دانشمندان هشدار میدهند که فشار فزاینده انسانی، بیش از یک پنجم تاریخ تکاملی گیاهان گلدار را در معرض خطر انقراض قرار داده است. این یافتهها که بر اساس روشی نوین در علم حفاظت منتشر شده، اهمیت حفظ گونههای منحصر به فرد را برجسته میکند.
روش “گونههای متمایز و در معرض خطر” (EDGE) که در سال ۲۰۰۷ توسط انجمن جانورشناسی لندن معرفی شد، با ترکیب تمایز تکاملی یک گونه و میزان خطر انقراض آن، به شناسایی گونههایی کمک میکند که نیازمند اولویتبندی در اقدامات حفاظتی هستند. این روش به ویژه برای گونههایی که نماینده شاخههای طولانی و منزوی در درخت حیات هستند، مانند گیاه ژینکو بیلوبا، اهمیت ویژهای قائل است.
ارکیده وانیلی یکی از گونههای EDGE است که در معرض تغییرات اقلیمی قرار دارد.
این اولین بار است که از امتیازات EDGE برای ارزیابی وضعیت انقراض گیاهان گلدار (نهاندانگان) استفاده میشود. دکتر فلیکس فارست، زیستشناس تکاملی گیاهان در باغ گیاهشناسی کیو و نویسنده اصلی این مطالعه، معتقد است که این امتیازات اطلاعات حیاتی را برای برجسته کردن گونههای ارزشمند و غیرقابل جایگزین فراهم میکنند.
۲۵ گونه برتر EDGE از گیاهان گلدار.
ریکی گامبز، زیستشناس از انجمن جانورشناسی لندن و همکار اصلی این مقاله، توضیح میدهد که در حالی که این رویکرد به مدت دو دهه به شناسایی حیوانات در معرض خطر کمک کرده، گیاهان کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. او تأکید میکند که گلها و جنگلها صرفاً پسزمینهای زیبا نیستند، بلکه بلوکهای سازنده ضروری حیات بر روی زمین هستند که هوا برای تنفس و غذای ما را فراهم میکنند.
با بهکارگیری این روش، محققان دریافتند که ۲۱.۲ درصد از تاریخ تکاملی گیاهان گلدار در معرض خطر انقراض قرار دارد. از بین بیش از ۳۳۵ هزار گونه گیاه گلدار مورد بررسی، حدود ۱۰ هزار گونه (حدود ۳ درصد) هم از نظر تکاملی منحصر به فرد و هم در معرض خطر جهانی انقراض شناخته شدهاند.
درخت ژلهمانند که تنها در سیشل میروید.
در این فهرست نام گونههای آشنایی مانند ارکیده وانیلی، کوچکترین نیلوفر آبی جهان (Nymphaea thermarum) و گل جسد غولپیکر (Amorphophallus titanum) دیده میشود. اما گونههای ناشناختهتری مانند درخت ژلهمانند (Medusagyne oppositifolia) و درخت Hondurodendron urceolatum نیز در این لیست قرار دارند.
متیلدا براون، گیاهشناس در باغ گیاهشناسی کیو، بیان میکند که از دست دادن یک شاخه عمیق از درخت حیات، میتواند به معنای از دست دادن پتانسیل کشف داروهای جدید برای سرطان یا آنتیبیوتیکها باشد.
این یافتهها ضمن نگرانکننده بودن، فرصتی را برای برنامههای حفاظتی گیاهان در سراسر جهان فراهم میکند تا منابع خود را به شکلی مؤثرتر تخصیص دهند. نویسندگان مقاله نتیجه میگیرند که با توجه به اینکه بیش از دو پنجم گیاهان در معرض خطر انقراض هستند و انتظار میرود ۷۵ درصد از گونههای کشف نشده نیز در معرض تهدید باشند، اکنون زمان آن است که نسل جدیدی از نظارت و اقدام حفاظتی برای گونههای گیاهی متمایز، نادیده گرفته شده و در معرض خطر در زمین آغاز شود.
