داروهای محبوب کاهش وزن بر پایه سماگلوتید، مانند اوزمپیک و ویگوی، ممکن است بسیار پیچیدهتر از آنچه تا پیش از این تصور میشد عمل کنند. این داروها معمولاً از طریق سرکوب اشتها اثر گذارند، اما پژوهشهای جدید روی موشها نشان میدهد که موفقیت درازمدت آنها لزوماً به کاهش احساس گرسنگی محدود نمیشود.
بر اساس یک پژوهش جدید منتشرشده در PNAS, سلولهای مغزی موسوم به نورونهای گرسنگی ممکن است برای دستیابی به حداکثر اثرات کاهش وزن سماگلوتید کاملاً فعال باقی بمانند. در نگاه نخست، این یافته تناقضآمیز به نظر میرسد زیرا این پرسش مطرح میشود که چرا یک داروی لاغری باید به سلولهای مغزی محرک گرسنگی وابسته باشد.
تیم پژوهشی به سرپرستی ماتئوس دآویلا از دانشگاه ییل به بررسی سلولهای تنظیمکننده تعادل انرژی بدن پرداختند. این سلولها که با نام علمی نورونهای AgRP شناخته میشوند، هنگام نیاز بدن به انرژی فعال میشوند. دآویلا خاطرنشان کرد که این نورونها صرفاً سلولهای گرسنگی نیستند و پاسخ بسیار وسیعتری را هماهنگ میکنند.
دانشمندان با مختل کردن عملکرد این سلولها در موشهای ماده و تجویز سماگلوتید متوجه شدند که اشتها همچنان کاهش مییابد. با این حال، واکنش متابولیک لازم برای حفظ کاهش وزن تضعیف شد و موشها پس از ۱۵ روز وزن از دست رفته را دوباره به دست آوردند.
نکته جالب توجه این بود که موشهای وزنگرفته همچنان غذای کمتری میخوردند اما توانایی حفظ لاغری را نداشتند. این موضوع نشان داد که اثر کامل کاهش وزن سماگلوتید را نمیتوان تنها به کاهش دریافت غذا نسبت داد. در این آزمایشها، با مختل شدن نورونهای AgRP، میزان تحرک انرژی از بافتهای چربی نیز کاهش یافت.
البته این پژوهش محدودیتهای مهمی دارد و روی موشها و عمدتاً در نمونههای ماده انجام شده است. موشهای نر تحت شرایط آزمایش نتایج مشابهی نشان ندادند و عوامل دیگری مانند رژیم غذایی نیز در یافتهها تأثیرگذار بودند. دآویلا یادآور شد که این یک بررسی پیشبالینی است و نباید برای نحوه مصرف فعلی این داروها توسط انسانها مورد استفاده قرار گیرد.
پژوهشهای پیشین نشان داده بودند که داروهای سریعالاثر GLP-۱ به سرعت نورونهای AgRP را مهار میکنند. مطالعه جدید این یافتههای کوتاهمدت را نقض نمیکند، بلکه نقش متفاوتی را در طول درمان طولانیمدت آشکار میسازد. تحقیقات بیشتر برای مشخص شدن وجود سیستمی مشابه در انسانها ضروری است.
نتایج این بررسی در PNAS انتشار یافت.
