کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) مجوز پرتاب ماهوارهای را صادر کرده است که قرار است توانایی بازتاب نور خورشید به مناطق شبزده زمین را آزمایش کند؛ پروژهای که با انتقاد شدید اخترشناسان و فعالان محیط زیست روبهرو شده است.
FCC در تاریخ ۹ ژوئیه بهطور رسمی مجوز پرتاب ماهواره Eärendil-۱ را صادر کرد. این ماهواره که توسط شرکت Reflect Orbital توسعه یافته، یک بازتابدهنده نازک از جنس فیلم با ابعاد ۱۸ در ۱۸ متر را در مدار پایین زمین مستقر خواهد کرد تا نور خورشید را به سطح زمین بازتاب دهد.
این فضاپیما با جرم ۱۴۲ کیلوگرم قرار است اواخر سال جاری به مداری در ارتفاع ۶۰۰ تا ۶۵۰ کیلومتری زمین پرتاب شود و پس از رسیدن به مدار، بازتابدهنده خود را باز کند. این شرکت قصد دارد با استفاده از این ماهواره توانایی هدایت نور بازتابشده خورشید به نقاط مشخصی از زمین را برای چند دقیقه در هر نوبت آزمایش کند.
بن نوواک، مدیرعامل Reflect Orbital، در بیانیهای گفت:
«از FCC سپاسگزاریم که اهمیت آزمایش فناوریهای نوآورانه فضایی را به رسمیت شناخت. این مجوز نخستین گام برای آزمایش دقیق کارایی فناوری ما و همچنین ارزیابی تدابیر ایمنی است که توسعه دادهایم.»
این شرکت اعلام کرده است که فناوری آن با استقبال قابل توجهی روبهرو شده و میتواند برای کاربردهایی مانند روشنایی کارگاههای ساختمانی، عملیات جستوجو و نجات و سایر فعالیتهای شبانه مورد استفاده قرار گیرد. همچنین Reflect Orbital پیشنهاد داده است از چنین ماهوارههایی برای تاباندن نور خورشید به نیروگاههای خورشیدی زمینی استفاده شود تا میزان تولید برق آنها افزایش یابد.
با این حال، این ایده با انتقادهای گستردهای روبهرو شده است. فعالان محیط زیست هشدار دادهاند که نور بازتابشده از یک منظومه متشکل از چنین ماهوارههایی که Reflect Orbital قصد دارد در نهایت هزاران ماهواره را به مدار بفرستد، میتواند چرخه طبیعی شب و روز گیاهان و جانوران را مختل کند. از سوی دیگر، اخترشناسان نگران هستند که این ماهوارهها در فعالیتهای رصدی اختلال ایجاد کنند و حتی برای تجهیزات نصبشده روی تلسکوپها یا افرادی که از پشت چشمی تلسکوپ به آسمان نگاه میکنند، خطرآفرین باشند.
در نشست ۴ ژوئن آکادمیهای ملی آمریکا، تونی تایسون، استاد برجسته دانشگاه کالیفرنیا، دیویس و دانشمند ارشد رصدخانه Vera C. Rubin، اعلام کرد که برنامههای Reflect Orbital «حتی از منظومههای ماهوارهای اینترنتی که طی سالهای اخیر باعث نگرانی اخترشناسان شدهاند نیز دیوانهوارتر است.»
او گفت نگران است که بازتابدهندههای نازک این ماهوارهها نتوانند نور خورشید را با دقت کافی به یک نقطه هدایت کنند و در عوض نور را در محدوده وسیعتری پراکنده سازند. او افزود:
«تصور کنید آسمان پر از ماه باشد.»
رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) نیز در بیانیهای که اول ژوئیه منتشر کرد، اعلام کرد اگر منظومه کامل ۵۰ هزار ماهوارهای پیشنهادی Reflect Orbital عملیاتی شود، روشنایی پسزمینه آسمان در تأسیسات این رصدخانه در شیلی سه تا چهار برابر افزایش خواهد یافت و این موضوع توانایی تلسکوپها برای شناسایی اجرام کمنور را بهشدت محدود میکند.
درخواست Reflect Orbital برای دریافت مجوز از FCC که تقریباً یک سال پیش ثبت شده بود، نزدیک به ۱۹۰۰ نظر عمومی دریافت کرد که بیشتر آنها نسبت به پیامدهای احتمالی این سامانه انتقاد داشتند. برای مقایسه، درخواست شرکت SpaceX جهت راهاندازی تا یک میلیون ماهواره برای مراکز داده مداری پروژهای که آن نیز نگرانی اخترشناسان را برانگیخته است، حدود ۱۵۰۰ نظر عمومی دریافت کرده بود.
بتی کیوکو، مسئول امور نهادی ESO، در بیانیه این سازمان گفت:
«اکنون توپ در زمین FCC است و باید منتظر تصمیم این نهاد درباره هر دو درخواست بمانیم. برای اخترشناسی نوری، این یک تهدید وجودی است و امیدواریم نهادهای قانونگذار نیز همین دیدگاه را داشته باشند.»
FCC در متن حکم خود اعلام کرد که عمده نگرانیهای مربوط به تأثیر ماهواره Eärendil-۱ بر اخترشناسی یا محیط زیست خارج از حوزه اختیارات این نهاد است.
در این حکم آمده است:
«به این نتیجه رسیدهایم که نگرانیها درباره تأثیر Eärendil-۱ بر اخترشناسی نوری خارج از چارچوب بررسی و صدور مجوز این ایستگاه فضایی قرار میگیرد و بنابراین دلیلی برای رد درخواست یا اعمال شرایط اضافی بر فعالیتهای Reflect Orbital محسوب نمیشود.»
FCC همچنین اشاره کرد که این شرکت متعهد شده است برای حفاظت از اخترشناسی نوری با ناسا و بنیاد ملی علوم آمریکا همکاری کند و همچنین با جامعه گسترده اخترشناسی درباره نگرانیهای مطرحشده تعامل داشته باشد.
این کمیسیون همچنین ادعاهایی را که صدور مجوز برای Eärendil-۱ را مغایر با منافع عمومی میدانستند، رد کرد و نتیجه گرفت:
«برعکس، فراهم کردن دسترسی به طیف فرکانسی برای تشویق شرکتها به آزمایش فعالیتهای فضایی جدید و نوآورانه به نفع منافع عمومی است، زیرا موجب تقویت نوآوری آمریکایی، ایجاد خدمات جدید و رشد اقتصادی ناشی از این نوآوری میشود.»
مجوز FCC برای این ماهواره تنها یک روز پس از آن صادر شد که گروههای علمی و زیستمحیطی بهطور رسمی از این نهاد درخواست کردند برای پروژههای مربوط به منظومههای مراکز داده مداری، یک ارزیابی جامع زیستمحیطی در سطح برنامهای (Programmatic Environmental Assessment) انجام دهد.
