گربهها یکی از پایههای ثابت محتوا در فضای مجازی هستند و ویدیوهای بازی کردن، جستوخیز و شیطنت آنها همواره بازدیدهای میلیونی دریافت میکند. با وجود این، پژوهشهای جدید نشان میدهد که بسیاری از کاربران اینترنت نشانههای آشکار استرس یا نارضایتی این حیوانات را نادیده میگیرند و آنها را امری بامزه یا بیخطر تلقی میکنند.
پژوهشگرانی از دانشگاه آدلید در استرالیا طی پژوهشی که نتایج آن در آنتروزوئوس انتشار یافته است، بررسی کردند که چگونه مخاطبان شبکههای اجتماعی علائم ناراحتی گربهها را کماهمیت جلوه میدهند. با توجه به اینکه پژوهشهای پیشین بر اهمیت تعامل صحیح میان انسان و گربه برای تأمین رفاه این حیوانات تأکید دارند، این موضوع به دغدغهای جدی تبدیل شده است.
محققان در مقاله خود اینگونه مینویسند که بازی به عنوان ابزاری برای پیوند انسان و گربه ترویج میشود. با این حال، یافتههای آنها بر ضرورت آموزش عمومی برای درک و احترام به مخالفتها و ترجیحات گربهها در زمینه لمس و تعامل تأکید دارد.
تیم پژوهشی به سرپرستی جولیا هنینگ، دانشمند علوم دامپزشکی، ۱۱ ویدیوی تعامل انسان و گربه را در پلتفرمهای یوتیوب، تیکتاک، اینستاگرام و فیسبوک بررسی کردند که همگی با برچسب «بازی» منتشر شده بودند اما گربهها در آنها نشانههای آشکار استرس مانند پف کردن، هیس کردن یا تلاش برای فرار داشتند. جالب اینجاست که در بررسی ۱۱۰۰ دیدگاه ثبتشده برای این ویدیوها، بین ۷۵ تا ۹۳ درصد نظرات، ماهیتی کاملاً مثبت نسبت به این تعاملات داشتند.
پژوهشگران در ادامه این مطلب عنوان میکنند که نادیده گرفتن نشانههای اولیه نارضایتی گربه باعث ایجاد استرس حاد در این حیوان میشود که در صورت تکرار، شکل مزمن به خود میگیرد. به گفته آنها، کاربران شبکههای اجتماعی غالباً این رفتارها را به سخره گرفته یا توجیه میکنند.
بر اساس این مطالعه، دیدگاههای کاربران را میتوان در ۹ دسته مختلف دستهبندی کرد؛ از جمله این باور که «اگر گربه ناراحت بود، خودش فرار میکرد» یا این تصور اشتباه که نشانههای استرس به دلیل تفاوت در زبان ارتباطی رخ داده است. برخی دیگر نیز رفتار گربه را بخشی از غریزه شکارچی او دانسته یا صرفاً بر بامزه بودن صحنه تأکید کردهاند.
ساختار شبکههای اجتماعی نیز در این زمینه بیتأثیر نیست؛ زیرا الگوریتمها بدون توجه به ماهیت مشکلساز محتوا، به تعامل بیشتر پاداش میدهند. پژوهشگران در این زمینه مطرح میکنند که سواد رسانهای و نحوه استفاده کاربران از شبکههای اجتماعی از عوامل کلیدی در شکلگیری مداخلات پیشگیرانه به شمار میروند.
این مسئله تنها به سلامت روان گربهها آسیب نمیزند، بلکه خطراتی را نیز متوجه انسانها میکند؛ بهطوریکه در ۷ ویدیو از ۱۱ ویدیو، صدمات جسمی قابلمشاهدهای به انسان وارد شد که مخاطبان در بخش نظرات اهمیت آن را دستکم گرفتند، در حالی که چنین مواردی با خطر عفونت همراه است.
در نهایت، این پژوهشگران نتیجهگیری میکنند که روشهای آموزشی سنتی برای اصلاح درک زبان بدن گربهها برای تغییر بلندمدت رفتار انسانها کافی نیست و باید رویکردهای جامعتری اتخاذ شود. جزئیات کامل این پژوهش در مجله Anthrozoös بازتاب یافته است.
خلاصه
بررسیهای جدید نشان میدهد کاربران شبکههای اجتماعی اغلب نشانههای استرس و نارضایتی گربهها در ویدیوها را نادیده میگیرند و آنها را کماهمیت جلوه میدهند. این روند علاوه بر آسیب به سلامت حیوان، خطراتی نظیر گزیدگی و عفونت را نیز برای انسانها به همراه دارد و نیازمند افزایش آگاهی عمومی و اصلاح رویکردها در فضای مجازی است.
