شرکت SpaceX در روز سهشنبه ۱۹ مه ۲۰۲۶ دومین مأموریت فضایی خود در سال جاری را برای گسترش شبکه اینترنت ماهوارهای استارلینک انجام داد. در این مأموریت، ۲۴ ماهواره جدید به فضا پرتاب شدند تا به شبکه عظیم اینترنتی این شرکت اضافه شوند. این ماهوارهها که بخشی از گروه ۱۷-۴۲ محسوب میشوند، از پایگاه نیروی فضایی وندنبرگ در ایالت کالیفرنیا به مدار زمین فرستاده شدند.
عملیات پرتاب با استفاده از موشک معروف Falcon ۹ انجام شد. این موشک از سکوی پرتاب Space Launch Complex ۴ East در ساعت ۱۰:۴۶ شب به وقت EDT به فضا پرتاب شد. تنها حدود ۹ دقیقه پس از آغاز مأموریت، ماهوارهها به مدار اولیه و موقت خود رسیدند و کمتر از ۵۰ دقیقه بعد، تمام ماهوارهها با موفقیت در مدار موردنظر مستقر شدند.
این مأموریت یکی دیگر از گامهای مهم اسپیسایکس در توسعه شبکه جهانی اینترنت ماهوارهای استارلینک به شمار میرود؛ پروژهای که هدف آن فراهم کردن اینترنت پرسرعت برای نقاط مختلف جهان، بهویژه مناطق دورافتاده و کمبرخوردار است.
در این عملیات، بوستر یا مرحله اول موشک با شناسه B1103 نقش اصلی را بر عهده داشت. این بوستر پیش از این تنها یک بار دیگر استفاده شده بود و اکنون دومین پرواز خود را تجربه میکرد. پس از آنکه مرحله اول موشک، مرحله دوم و محموله ماهوارهها را به سمت فضا هدایت کرد، طبق برنامه از موشک جدا شد و عملیات بازگشت به زمین را آغاز کرد.
بوستر B1103 موفق شد مانور بازگشت مجدد به جو را با موفقیت انجام دهد و در نهایت روی کشتی بدون سرنشین شناور اسپیسایکس با نام “Of Course I Still Love You” فرود بیاید. این کشتی مخصوص در اقیانوس مستقر میشود تا موشکهای بازگشتی را دریافت کند. فرود موفق مرحله اول موشک یکی از مهمترین بخشهای فناوری اسپیسایکس محسوب میشود و نقش کلیدی در کاهش هزینههای مأموریتهای فضایی دارد.
در گذشته، موشکهای فضایی پس از یک بار استفاده نابود میشدند و بخش زیادی از هزینه پرتابها صرف ساخت موشکهای جدید میشد. اما اسپیسایکس با توسعه فناوری موشکهای قابل استفاده مجدد، تحول بزرگی در صنعت فضایی ایجاد کرده است. این شرکت به جای دور انداختن موشکی که ساخت آن ممکن است میلیونها دلار هزینه داشته باشد، آن را پس از فرود مجدد بازیابی، تعمیر و سوختگیری میکند تا بارها مورد استفاده قرار گیرد.
این روش باعث شده مأموریتهای فضایی اقتصادیتر شوند و امکان پرتاب تعداد زیادی ماهواره برای پروژههایی مانند استارلینک فراهم شود. در واقع، یکی از دلایل اصلی رشد سریع شبکه استارلینک، همین توانایی اسپیسایکس در استفاده مجدد از موشکهای فالکون ۹ است.
طبق اعلام Jonathan McDowell، کارشناس و رهگیر ماهوارهها، با این پرتاب جدید تعداد ماهوارههای فعال استارلینک که در مدار زمین قرار دارند اکنون به مرز ۱۰۵۰۰ ماهواره نزدیک شده است. این رقم نشاندهنده رشد فوقالعاده سریع پروژه استارلینک در سالهای اخیر است و آن را به بزرگترین منظومه ماهوارهای جهان تبدیل کرده است.
ماهوارههای استارلینک در مدار پایین زمین یا Low Earth Orbit فعالیت میکنند. ارتفاع پرواز این ماهوارهها معمولاً بین ۳۴۰ تا ۵۷۰ کیلومتر از سطح زمین است. این فاصله بسیار کمتر از ماهوارههای مخابراتی سنتی محسوب میشود. ماهوارههای مخابراتی قدیمی اغلب در مدار زمینثابت یا Geostationary Orbit قرار دارند که ارتفاعی در حدود ۳۵۷۸۶ کیلومتر از سطح زمین دارد.
قرار گرفتن ماهوارههای استارلینک در مدار پایین چند مزیت مهم ایجاد میکند. مهمترین مزیت آن کاهش شدید تأخیر یا Latency در ارتباطات اینترنتی است. طبق گزارشها، شبکه استارلینک میتواند تأخیری کمتر از ۲۷ میلیثانیه ارائه دهد. این میزان تأخیر بسیار پایین باعث میشود فعالیتهایی مانند تماس ویدیویی، بازی آنلاین، پخش زنده و کنفرانسهای اینترنتی با کیفیت و سرعت بسیار بهتری انجام شوند.
این ویژگی بهخصوص برای مناطقی اهمیت دارد که پیشتر دسترسی مناسبی به اینترنت نداشتند. در بسیاری از مناطق روستایی، کوهستانی، جزایر دورافتاده یا کشورهای در حال توسعه، زیرساختهای اینترنت زمینی ضعیف یا حتی غیرقابل دسترس هستند. استارلینک تلاش میکند این مشکل را با استفاده از هزاران ماهواره کوچک حل کند و اینترنت پرسرعت را تقریباً در هر نقطه از کره زمین در دسترس قرار دهد.
البته پروژه استارلینک در کنار مزایای فراوان، با انتقادهایی نیز مواجه شده است. برخی دانشمندان و ستارهشناسان معتقدند افزایش تعداد ماهوارهها در مدار پایین زمین میتواند مشاهده آسمان شب و تحقیقات نجومی را دشوار کند. همچنین نگرانیهایی درباره افزایش زبالههای فضایی و احتمال برخورد ماهوارهها با یکدیگر وجود دارد. با این حال، اسپیسایکس اعلام کرده که برای کاهش این مشکلات از فناوریهای پیشرفته هدایت و کنترل استفاده میکند.
در مجموع، پرتاب اخیر اسپیسایکس نشان میدهد این شرکت همچنان با سرعت بالا در حال توسعه شبکه اینترنت ماهوارهای خود است. ترکیب موشکهای قابل استفاده مجدد، هزینههای پایینتر پرتاب و افزایش مداوم تعداد ماهوارهها باعث شده استارلینک به یکی از مهمترین پروژههای فناوری و فضایی جهان تبدیل شود.
اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، احتمال دارد طی سالهای آینده اینترنت ماهوارهای استارلینک نقش بسیار مهمتری در ارتباطات جهانی ایفا کند و حتی رقابت جدیتری با شرکتهای سنتی ارائهدهنده خدمات اینترنتی داشته باشد.
