اخترشناسان سیستم Fomalhaut را مورد مشاهده قرار دادند و تأثیر برخوردهای اخیر اطراف این ستاره را کشف کردند. این برای اولین بار است که اخترشناسان چنین رویدادهایی را به طور مستقیم مشاهده میکنند. این برخوردها باور میرود بین سیارکها و سیارهوارهها (planetesimals) رخ داده باشند.
با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل که به طور مشترک توسط ناسا و ESA اداره میشود، اخترشناسان شاهد برخورد شدید بین دو جسم عظیم در اطراف ستارهای بودند که تنها ۲۵ سال نوری از زمین فاصله دارد. از مشاهدات به نظر میرسد که سیستم Fomalhaut در یک تحول دینامیکی شدید قرار دارد. تحول دینامیکی به دورهای گفته میشود که یک سیستم سیارهای ناپایدار است. در این دوره، برخوردهای مکرر بین سیارکها و سیارهوارهها در سیستم رخ میدهد. سیستم خورشیدی ما نیز چنین دورهای را در چند صد میلیون سال اول پس از شکلگیری تجربه کرده است.
اخترشناسان توانستند به این نتیجه برسند که سیستم Fomalhaut چنین تحولاتی را تجربه میکند، زیرا آنها دو ابر غبار در موقعیت مشابهی اطراف ستاره Fomalhaut پیدا کردند. نخستین مشاهده توسط هابل در سال ۲۰۰۸ انجام شد که ابر اول را کشف کرد. در ابتدا دانشمندان این ابر را به اشتباه یک سیاره فرض کردند، اما اکنون متوجه شدهاند که این یک ابر تودهای از باقیماندهها است که شبیه یک سیاره ظاهر شده بود. این ابر اکنون با نام منبع پیرامونستارهای ۱ (cs1) شناخته میشود.
ابر دوم در زمان نزدیکتری کشف شد و نام آن منبع پیرامونستارهای ۲ (cs2) گذاشته شده است. یکی از جنبههای جذاب این کشف، فاصله نزدیک بین cs1 و cs2 است. این موضوع باعث ایجاد سوالی درباره تصادفی بودن این برخوردها میشود. اگر برخوردها واقعاً تصادفی بودند، این اجسام باید در مکانهای نامرتبط ظاهر میشدند، نه در نزدیکی یکدیگر.
یک واقعیت گیجکننده دیگر درباره این برخوردها، کوتاه بودن بازه زمانی بین آنها است. دانشمندان قبلاً نظریه پردازی کرده بودند که چنین برخوردهایی هر ۱۰۰,۰۰۰ سال یکبار رخ میدهند. اما در این مورد، به نظر میرسد دو برخورد تنها در ۲۰ سال گذشته رخ داده باشند.
اخترشناسان قصد دارند اسرار سیستم Fomalhaut را بیشتر کشف کنند. تیم تحقیقاتی قصد دارد از دوربین مادون قرمز نزدیک (NIRCam) تلسکوپ جیمز وب برای مشاهده cs2 استفاده کند. دوربین NIRCam قادر است اطلاعات رنگی ارائه دهد که میتواند ذرات غبار و ترکیبات آنها را آشکار کند. این اطلاعات به دانشمندان کمک میکند تا بیشتر درباره ساختار و ماهیت این ابرها و فرآیندهای برخورد در سیستم Fomalhaut بدانند.
این کشف، علاوه بر اهمیت علمی، میتواند تصویری زنده از مراحل اولیه تکامل یک سیستم سیارهای را به ما نشان دهد. زیرا برخوردهای مکرر بین سیارکها و سیارهوارهها نقش مهمی در شکلگیری سیارات و پویایی ساختار کلی یک سیستم دارند. مشاهده این برخوردها در فاصلهای نزدیک و با فاصله زمانی کوتاه، میتواند بینش تازهای درباره تکامل سیستمهای سیارهای جوان ارائه دهد.
در نهایت، این مطالعات نشان میدهند که حتی در ستارههای نسبتاً نزدیک به زمین، فعالیتهای پرانرژی و برخوردهای عظیم رخ میدهند که میتوانند تأثیر قابل توجهی بر شکلگیری و پویایی اجسام کوچک و متوسط در اطراف ستاره داشته باشند. استفاده از ابزارهای پیشرفته مانند هابل و جیمز وب، امکان مشاهده مستقیم این فرآیندهای نادر را فراهم میکند و به دانشمندان کمک میکند تا تکامل سیستمهای سیارهای دیگر را بهتر درک کنند.
