دانشمندان سالها تصور میکردند که سلولهای ایمنی تولیدشده در مغز استخوان، تنها زمانی که بدن دچار آسیب یا عفونت میشود، راهی مغز میشوند تا از آن محافظت کنند. با این حال، پژوهشگران در سال ۲۰۱۸ متوجه شدند که جمجمه انسان دارای مسیرهای ارتباطی پنهان و میانبرهای شگفتانگیزی است که مغز استخوان را به لایههای محافظ اطراف مغز متصل میکند.
بر اساس پژوهش جدیدی که نتایج آن در مجله Science Translational Medicine منتشر شده است، فعالیتهای ایمنی درون مغز استخوان جمجمه میتواند نقش بسیار مهمی در افرادی که از دردهای مزمن رنج میبرند، ایفا کند. دانشمندان در پژوهشهای پیشین خود نشانههایی از افزایش سطوح پروتئینی موسوم به پروتئین ترانسلوکاتور را در اطراف مغز استخوان جمجمه افرادی که از میگرن و هاله بینایی شکایت داشتند، شناسایی کرده بودند.
این پروتئین در سلولهای ایمنی مغز استخوان به وفور یافت میشود و شواهد حاکی از آن است که پاسخ ایمنی صادر شده از این ناحیه میتواند در حملات میگرنی نقش داشته باشد. پژوهشگران با بررسی اسکنهای مغزی ۱۲۵ فرد بزرگسال مبتلا به دردهای مزمن و مقایسه آنها با گروه کنترل، متوجه شدند شرکتکنندگان دارای درد مزمن، سطوح بالاتری از این پروتئین را در بخشهای وسیعی از جمجمه خود نشان میدهند.
سیگنالهای قویتر مربوط به این پروتئین در دادههای تصویربرداری، با شدت درد بیشتر و اختلالات ناشی از آن در زندگی روزمره پیوند مستقیم داشت. علاوه بر این، بررسی بافتهای اهدایی جمجمه افراد فوتشده نشان داد که حجم سلولی و میزان سلولهای حاوی پروتئین یادشده در فرد دارای سابقه درد مزمن به شکل چشمگیری بالاتر از فرد سالم بوده است.
تیم تحقیقاتی تصریح میکند که نتایج بررسی بافتهای پس از مرگ هنوز مقدماتی است، اما در کنار دادههای اسکن مغزی، توضیح میدهد که پاسخهای ایمنی مرتبط با مغز استخوان جمجمه بهطور جدی با دردهای مزمن گره خورده است. با وجود اینکه مکانیسم دقیق این پدیده هنوز کاملاً روشن نشده است، دانشمندان مطرح میکند که مکانیزمهای ارتباط متقابل عصبی-ایمنی میان جمجمه و مغز در این میان نقش دارند.
چشمانداز آینده در درمان دردهای مزمن
از آنجا که این پژوهش ماهیتی مشاهداتی داشته است، هنوز نمیتوان با قاطعیت گفت که آیا فعالیت مغز استخوان جمجمه مستقیماً به ایجاد دردهای مزمن دامن میزند یا رابطه علیتی برعکس برقرار است. با این وجود، کشف این مسیرهای عصبی-ایمنی پنهان نویدبخش روشهای درمانی نوینی است که میتوانند با هدف قرار دادن مغز استخوان جمجمه، راه تازهای برای تسکین دردهای مقاوم به درمان باز کنند.
