در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۱۷:۲۷ به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، ساکنان نیویورک شاهد عبور یک «گوی آتشین در روشنایی روز» بودند که بنا بر گزارشها از فراز شهر و مجسمه آزادی عبور کرد. اکنون یک مطالعه جدید مسیر حرکت این شهابسنگ را با دقت بیشتری بررسی کرده و ویژگیهایی را در آن شناسایی کرده است که تاکنون در این نوع از اجرام اولیه منظومه شمسی مشاهده نشده بود.
پس از مشاهده این شهاب، افراد زیادی وقوع آن و صدای انفجار ناشی از آن را به انجمن شهابسنگ آمریکا (American Meteor Society) گزارش کردند.
یکی از شاهدان عینی در گزارش خود نوشت:
«در حالی که در جاده Route ۱۰۰ رانندگی میکردم، ناگهان جسمی بسیار درخشان و سفیدرنگ را دیدم که یک سر آن انگار در حال سوختن بود. این جسم با سرعت بسیار زیاد از چپ به راست در آسمان حرکت کرد و به سمت پایین سقوط میکرد. هرگز چیزی شبیه آن ندیده بودم.»
ناسا با استفاده از این گزارشها توانست مسیر تقریبی حرکت شهاب را بازسازی کند.
در آن زمان، بخش Meteor Watch ناسا اعلام کرد:
«تعداد گزارشهای شاهدان عینی تقریباً دو برابر شده و این اطلاعات جدید تأثیر قابل توجهی در تعیین مسیر حرکت شهاب داشته است. اکنون مشخص شده که این جرم از فراز شهر نیویورک وارد شده و به سمت غرب و ایالت نیوجرسی حرکت کرده است. همچنین سرعت آن کمی بیشتر از برآورد اولیه بوده و به حدود ۶۱ هزار کیلومتر بر ساعت رسیده است.»
با این حال، پژوهشگران در مطالعه جدید توانستند مسیر این جرم را با دقت بسیار بیشتری تعیین کنند. آنها علاوه بر تصاویر دوربینهای تخصصی رصد آسمان، از ویدیوی ثبتشده توسط دوربین زنگ هوشمند یکی از خانههای ایالت نیوجرسی نیز استفاده کردند.
پژوهشگران در مقاله خود توضیح دادهاند:
«این شهاب توسط دو ایستگاه شبکه دوربینهای Allsky7 و همچنین دوربین زنگ منزل یکی از ساکنان شهر وین (Wayne) در نیوجرسی ثبت شد. با استفاده از روش مثلثبندی مشخص شد که شهاب در مسیری با زاویه ۲۵۶ درجه، از شرق به غرب، از فراز جزیره استیتن (Staten Island) به سمت نیوجرسی حرکت کرده و از ارتفاع ۴۴.۴ کیلومتری تا ۳۴.۹ کیلومتری با زاویه ۲۹ درجه نسبت به افق پایین آمده است.»
به گفته پژوهشگران، هر بار که شهاب در مسیر خود شعلهور میشد، دنبالهای از غبار بر جای میگذاشت. در نهایت، قطعهای بزرگتر در ارتفاع حدود ۲۸.۲ کیلومتری آخرین انفجار نوری خود را ایجاد کرد. بین ۲ تا ۱۶ دقیقه بعد، رادار هواشناسی فرودگاه نیوآرک سقوط قطعاتی با وزن بین ۰.۱ تا ۱۰ گرم را شناسایی کرد، اما هیچیک از این قطعات کوچک پیدا نشدند.
دانشمندان با بررسی مسیر حرکت این جرم دریافتند که منشأ آن کمربند سیارکی میان مدار مریخ و مشتری بوده است.
مایک هنکی، مدیر عملیات انجمن شهابسنگ آمریکا، گفت:
«دوربینهای ما در ایالتهای کانکتیکات و پنسیلوانیا و همچنین دوربین زنگ خانهای در نیوجرسی این شهاب را ثبت کردند و با استفاده از این تصاویر توانستیم مسیر آن را اندازهگیری کنیم. بررسیها نشان داد منشأ این جرم بخش داخلی کمربند سیارکی بوده است.»
