عبارت «از شدت خوشحالی میمیرم» معمولاً به صورت استعاری به کار میرود.
اما جالب است بدانید که این اتفاق، هرچند بسیار نادر، میتواند واقعاً رخ دهد.
یک مطالعه موردی جدید که در نشریه Oxford Medical Case Reports منتشر شده، داستان عجیب زنی ۶۵ ساله را روایت میکند که پس از جشن عروسی دخترش، آنقدر هیجانزده شد که پزشکان گمان کردند دچار حمله قلبی شده است.
او به مدت سه روز پس از مراسم، از درد قفسه سینه و تنگی نفس رنج میبرد.
هنگامی که زن برای درد قفسه سینهاش که قبلاً نیز تجربه کرده بود، به پزشک مراجعه کرد، او «فوراً به بخش اورژانس ارجاع داده شد».
اما نتایج آزمایشهای او گیجکننده بود.
کاهش جریان خون به قلب او مشهود بود، وضعیتی که معمولاً ناشی از لخته خون است.
اما هیچ لختهای پیدا نشد.
در عوض، بطن چپ قلب او دچار اتساع غیرعادی و بادکنکی شکلی شده بود که قلب را تضعیف کرده و توانایی آن را برای پمپاژ مؤثر خون در سراسر بدن مختل میکرد.
هرچند عجیب به نظر برسد، این نشانهای از شادی ناگهانی و غیرقابل کنترل است.
اگر شادی یا هیجان مثبت بیش از حد به طور همزمان رخ دهد، میتواند فشار زیادی به قلب وارد کند و شکل آن را تغییر دهد.
نام این سندرم عجیب «کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو» (TTS) است؛ وضعیتی نادر و کمتر شناخته شده که علائم آن شباهت زیادی به انفارکتوس میوکارد حاد یا حمله قلبی دارد.
این وضعیت قابل برگشت است، اما بیخطر نیست و میتواند تهدیدکننده زندگی باشد.
TTS توسط تجربیات عاطفی شدید، چه مثبت مانند عروسی، و چه منفی مانند جدایی، تحریک میشود.
نوع منفی آن به عنوان «سندرم قلب شکسته» شناخته میشود، اما روی دیگر سکه «سندرم قلب شاد» نام دارد که در اثر هجوم احساسات مثبت ایجاد میشود.
سندرم قلب شکسته بیشتر شناخته شده و مورد مطالعه قرار گرفته است، هرچند که آن نیز تا حدی یک راز پزشکی محسوب میشود. این وضعیت قابل برگشت است اما بیخطر نیست.
تحقیقات نشان میدهد که حدود ۱ تا ۳ درصد از بیمارانی که مشکوک به حمله قلبی هستند، اما علائم لخته در بطن چپ آنها دیده نمیشود، ممکن است در واقع از TTS رنج ببرند.
این درصد بسیار کمی است و برای سندرم قلب شاد کمتر هم میشود. تنها حدود ۴ درصد از موارد گزارش شده TTS توسط احساسات مثبت تحریک شدهاند.
با این حال، با توجه به تعداد کم موارد ثبت شده، تعیین اینکه آیا این آمار نشاندهنده واقعیت است یا ناشی از نظارت بالینی ناکافی، دشوار است.
TTS اولین بار در سال ۱۹۸۳ در بیمارستان شهر هیروشیما در ژاپن مستند شد. نام آن از تلههای اختاپوس ژاپنی (تاکوتسوبو) گرفته شده است، زیرا بطن چپ بیماران مبتلا به این عارضه شکلی شبیه به این کوزههای سفالی پیدا میکند.
مکانیسمهای دقیق TTS به طور کامل درک نشدهاند، اما به نظر میرسد که اثرات بر قلب بسته به اینکه سندرم قلب شاد باشد یا سندرم قلب شکسته، کمی متفاوت است.
نویسندگان مطالعه موردی توضیح میدهند: «هر دو وضعیت شامل فعالسازی سیستم عصبی سمپاتیک و افزایش کاتکولامینها هستند، اما پاسخهای عصبی-هورمونی ممکن است بسته به بار عاطفی متفاوت باشند.»
سندرم قلب شاد معمولاً با اتساع میانی یا قاعدهای بطن همراه است، در حالی که سندرم قلب شکسته الگوی متفاوتی دارد.
نویسندگان مطالعه موردی اضافه میکنند: «[سندرم قلب شاد] ممکن است با علائم کمتر شدید و نتایج کوتاهمدت بهتر همراه باشد، اگرچه دادههای بیشتری مورد نیاز است.»
از آنجایی که علائم کمتر شدید هستند، گاهی اوقات نادیده گرفته میشوند، حتی اگر نتایج بتوانند تهدیدکننده زندگی باشند.
به نظر میرسد پزشکان از میزان استرسزا بودن شادی و خوشحالی در صورت تجربه بیش از حد آن، غافل هستند.
نویسندگان مطالعه موردی مینویسند: «حفظ سطح بالایی از ظن بالینی، حتی در بیمارانی که فاقد عوامل خطر قلبی عروقی معمول هستند، حیاتی است.»
در پایان سال ۲۰۲۵، جان مدیاس، متخصص قلب از دانشکده پزشکی آیکان در کوه سینا در نیویورک، هشدار داد که پزشکان، بیماران و عموم مردم باید نسبت به سندرم قلب شاد و سندرم قلب شکسته آگاهتر باشند.
مدیاس میگوید: «عوارض کوتاهمدت و بلندمدت و مرگومیر هر دو زیرنوع TTS مشابه است، اگرچه درصد بیشتری از مردان نسبت به سندرم قلب شکسته، دچار «سندرم قلب شاد» شدهاند.»
«پزشکان مراقب بیماران مبتلا به TTS و همچنین محققانی که پاتوفیزیولوژی TTS را بررسی میکنند، باید ماهیت احساسات مثبت/لذتبخش را که باعث تحریک «سندرم قلب شاد» میشوند، بیشتر بررسی کنند.»
در این مطالعه موردی خاص، زن ۶۵ ساله خوشبختانه به بهبودی کامل قلبی دست یافت و به زندگی سالم خود ادامه میدهد.
نویسندگان خاطرنشان میکنند که او «مشتاقانه منتظر تماشای شادترین نقاط عطف زندگی فرزندان دیگرش در سالهای آینده است.»
این مطالعه در نشریه Oxford Medical Case Reports منتشر شده است.
