سیارک شماره ۴۴، «نیسا» (Nysa)، جرمی درخشان و عجیب است و حالا مشخص شده که تنها ویژگی غیرمعمول آن همین نیست. مشاهدات جدید نشان میدهند که این سیارک ساختاری بسیار متفاوت دارد و نخستین سیارک شناختهشده در منظومه شمسی است که از سه بخش متصل (سه لوب) تشکیل شده است. علاوه بر این، به نظر میرسد این سیارک یک قمر کوچک نیز دارد.
تاکنون چندین جرم در منظومه شمسی بهعنوان «دوتایی تماسی» (Contact Binary) شناخته شدهاند؛ از جمله دنبالهدار 67P و جرم کمربند کویپر «آروکوت» (Arrokoth). این اجرام از دو بخش بزرگ تشکیل شدهاند که با یک ناحیه باریک یا «گردن» به یکدیگر متصل هستند و ظاهری شبیه آدمبرفی دارند.
اما در مورد نیسا، تنها یک گردن وجود ندارد، بلکه دو ناحیه باریک دیده میشود؛ به این معنی که این سیارک از سه بخش متصل تشکیل شده و ساختاری سهلوبی دارد.
نیسا در کمربند اصلی سیارکها قرار دارد و درخشانترین و بزرگترین عضو سیارکهای نوع E محسوب میشود. بیشترین قطر آن به حدود ۱۱۳ کیلومتر میرسد و بررسیهای اولیه نشان میدهد که چگالی آن از یک سیارک معمولی در کمربند اصلی بیشتر است.
«کیت مینکر» از رصدخانه لوول، نویسنده اصلی این پژوهش، گفت:
«تصاویر، جرمی فوقالعاده غیرمعمول را نشان میدهند. محتملترین توضیح این است که نیسا یا یک جرم سهتایی تماسی است که از سه بخش بههمپیوسته تشکیل شده، یا یک جرم یکپارچه با شکلی بسیار نامنظم است که تاکنون نمونه مشابهی از آن مشاهده نکردهایم.»
این تصاویر، باکیفیتترین تصاویری هستند که تاکنون از نیسا ثبت شدهاند. این دادهها با استفاده از ابزار SHARK-VIS روی تلسکوپ دوچشمی بزرگ (Large Binocular Telescope) در آریزونا و ابزار SPHERE/ZIMPOL روی تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (VLT) به دست آمدهاند.
«آنتونی بردو»، یکی از نویسندگان اصلی مطالعه، توضیح داد:
«برای دستیابی به این تصاویر، مشاهدات با روشهای پردازش تصویر ویژه ترکیب شدند تا وضوح آنها افزایش یابد و هاله نورانی اطراف سیارک که ممکن بود اجرام کمنور اطراف آن را پنهان کند، حذف شود.»
کیت مینکر نیز افزود:
«این تصاویر احتمالاً نزدیکترین کیفیتی هستند که تاکنون از سطح زمین به تصاویر یک فضاپیما رسیدهاند؛ دستاوردی که به لطف ترکیب تجهیزات پیشرفته و روشهای پیچیده پردازش داده امکانپذیر شده است.»
اما کشف مهم تنها به ساختار سهلوبی محدود نبود. پژوهشگران موفق شدند قمری کوچک را نیز در فاصله حدود ۱۸۰ کیلومتری از نیسا شناسایی کنند. این قمر قطری در حدود یک کیلومتر دارد.
«جیانلوکا لی کائوزی» از تیم SHARK-VIS در مؤسسه ملی اخترفیزیک ایتالیا (INAF) گفت:
«ما از روشی تخصصی به نام تصویربرداری با کنتراست بالا که معمولاً در شاخه دیگری از نجوم استفاده میشود، بهره گرفتیم تا این قمر کوچک را شناسایی کنیم؛ قمری که نور بسیار ضعیف آن در برابر درخشش شدید سیارک اصلی پنهان شده بود.»
وجود این قمر از نظر علمی اهمیت زیادی دارد، زیرا پژوهشگران با بررسی مدار آن میتوانند جرم واقعی نیسا را با دقت بیشتری محاسبه کنند. این اطلاعات به تعیین دقیقتر سایر ویژگیهای فیزیکی سیارک نیز کمک خواهد کرد.
دانشمندان امیدوارند با این دادههای جدید بتوانند منشأ شکلگیری این جرم عجیب را مشخص کنند؛ اینکه آیا نیسا در نتیجه برخورد چند جرم و اتصال آنها به یکدیگر شکل گرفته است یا حاصل یک برخورد شدید بوده که سیارکی با این شکل غیرمعمول را ایجاد کرده است. انتظار میرود پژوهشهای آینده پاسخ این پرسشها را روشن کنند.
