پژوهشگران چینی آیندهای را برای پایگاههای ماه تصور میکنند که در آن فضانوردان در کنار سگهای رباتیک و دیگر ماشینها فعالیت خواهند کرد. این رباتها میتوانند در پایگاه گشتزنی کنند، نمونههای مختلف جمعآوری کنند، شرایط محیطی را زیر نظر بگیرند و وظایف خطرناک یا تکراری را انجام دهند تا انسانها بتوانند روی تصمیمهای پیچیدهتر تمرکز کنند.
مهندسان چینی پیشنهاد کردهاند که سگهای رباتیک به ساکنان دائمی پایگاههای آینده روی ماه تبدیل شوند. این ماشینها میتوانند به فضانوردان در کاوش سطح ماه، استخراج منابع، ساخت پناهگاه و حتی تحمل دورههای طولانی انزوا کمک کنند و نقش همراه را نیز داشته باشند.
این ایده در مطالعه جدیدی که در نشریه Chinese Space Science and Technology منتشر شده، مطرح شده است. این پژوهش توسط محققانی از آکادمی فناوری فضایی چین و بخش مهندسی سامانههای فضاپیما در پکن انجام شده است.
برخلاف بسیاری از طرحهای قبلی برای استفاده از رباتها در ماه، پژوهشگران چینی رباتها را صرفاً ابزارهایی برای انجام فعالیتهای فیزیکی نمیدانند؛ بلکه آنها را همراهانی بالقوه در نظر گرفتهاند که میتوانند با فضانوردان ارتباط برقرار کرده و فشار روانی ناشی از انزوای طولانیمدت را کاهش دهند.
پژوهشگران معتقدند محیط خشن ماه، از جمله گرانش پایین، تشعشعات شدید، تغییرات بسیار زیاد دما، گردوغبار ساینده ماه و تأخیر ارتباطی با زمین، انجام مأموریتهای طولانیمدت صرفاً با تکیه بر نیروی انسانی را دشوار و پرخطر میکند.
راهکار پیشنهادی آنها تقسیم وظایف میان فضانوردان و ماشینهای خودکار است. انسانها مسئول تصمیمهای پیچیده، عملیات حساس و مقابله با شرایط پیشبینینشده خواهند بود و رباتها وظایف سنگین، تکراری و خطرناک را انجام خواهند داد.
در یکی از سناریوهای پیشنهادی، سه فضانورد به همراه دو سگ رباتیک در یک مأموریت اکتشافی حضور دارند. یکی از فضانوردان کنترل رباتهای چهارپا را بر عهده میگیرد تا آنها در جلوی گروه حرکت کنند، سطح زمین را بررسی کرده و مناطق بالقوه خطرناک را شناسایی کنند.
فضانورد دوم مستقیماً روی سطح ماه فعالیت خواهد کرد و وظایفی مانند جمعآوری نمونههای سنگی و انجام عملیات دقیق را بر عهده خواهد داشت. فضانورد سوم نیز داخل یک ماژول متحرک و تحت فشار باقی میماند، مأموریت را هماهنگ میکند و در صورت نیاز کنترل سایر رباتها را در دست میگیرد.
رباتهای چهارپا بهطور ویژه برای حرکت در زمینهای دشوار ماه مناسب به نظر میرسند؛ مناطقی که ممکن است شامل سنگها، پرتگاههای کوچک و سطوح ناهموار یا سست باشند.
نقش این رباتها تنها به کاوش محدود نخواهد شد. پژوهشگران فعالیتهای یک پایگاه آینده روی ماه را به چهار حوزه کلی تقسیم کردهاند: تأمین نیازهای روزمره خدمه، انجام آزمایشهای علمی، استفاده از منابع محلی و نگهداری از زیرساختها.
ماشینها میتوانند وظایفی مانند جستوجو و استخراج یخ آب، فرآوری منابع معدنی، ساخت سازهها با استفاده از مواد موجود در ماه و آمادهسازی لولههای گدازهای ماه برای استفاده بهعنوان زیستگاههای طبیعی و محافظتشده را انجام دهند.
در بخشهای مسکونی نیز رباتها میتوانند کیفیت هوا و دما را کنترل کنند، تجهیزات را مورد بازرسی قرار دهند، اتاقها را تمیز کنند، از گیاهان مراقبت کنند و حتی غذا آماده کنند.
پژوهشگران برای این ماشینها حتی یک نقش اجتماعی نیز در نظر گرفتهاند. یک ربات همراه میتواند با اعضای خدمه گفتوگو کند و تا حدی از آنها حمایت عاطفی به عمل آورد؛ موضوعی که میتواند به فضانوردان در مقابله با فشار روانی ناشی از انزوای طولانیمدت و فاصله بسیار زیاد از زمین کمک کند.
برای هماهنگ کردن این نیروی ترکیبی انسان و ربات، پژوهشگران معماری چهارسطحی را پیشنهاد کردهاند که شامل درک محیط، تصمیمگیری، برنامهریزی اقدامات و اجرای مستقیم میشود.
این سیستم همچنین چهار سطح مختلف از دخالت انسان را در نظر میگیرد؛ از کنترل مستقیم ربات توسط انسان گرفته تا حالت کاملاً خودکار که در آن ربات تنها در صورت مواجه شدن با یک وضعیت استثنایی با انسان ارتباط برقرار میکند.
این طرح قرار است بخشی از برنامه گستردهتر چین برای ساخت «ایستگاه بینالمللی تحقیقات ماه» یا ILRS باشد. طبق برنامههای اعلامشده چین، قرار است مرحله اولیه این ایستگاه در نزدیکی قطب جنوب ماه تا سال ۲۰۳۵ ایجاد شود. در مرحله بعدی که تا سال ۲۰۴۵ ادامه خواهد داشت، چین ساخت زیرساخت بسیار بزرگتری را در ماه دنبال خواهد کرد که یک ایستگاه مداری نیز در مرکز آن قرار خواهد داشت.
