اخترشناسان اخیراً مراحل اولیه وقوع یک ابرنواختر را در کهکشانی در فاصله حدود ۵۰۰ میلیون سال نوری از زمین مشاهده کردهاند. اگرچه این رویداد به خودی خود منحصربهفرد است، اما مطالعات جدید میتوانند به دانشمندان در حل چندین معمای کیهانی کمک کنند.
ابرنواخترها از تماشاییترین پدیدههای جهان هستی به شمار میروند. اخیراً اخترشناسان پژوهشی منتشر کردهاند که وجود یک ابرنواختر را در کهکشانی واقع در فاصله تقریبی ۵۰۰ میلیون سال نوری از زمین نشان میدهد.
در واقع، در مارس ۲۰۲۶، کاوشگر فضایی Einstein Probe یک فوران پرتو ایکس منتشرشده از این کهکشان را شناسایی کرد. اگرچه ممکن است چنین کشفی در نگاه اول چندان مهم به نظر نرسد، اما پس از این شناسایی، رصدهای متعددی انجام شد؛ از جمله با استفاده از تجهیزات رصدخانه ملی آمریکا در NSF NOIRLab.
به لطف این مشاهدات، دانشمندان توانستند نخستین لحظات انفجار را ثبت کنند؛ زمانی که موج ضربهای انفجار به سطح ستاره رسید و اولین نور حاصل از ابرنواختر تولید شد. همچنین بر اساس برآوردهای پژوهشگران، این رویداد یک ابرنواختر نوع Ic با خطوط پهن (Type Ic-BL) با نام SN 2026gzf است که توانایی ایجاد فورانهای پرتو گاما را دارد.
با این حال، این رویداد به دلیل دیگری نیز اهمیت دارد؛ زیرا طبق گفته پژوهشگران، موج ضربهای اولیه آن یکی از ضعیفترین نمونههایی است که تاکنون در این نوع ابرنواخترها مشاهده شده است. علاوه بر این، هیچ نشانهای از فوران پرتو گاما در این رویداد پیدا نشده است. برندن اوکانر، یکی از پژوهشگران، در توضیح این موضوع گفت:
«SN 2026gzf شباهت قابل توجهی به دیگر ابرنواخترهای پرانرژی دارد که پیشتر با فورانهای پرتو گاما مرتبط دانسته شدهاند. با این حال، مشاهدات چندطولیموجی با استفاده از حساسترین تجهیزات موجود، هیچ نشانهای از یک جت نسبیتی یا تابش پسدرخشش که معمولاً در چنین رویدادهایی دیده میشود، پیدا نکردند. یکی از احتمالها این است که جت توسط سطح ستاره یا مواد اطراف ستاره متوقف شده باشد.»
بنابراین، اگرچه اکنون دانشمندان میدانند این انفجار توسط ستارهای با جرمی حدود ۲۰ برابر خورشید ایجاد شده است، اما هنوز پرسشهای زیادی درباره رفتار این ابرنواختر بدون پاسخ باقی مانده است. برای یافتن پاسخ، پژوهشگران باید در آینده مطالعات و رصدهای بیشتری انجام دهند.
