهای گذشته بارها با آزمایشهای ناموفق روبهرو شدهاند و از همین تجربیات برای بهبود طراحیهای آینده استفاده کردهاند.
با این حال، انفجار اخیر New Glenn بدون شک یکی از مهمترین چالشهای پیش روی بلو اوریجین در سالهای اخیر محسوب میشود؛ حادثهای که نهتنها آینده این موشک، بلکه بخشی از برنامههای ناسا برای بازگشت انسان به ماه و همچنین پروژه اینترنت ماهوارهای آمازون را تحت تأثیر قرار داده است. اکنون همه نگاهها به نتایج تحقیقات فنی و تصمیمهای بعدی بلو اوریجین دوخته شده است.
