ستارهشناسان کالورا، یک تپاختر فراری (ستاره نوترونی چرخان)، را کشف کردهاند که در بخشی به طرز شگفتآوری خالی از کهکشان راه شیری، از ستاره مادر منفجر شده خود به سرعت دور میشود. (لقب «کالورا» به افتخار یک شخصیت شرور در فیلم «هفت دلاور» انتخاب شده است که منعکس کننده موقعیت غیرقانونی این سیستم در بالای صفحه کهکشانی است.) معمولاً تپاخترها (هستههای فروپاشیده ستارگان عظیم) در دیسک متراکم کهکشان تشکیل میشوند. اما کالورا حدود ۶۵۰۰ سال نوری بالاتر از آن دیسک قرار دارد، جایی که چنین ستارگان عظیمی تقریباً هرگز شکل نمیگیرند. این نشان میدهد که زندگی و مرگ ستارگان عظیم میتواند در بخشهای غیرمنتظرهای از کهکشان ما رخ دهد.
چه چیزی آن را «ممنوعه» میکند؟
طبق این مطالعه، تپاخترها ستارههای نوترونی هستند، بقایای ستارهای که هنگام فروپاشی ستارگان عظیم در پایان عمرشان ایجاد میشوند. کالورا نیز مشابه است – با این تفاوت که بسیار بالاتر از دیسک ستارهزایی کهکشان راه شیری قرار دارد. این سحابی حدود ۶۵۰۰ سال نوری بالاتر از صفحه کهکشان قرار دارد، منطقهای که چنین ستارههای عظیمی تقریباً هرگز در آن شکل نمیگیرند.
در سال ۲۰۲۲، اخترشناسان یک سحابی تقریباً دایرهای از تابش رادیویی – بقایای ابرنواختر آن انفجار، را مشاهده کردند. سپس مشاهدات پرتو ایکس، کالورا را در لبه این پوسته نشان داد. مسیر آن از مرکز سحابی دور میشود و تأیید میکند که تپاختر و انفجار از یک رویداد آمدهاند.
کالورا پیامدهای بزرگی دارد. این نشان میدهد که حتی حومه آرام راه شیری نیز میتواند میزبان رویدادهای شدید باشد. همانطور که نویسنده اصلی این مطالعه مشاهده میکند، این “میتواند دیدگاه ما را در مورد تشکیل ستارههای عظیم و همچنین تصویر ما از منطقه بیرونی راه شیری تغییر دهد”. به عبارت دیگر، ستارههای عظیم گاهی اوقات دور از صفحه کهکشان تشکیل میشوند.
قابل توجه است که بقایای کالورا در محیط پراکنده خود اشعه ایکس (و حتی اشعه گاما) ساطع میکند، به این معنی که انفجار ذرات موجود در محفظههای گازی محلی را پرانرژی کرده است. به طور خلاصه، کالورا ثابت میکند که تودههای جدا شده گاز در هاله کهکشان میتوانند پس از انفجار یک ستاره روشن شوند.
