در ژوئیه ۲۰۲۴، آسمان نیویورک شاهد انفجار یک شهابسنگ درخشان بود که با صدایی مهیب، منطقه را به لرزه درآورد.
اما برای یکی از ساکنان نیوجرسی، این رویداد تجربهای بسیار نزدیکتر بود؛ تکهای از شهابسنگ با سرعتی باورنکردنی از سقف خانهاش عبور کرد، خرد شد و در نهایت روی فرش اتاق خوابش فرود آمد.
این شهابسنگ که بعدها به نام «هیلزبورو» شناخته شد، گنجینهای بینظیر برای دانشمندان بود. به دلیل بازیابی سریع و سقوط در داخل خانه، این شهابسنگ از تماس با باران و خاک زمین در امان ماند و شیمی آن به شکلی بکر حفظ شد.
اکنون، پژوهشگران شواهدی یافتهاند که نشان میدهد آب شور غلیظی در سیارک مادر این شهابسنگ جریان داشته و باعث واکنشهای شیمیایی پیچیده و به جا ماندن مواد معدنی نادر و ترکیبات آلی فراوان شده است.
این کشف که در مجله Science Advances منتشر شده، این فرضیه را تقویت میکند که شاید نواحی آب شور در سیارکهای اولیه، بسیار فعالتر از آنچه تصور میشد، بودهاند و حتی میتوانستهاند برخی از مولکولهای حیاتی را برای زمین جوان فراهم کنند.
پیتر جنیسنز، اخترشناس شهابسنگ از مؤسسه SETI و مرکز تحقیقات ایمز ناسا، میگوید: «مطالعه دقیق این قطعات، بقایای حفظشدهای را از نزدیکی سطح یک سیارک اولیه آشکار کرد که در معرض سیالات شور غلیظ قرار گرفته بود؛ فرآیندی که پیش از این در این نوع سیارات اولیه ناشناخته بود.»
شهابسنگها مانند کپسولهای زمانی، تاریخچه معدنی و شیمیایی بخشهایی از منظومه شمسی را در خود ثبت کردهاند. اما بیشتر شهابسنگهای کشفشده، مدتها پس از سقوط به زمین جمعآوری شدهاند و در اثر تماس طولانی با محیط زمینی، دستخوش تغییرات زیادی شدهاند.
شهابسنگ هیلزبورو نمونهای نادر است که در روز روشن و بر فراز منطقهای پرجمعیت سقوط کرد. ورود پرشکوه آن به جو زمین احتمالاً توسط میلیونها نفر مشاهده و توسط دوربینهای متعددی، از دوربینهای درب منزل گرفته تا شبکههای تخصصی رصد شهابسنگ، ثبت شد.
این شهابسنگ هنگام سقوط در آسمان به طرز چشمگیری متلاشی شد. شهابسنگها اغلب هنگام عبور از جو، به دلیل فشار هوا که به درون شکافها و حفرههای ریز نفوذ میکند و فشار داخلی را افزایش میدهد، خرد میشوند.
قطعات آن بر فراز استیتن آیلند به سمت نیوجرسی باریدند، اما تنها قطعهای که وارد خانه هیلزبورو شد، بازیابی گردید.
صاحبخانه با استفاده از دستکش و فویل آلومینیومی، قطعات شهابسنگ را جمعآوری کرده و در ظروف شیشهای نگهداری نمود.
جنیسنز میگوید: «به لطف واکنش سریع صاحبخانه، این شهابسنگها از بکرترین نمونههای CM1/۲ هستند که تاکنون شناختهایم.»
محاسبات مسیر حرکت این سنگ نشان میدهد که منشأ آن کمربند سیارکی بوده است؛ نواری از فضا که بین مدار سیارات مریخ و مشتری قرار دارد.
مواد معدنی آن نشان داد که سیارک مادر هیلزبورو متعلق به همان دسته از سیارکهای غنی از کربن است که شهابسنگهای CM را تولید کردهاند؛ نامی که از شهابسنگ میگهی گرفته شده که در سال ۱۸۸۹ در اوکراین سقوط کرد.
این شهابسنگها کمیاب هستند و تصور میشود که برخی از قدیمیترین مواد منظومه شمسی را در خود حفظ کردهاند؛ موادی که مربوط به دوران شکلگیری اولیه منظومه شمسی است.
یکی از جالبترین یافتههای تیم جنیسنز در مورد هیلزبورو، حفظ گنجیدگیهای سرشار از نمک است که احتمالاً از نزدیکی سطح سیارک مادر نشأت گرفتهاند.
علاوه بر این، سایر مواد معدنی نشان میدهند که هیلزبورو ممکن است تحت تأثیر «دگرسانی آبی» قرار گرفته باشد؛ به این معنی که آب مایع مدتها پیش آنها را تغییر داده است.
در مجموع، شواهد نشان میدهد که سیارک مادر زمانی حاوی محلولهای شور بوده است؛ آب شور، حتی شورتر از اقیانوسهای زمین.
به نظر میرسد این محلولهای شور به تولید طیف وسیعی از ترکیبات آلی، از جمله تعداد زیادی اسید آمینه کمک کردهاند؛ مولکولهایی که شاید برای ظهور حیات حیاتی بودهاند.
شهابسنگ هیلزبورو محیطی را به ما نشان میدهد که در آن تشکیل اسیدهای آمینه رخ داده است.
پیش از این میدانستیم که چنین اسیدهای آمینهای میتوانند درون سیارکها تشکیل شده و در شهابسنگها هنگام سقوط به زمین حفظ شوند.
این واضحترین مدرک تاکنون است که نشان میدهد این نوع سیارکهای اولیه، زمانی دارای نواحی آب شور بودهاند که در آن شیمی پیچیده میتوانسته رخ دهد؛ این یافته نظریههایی را مبنی بر اینکه شهابسنگهایی مانند این، برخی از مواد لازم برای پیدایش حیات بر روی زمین جوان را منتقل کردهاند، تقویت میکند.
اما پژوهشگران خاطرنشان میکنند که این امکان نیز وجود دارد که ترکیبات موجود در این محلولهای شور، باقیماندههای شیمیایی از برخوردهای اولیه باشند.
بدون سفر به فضا، شناخت بیشتر در مورد این شهابسنگ، منشأ آن یا جایگاهش در خانواده شهابسنگهای CM دشوار است.
اما آنچه این شهابسنگ در مورد منظومه شمسی اولیه آشکار میکند، به تصویری رو به رشد از مکانی شگفتانگیز پویا میافزاید؛ جایی که آب، مواد معدنی و شیمی آلی حتی در سیارکهای کوچک، مدتها پیش از ظهور حیات بر روی زمین با هم ترکیب میشدند.
