دانشمندان به تازگی دریافتهاند که بزرگترین قمر زحل، تیتان، دارای لایهای عایق و متاندار با ضخامت حدود شش مایل (۹.۷ کیلومتر) زیر سطح خود است. جالب اینکه این لایه میتواند به کشف نشانههای حیات در اقیانوس زیرسطحی تیتان کمک کند و حتی تأثیرات مفیدی برای مقابله با تغییرات آب و هوایی زمین داشته باشد.
تیتان، با وجود اینکه یک قمر است، بیش از هر سیاره دیگری در منظومه شمسی به زمین شباهت دارد. این قمر نه تنها جوی پایدار دارد، بلکه رودخانهها، دریاچهها و دریاهایی از هیدروکربنهایی مثل متان و اتان در آن جریان دارند. اما یخ سطحی آن از آب تشکیل شده است.
طبق تحقیقات جدید تیم دانشمندان سیارهشناس دانشگاه هاوایی در مانوآ، متان ممکن است در پوسته یخی تیتان به دام افتاده و لایهای با ضخامت شش مایل را ایجاد کرده باشد. این لایه میتواند گرما را در پوسته یخی حفظ کند و به مولکولها اجازه دهد به سطح برسند، که ممکن است برخی از آنها نشانگرهای حیات باشند. این گرمایش همچنین میتواند توضیحی برای جو غنی از متان تیتان باشد.
لورن شورمایر، رهبر تیم پژوهشی از دانشگاه کالیفرنیا، بیان کرد: “اگر حیات در اقیانوس زیر پوسته یخی ضخیم تیتان وجود داشته باشد، نشانههای زیستی باید به سطح منتقل شوند تا بتوان آنها را با مأموریتهای آینده کشف کرد.” او افزود: “اگر پوسته یخی گرم و متصل باشد، این احتمال بیشتر میشود.”
این تیم با توجه به دهانههای کمعمق تیتان به وجود این لایه عایق پی برد. تنها ۹۰ دهانه برخوردی روی تیتان دیده شده که بسیار کمتر و کمعمقتر از انتظارات است.
شورمایر گفت: “این مشاهدات شگفتانگیز بود، چرا که طبق مطالعات ما در مورد دیگر قمرها، انتظار داریم که تعداد بیشتری دهانههای عمیقتر مشاهده کنیم. این مسئله نشان میدهد چیزی در تیتان وجود دارد که باعث شده این دهانهها کمعمقتر شوند و بهسرعت محو شوند.”
تحلیل دهانههای کمعمق تیتان
برای بررسی بیشتر، تیم پژوهشی از مدلسازی کامپیوتری استفاده کردند تا اثرات برخورد یک سیارک با سطح تیتان را شبیهسازی کنند. آنها بررسی کردند که چگونه سطح تیتان با لایهای از یخ متان پوشیده شده و پس از برخورد سیارک باز میگردد.
متان کلترات یا “هیدرات متان” یک ترکیب جامد است که مقدار زیادی متان در ساختار کریستالی آب به دام افتاده و مادهای شبیه به یخ ایجاد میکند.
با مقایسه دهانههای برخوردی تیتان با قمر یخی مشتری، گانیمد، محققان عمق احتمالی دهانههای برخوردی تیتان را ارزیابی کردند.
شورمایر توضیح داد: “با استفاده از این مدلسازی، ضخامت لایه متان کلترات بین ۵ تا ۱۰ کیلومتر تخمین زده شد. این تخمین بهترین تطابق را با عمق دهانههای مشاهده شده داشت.” او افزود: “این لایه باعث میشود سطح تیتان به شکلی مشابه با یخچالهای طبیعی گرم روی زمین بازسازی شود.”
ضخامت این لایه متان میتواند توضیح دهد که چرا جو تیتان از متان غنی است. همچنین، به درک بهتر چرخه کربن و تغییرات جوی این قمر کمک میکند.
شورمایر افزود: “تیتان بهعنوان یک آزمایشگاه طبیعی برای مطالعه گرمایش گاز متان و چرخش آن در جو عمل میکند. این دانش میتواند به ما در درک بهتر فرآیندهایی که روی زمین رخ میدهد، کمک کند.”
این مطالعات میتوانند به دانشمندان ناسا در برنامهریزی برای مأموریت دراگونفلای که در سال ۱۴۰۷ پرتاب و در ۱۴۱۲ به تیتان میرسد، کمک کنند.
نتیجه گیری
کشف لایه یخی متان در تیتان و نقش آن در پایداری جو و حفظ گرما، دیدگاههای جدیدی در مورد ساختار و ترکیبات داخلی این قمر ارائه داده است. این یافتهها نه تنها به درک ما از تیتان کمک میکنند، بلکه میتوانند درسهای ارزشمندی درباره فرآیندهای جوی و چرخههای کربن در سیارات و اقمار دیگر، از جمله زمین، ارائه دهند. با توجه به این مطالعات، مأموریتهای آینده مانند دراگونفلای میتوانند به کشف نشانههای احتمالی حیات در تیتان و درک بهتر ما از جهان پیرامون کمک کنند.
