بر اساس بیانیه ناسا و یافتههایی که در Research Notes of the AAS منتشر شده است، تلسکوپ SPHEREx در دسامبر ۲۰۲۵ این انفجار شیمیایی را رصد کرد؛ زمانی که دنبالهدار در حال فاصله گرفتن از ناحیه داخلی منظومه شمسی بود. دادههای مادون قرمز نشان داد که یخ آب موجود در سطح دنبالهدار به سرعت به گاز تبدیل شده است و علاوه بر آن، ترکیباتی مانند متان، متانول و سیانید نیز منتشر شدهاند. دانشمندان این فعالیت را برای دنبالهداری که پیشتر از پریهلین خود عبور کرده بود، غیرمعمول و بسیار قوی توصیف کردهاند. به عبارت دیگر، انتظار میرفت پس از عبور از نزدیکترین نقطه به خورشید، دنبالهدار فعالیت خود را کاهش دهد، اما 3I/ATLAS برخلاف این انتظار، با شدت قابل توجهی مواد شیمیایی را آزاد کرد.
این دنبالهدار در ژوئیه ۲۰۲۵ توسط ATLAS survey کشف شد و تاکنون تنها سومین جرم بینستارهای شناختهشده است که به بازدید از منظومه شمسی ما آمده است. دنبالهدارهای پیشین مانند ‘Oumuamua و Borisov، ویژگیهای متفاوتی داشتند و فعالیت شیمیایی گستردهای از خود نشان نمیدادند، اما 3I/ATLAS با فعالیت طولانی و پیچیده شیمیایی، امکان مقایسه مواد تشکیلدهنده آن با سایر سیستمهای ستارهای را فراهم میکند و از این رو برای مطالعه مواد بینستارهای بسیار ارزشمند است.
مواد شیمیایی و ذرات آزادشده از این دنبالهدار از لایههای عمیق یخ باستانی زیر سطح آن خارج میشوند؛ جایی که نور خورشید به تدریج نفوذ کرده و باعث فعال شدن واکنشهای شیمیایی در این لایهها شده است. رصدها نشان داد که دنبالهدار دارای دم غباری است که شکل آن شبیه گلابی بوده و از ذرات سنگی خارجشده از سطح تشکیل شده است. این ویژگیها به دانشمندان کمک میکند تا ترکیب شیمیایی دنبالهدار را با مواد شکلگرفته در سایر سیستمهای ستارهای مقایسه کنند و شباهتها و تفاوتهای آنها را تحلیل نمایند.
فعالیت شیمیایی گسترده این دنبالهدار شامل ترکیبات پیچیده آلی نیز بوده است؛ موادی که میتوانند سرنخهایی درباره فرآیندهای شکلگیری ستارهها و سیارات در خارج از منظومه شمسی ارائه دهند. انتشار ترکیباتی مانند آب، دیاکسید کربن، متان، متانول و سیانید نشان میدهد که دنبالهدار 3I/ATLAS دارای لایههای غنی از مواد شیمیایی است که پیش از شکلگیری آن در سیستم مبدأ، تحت تأثیر فرآیندهای کیهانی قرار گرفتهاند. این دادهها به دانشمندان کمک میکند تا درک بهتری از چگونگی شکلگیری مولکولهای پیچیده آلی در فضای بینستارهای به دست آورند و همچنین نقش دنبالهدارها در انتقال مواد حیاتی به سیارات جوان را بررسی کنند.
به دلیل فاصلهگیری دنبالهدار از خورشید، انتظار میرفت فعالیت آن کاهش یابد، اما مشاهده این انفجار شیمیایی غیرمنتظره، نشان میدهد که دنبالهدارهای بینستارهای میتوانند رفتار متفاوتی نسبت به دنبالهدارهای معمولی منظومه شمسی داشته باشند. این ویژگی باعث شده 3I/ATLAS برای بررسی تفاوتهای ساختاری و شیمیایی بین دنبالهدارهای داخل و خارج از منظومه شمسی اهمیت ویژهای پیدا کند.
به طور کلی، کشف و رصد این دنبالهدار بینستارهای توسط SPHEREx، فرصت منحصربهفردی برای مطالعه مواد شکلگرفته در دیگر سیستمهای ستارهای فراهم کرده است. این مطالعه میتواند به درک بهتر منشأ ترکیبات آلی و فرآیندهای فیزیکی در فضای بینستارهای کمک کند و همچنین دیدگاههای جدیدی درباره نحوه شکلگیری و تحول دنبالهدارها ارائه دهد. فعالیتهای شیمیایی 3I/ATLAS، شامل آزادسازی گاز و غبار از لایههای داخلی یخ، نمایانگر پیچیدگیهای شیمیایی دنبالهدارها و ارتباط آنها با محیط شکلگیری اولیهشان است.
به این ترتیب، مشاهده 3I/ATLAS نه تنها اطلاعاتی درباره یک جرم بینستارهای نادر ارائه میدهد، بلکه امکان مقایسه و تحلیل مواد تشکیلدهنده آن با دنبالهدارهای شناختهشده در منظومه شمسی ما را فراهم کرده و به دانشمندان در درک بهتر فرآیندهای کیهانی کمک میکند. مطالعه چنین دنبالهدارهایی، پنجرهای به سوی شناخت ترکیبات و شیمی فضایی خارج از منظومه شمسی باز میکند و دیدگاههای تازهای درباره پیدایش مواد آلی و شرایط محیطی در دیگر سیستمهای ستارهای ارائه میدهد.
