ستارهشناسان اخیراً موفق به کشف سیارک جدیدی شدهاند که قرار است در روزهای آینده از فاصلهای نسبتاً نزدیک از کنار زمین عبور کند. این رویداد توجه بسیاری از علاقهمندان به نجوم را به خود جلب کرده است، زیرا علاوه بر اهمیت علمی، امکان مشاهده این جرم آسمانی حتی با تلسکوپهای آماتوری نیز وجود خواهد داشت. همچنین افرادی که تجهیزات نجومی در اختیار ندارند، میتوانند عبور این سیارک را از طریق پخش زنده اینترنتی دنبال کنند.
سیارکها اجرام سنگی و فلزی کوچکی هستند که در فضا و عمدتاً در مدار خورشید حرکت میکنند. میلیونها سیارک در منظومه شمسی وجود دارند و بسیاری از آنها در کمربند سیارکی میان مریخ و مشتری قرار گرفتهاند. با این حال، برخی از این اجرام در مسیرهایی حرکت میکنند که مدار آنها با مدار زمین تلاقی پیدا میکند. چنین سیارکهایی معمولاً تحت نظارت دقیق دانشمندان قرار دارند تا احتمال برخورد آنها با زمین بررسی شود.
سیارکی که بهتازگی کشف شده، با نام ۲۰۲۶ JH2 شناخته میشود و قرار است در تاریخ ۱۸ می ۲۰۲۶ از نزدیکی زمین عبور کند. این جرم آسمانی توسط ستارهشناسان پروژه Mount Lemmon Survey در ایالت آریزونا و همچنین رصدخانه Farpoint Observatory در کانزاس آمریکا شناسایی شده است.
دانشمندان این جرم را در دسته «سیارکهای آپولو» قرار دادهاند. سیارکهای آپولو گروهی از اجرام نزدیک زمین هستند که مدار آنها خورشید را به شکلی طی میکند که از مدار زمین عبور میکنند. به همین دلیل، این دسته از سیارکها اهمیت زیادی در مطالعات نجومی و دفاع سیارهای دارند.
با وجود اینکه خبر نزدیک شدن یک سیارک به زمین ممکن است برای برخی نگرانکننده به نظر برسد، اما دانشمندان تأکید کردهاند که هیچ خطری زمین را تهدید نمیکند. طبق محاسبات انجامشده، سیارک ۲۰۲۶ JH2 در نزدیکترین فاصله خود حدود ۹۰ هزار کیلومتر از سطح زمین فاصله خواهد داشت. اگرچه این فاصله از نظر نجومی نسبتاً نزدیک محسوب میشود، اما همچنان بسیار ایمن است و هیچ احتمال برخوردی وجود ندارد.
اندازه این سیارک نیز بین ۵۰ تا ۱۱۵ فوت، یعنی حدود ۱۵ تا ۳۵ متر تخمین زده شده است. این ابعاد تقریباً مشابه سیارکی است که در سال ۲۰۱۳ بر فراز روسیه منفجر شد و به «حادثه چلیابینسک» معروف شد. آن رویداد باعث ایجاد موج انفجار شدیدی شد که شیشه هزاران ساختمان را شکست و صدها نفر را مجروح کرد. البته دانشمندان تأکید میکنند که سیارک جدید هیچ خطری برای زمین ایجاد نخواهد کرد و تنها از کنار سیاره عبور میکند.
یکی از نکات جذاب درباره این رویداد، امکان مشاهده سیارک توسط علاقهمندان به نجوم است. در حال حاضر، روشنایی ظاهری این جرم یا همان «قدر ظاهری» آن حدود ۲۱.۳ است، اما با نزدیک شدن به زمین این عدد ممکن است تا ۱۲.۸ کاهش یابد. این تغییر به معنای روشنتر شدن سیارک در آسمان است و باعث میشود برخی تلسکوپهای آماتوری بتوانند آن را مشاهده کنند.
علاوه بر مشاهده مستقیم، پخش زنده این رویداد نیز در پروژه Virtual Telescope Project در دسترس خواهد بود. این پروژه که بهصورت آنلاین فعالیت میکند، رویدادهای مهم نجومی را بهصورت زنده برای علاقهمندان سراسر جهان نمایش میدهد و نقش مهمی در گسترش آموزش نجوم عمومی داشته است.
دانشمندان میگویند چنین رویدادهایی تنها برای تماشای یک نمایش زیبا در آسمان نیستند، بلکه اهمیت علمی بسیار زیادی نیز دارند. مطالعه سیارکهای نزدیک زمین به پژوهشگران کمک میکند اطلاعات بیشتری درباره ساختار، ترکیبات و رفتار این اجرام به دست آورند. همچنین این مطالعات نقش مهمی در توسعه سامانههای هشدار و دفاع سیارهای دارند؛ سامانههایی که در آینده ممکن است از زمین در برابر برخوردهای خطرناک محافظت کنند.
در سالهای اخیر، فناوریهای رصدی پیشرفت چشمگیری داشتهاند و همین موضوع باعث شده کشف و رهگیری سیارکها بسیار دقیقتر از گذشته انجام شود. دانشمندان اکنون قادرند مسیر حرکت بسیاری از اجرام نزدیک زمین را سالها قبل پیشبینی کنند و احتمال خطر آنها را بررسی کنند.
یکی از معروفترین سیارکهایی که در سالهای اخیر توجه زیادی جلب کرده، Apophis است؛ سیارکی که با لقب «خدای آشوب» نیز شناخته میشود. این جرم آسمانی قرار است در تاریخ ۱۳ آوریل ۲۰۲۹ از فاصلهای حدود ۳۲ هزار کیلومتری زمین عبور کند؛ فاصلهای که حتی از برخی ماهوارههای زمین نیز کمتر است. در گذشته نگرانیهایی درباره احتمال برخورد آپوفیس با زمین وجود داشت، اما بررسیهای جدید نشان دادهاند که این سیارک نیز دستکم در آینده نزدیک خطری برای سیاره ما نخواهد داشت.
عبور سیارک ۲۰۲۶ JH2 بار دیگر یادآور این موضوع است که زمین در محیطی پویا و پر از اجرام متحرک قرار دارد. هرچند بیشتر این اجرام خطری ایجاد نمیکنند، اما مطالعه آنها میتواند به درک بهتر منظومه شمسی و همچنین حفاظت از زمین در آینده کمک کند.
در نهایت، این رویداد فرصتی هیجانانگیز برای علاقهمندان به نجوم خواهد بود تا یکی از مهمترین نمایشهای آسمانی سال را مشاهده کنند و در عین حال، شاهد بخشی از تلاش دانشمندان برای شناخت بهتر جهان پیرامون ما باشند.