اگرچه قطعات کوچک شهاب هرگز پیدا نشدند، اما یک قطعه بزرگتر مسیر خود را تا سقف خانهای در شهر هیلزبورو، نیوجرسی ادامه داد.
صاحب خانه پس از شنیدن صدای مهیبی وارد اتاق خواب خود شد و با سوراخی در سقف، گردوغبار سیاهرنگ روی تخت و فرش و بوی شدید گوگرد روبهرو شد.
پژوهشگران پس از جمعآوری بقایا دریافتند که حدود ۱.۳۵ کیلوگرم ماده فضایی وارد اتاق خواب شده است.
بررسیهای آزمایشگاهی نشان داد این نمونه از نوع شهابسنگهای کربندار CM است؛ گروهی بسیار ابتدایی و غنی از آب که از مهمترین بقایای دوران شکلگیری منظومه شمسی به شمار میروند.
کوئینی چان، کیهانشیمیدان دانشگاه رویال هالووی لندن، و نانا اوگاوا، زیستژئوشیمیدان مرکز پژوهشهای زیستژئوشیمی آژانس علوم و فناوری دریایی و زمین ژاپن، در این باره گفتند:
«مطالعات ایزوتوپی کربن و نیتروژن نشان میدهد شهابسنگهای کربندار اولیه، از جمله نمونههای نوع CM، احتمالاً مواد آلی را به زمین اولیه منتقل کردهاند. شهابسنگ هیلزبورو حدود ۱.۸ درصد کربن و ۰.۰۷ درصد نیتروژن داشت و ترکیب ایزوتوپی آن کاملاً با شهابسنگهای نوع CM مطابقت داشت.»
تاکنون تنها حدود ۲۲ شهابسنگ از این نوع کشف شدهاند و این تنها دومین بار است که سقوط چنین شهابسنگی بهطور مستقیم مشاهده میشود.
پیتر جنیسکنز، ستارهشناس شهابها از مؤسسه SETI و مرکز تحقیقاتی ایمز ناسا، گفت:
«بررسی دقیق قطعات نشان داد آنها حاوی بخشهایی از نزدیکی سطح یک سیارک ابتدایی هستند که زمانی در معرض مایعات شور و غلیظ قرار گرفتهاند؛ فرآیندی که تاکنون در این نوع از اجرام اولیه منظومه شمسی مشاهده نشده بود.»
دانشمندان معتقدند این محلولهای شور میتوانستهاند در شکلگیری مولکولهای پیچیدهای که بعدها به پیدایش حیات منجر شدهاند، نقش داشته باشند. بررسیها همچنین نشان داد این شهابسنگ از سطح سیارک منشأ گرفته و نسبت به سایر شهابسنگهای CM که تاکنون بررسی شدهاند، دگرگونی بیشتری را تجربه کرده است.
پژوهشگران علاوه بر این، در نمونهها مواد آلی و ترکیبات پیشازیستی (Prebiotic) نیز شناسایی کردند.
آنها در مقاله خود مینویسند:
«انتقال اسیدهای آمینه، اسیدهای کربوکسیلیک و سایر مولکولهای آلی محلول توسط اجرام نوع CM و قطعات آنها احتمالاً یکی از منابع اصلی مواد آلی اولیه بوده که زمینه را برای پیدایش حیات روی زمین فراهم کرده است.»
هرچند پژوهشگران موفق نشدند سیارک اصلی این شهاب را با اطمینان شناسایی کنند و تنها ۲۷ سیارک نزدیک زمین را بهعنوان گزینههای احتمالی معرفی کردهاند، اما این مطالعه اطلاعات ارزشمندی درباره منشأ آب، مواد آلی و شاید حتی شکلگیری حیات روی زمین در اختیار دانشمندان قرار داده است.
پیتر جنیسکنز در پایان گفت:
«به لطف واکنش سریع صاحب خانه، این نمونهها سالمترین شهابسنگهای نوع CM1/۲ هستند که تاکنون در اختیار داشتهایم.»
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Science Advances منتشر شده است.
