ستارهشناسان موفق به کشف سیارهای جدید در منظومه ستارهای «بتا پیکتوری» (Beta Pictoris) شدهاند که بیش از سه دهه مورد مطالعه دقیق قرار گرفته است. این سیاره که «بتا پیکتوری دی» نام گرفته، به دلیل وجود یک دیسک غلیظ از غبار و بقایای ستارهای در اطراف ستاره مادر، تا کنون از دید پنهان مانده بود.
منظومه بتا پیکتوری که در فاصله حدود ۶۳ سال نوری از زمین قرار دارد، به دلیل جوانی (حدود ۲۳ میلیون سال) و وجود دو سیاره غولپیکر شناخته شده، همواره مورد توجه ستارهشناسان بوده است. بتا پیکتوری دی، سومین سیاره این منظومه، جرمی با جرمی بین دو تا چهار برابر مشتری است و در فاصلهای مشابه نپتون از خورشید ما، در لبه داخلی دیسک غبارآلود ستاره میچرخد.
این دیسک غبار، که نور ستاره را پراکنده میکند، تشخیص سیارات کمنور را دشوار میسازد. در مورد بتا پیکتوری دی، این غبار مانند نوری قوی عمل کرده که جزئیات سیاره را در خود پنهان کرده بود.
کشف این سیاره به دو روش مستقل و با استفاده از تلسکوپهای متفاوت صورت گرفته است. یک تیم تحقیقاتی به سرپرستی آیدان گیبس از دانشگاه کالیفرنیا، سن دیگو، با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب، سیگنال غیرمنتظرهای را در دادههای مربوط به جو سیاره بتا پیکتوری بی شناسایی کردند. این سیگنال، که شامل رد جذب مونوکسید کربن بود، نشاندهنده وجود اتمسفر یک سیاره واقعی بود و نه صرفاً نوری پراکنده شده.
همزمان، تیمی دیگر به رهبری بن ساتلیف از دانشگاه ادینبرو، با استفاده از تلسکوپ زمینی تلسکوپ بسیار بزرگ در صحرای آتاکاما شیلی، به بررسی تغییرات سیاره بتا پیکتوری بی در طول زمان پرداختند. آنها نیز در تصاویر آرشیوی این رصدخانه که به یازده سال قبل بازمیگشت، ردپای همان جرم پنهان را یافتند. جین بیرکبی از دانشگاه آکسفورد، که در این تحقیق مشارکت داشته، این کشف را «قایمباشکبازی» سیاره با ستارهشناسان توصیف کرده است.
وجود سیاره بتا پیکتوری دی میتواند توضیحی برای شکل غیرعادی و لبه تیز دیسک غبار اطراف ستاره باشد. ستارهشناسان پیش از این وجود سیارهای را برای توضیح این پدیدهها پیشبینی کرده بودند و اکنون با کشف این سیاره، قطعه گمشده پازل منظومه بتا پیکتوری پیدا شده است.
این کشف اهمیت روشهای جدید شناسایی سیارات را برجسته میکند. توانایی تشخیص سیارات از طریق امضای شیمیایی جو آنها، حتی زمانی که در میان غبار یا در کنار ستارهای پرنورتر پنهان شدهاند، میتواند به کشف سیارات بیشتری در منظومههای ستارهای شناخته شده کمک کند. با توسعه ابزارهای رصدی پیشرفتهتر مانند تلسکوپ بسیار بزرگ (Extremely Large Telescope)، انتظار میرود اکتشافات بیشتری در آینده صورت گیرد.
