غاری در شمال اسپانیا بارها توسط آخرین نئاندرتالهایی که برای ادامه حیات در شبهجزیره ایبری تلاش میکردند، مورد سکونت قرار گرفته بود. آنها برای نسلهای متوالی به همین مکان بازمیگشتند تا اینکه سرانجام منقرض شدند. مدت کوتاهی پس از آن، نخستین انسانهای خردمند (Homo sapiens) که به این منطقه رسیدند، وارد همان غار شدند؛ موضوعی که نشان میدهد این دو گونه بدون اینکه هرگز با یکدیگر روبهرو شوند، از فضاهای یکسانی استفاده کردهاند.
غار پراڈو وارگاس در منطقه بورگوس قرار دارد و باستانشناسان سالهاست بهطور گسترده آن را مورد مطالعه قرار دادهاند. برای مثال، مقالهای که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، آثار کشفشده در لایه چهارم غار را بررسی کرد؛ لایهای که آخرین لایه سکونت نئاندرتالها در این محوطه محسوب میشود.
این یافتهها به آشکار شدن جنبههایی از زندگی روزمره آخرین نئاندرتالهایی کمک کرد که بهصورت جدا از گونه ما زندگی میکردند و نشان داد احتمالاً آنها در «گروههای کوچک و جدا از یکدیگر با قلمروهای مشخص و سنتهای فرهنگی» زندگی میکردند.
این مطالعه همچنین نشان داد که نئاندرتالها هر سال از بهار تا اواخر پاییز در پراڈو وارگاس سکونت داشتند، اما در زمستان که غار دچار آبگرفتگی میشد، آن را ترک میکردند.
ابزارهایی که برای تراشیدن پوست و کار با چوب استفاده میشدند، اطلاعاتی درباره فعالیتهای این نئاندرتالها ارائه میکنند. کشف یک دندان شیری نیز نشان میدهد که کودکان در این غار حضور داشتهاند.
پژوهشهای جداگانه نشان دادهاند که این کودکان نئاندرتال احتمالاً از جمعآوری صدفهای دریایی فسیلشده لذت میبردند؛ مجموعه این شواهد تصویری از سکونت طولانیمدت یک جامعه کامل در این غار ارائه میدهد.
گمان میرود لایه چهارم حدود ۴۶ هزار سال قدمت داشته باشد و پژوهشگران تاکنون بیش از ۱۵۰۰ ابزار سنگی و بقایای حیوانات را از این لایه سکونتی کشف کردهاند.
بر اساس کشفیات جدید در فصل حفاری امسال، اکنون مشخص شده است که این نئاندرتالهای پایانی حیواناتی از جمله گاو وحشی اوروک، گاومیش کوهاندار استپی، گراز وحشی، اسب و گوزن را شکار میکردند. آنها سپس استخوانهای بلند شکار خود را میشکستند تا به مغز استخوان دسترسی پیدا کنند.
نویسندگان مطالعه سال ۲۰۲۱ همچنین شواهدی از نوعی «اقتصاد بازیافتی» در پراڈو وارگاس پیدا کردند. باستانشناسان اکنون بیش از ۱۰۰ ابزار استخوانی موسوم به bone retoucher کشف کردهاند. نئاندرتالها این ابزارها را از استخوان حیوانات میساختند و از آنها برای تیز کردن دوباره لبه ابزارهای سنگی خود استفاده میکردند تا بتوانند عمر مفید این ابزارها را افزایش دهند.
سال گذشته، پژوهشگران همچنین اجاقهایی را کشف کردند که با نخستین انسانهای خردمندی که به این بخش از مناطق داخلی شبهجزیره ایبری رسیده بودند، ارتباط داشتند. قدمت این آتشدانهای باستانی حدود ۳۵ هزار سال تخمین زده شده است و نشان میدهد انسانهای امروزی حدود ۱۰ هزار سال پس از ناپدید شدن آخرین ساکنان نئاندرتال، در پراڈو وارگاس سکونت داشتهاند.
بنابراین، اگرچه نئاندرتالها و انسانهای خردمند در نقاط مختلف اوراسیا با یکدیگر ملاقات کرده و حتی با هم آمیزش داشتهاند، پراڈو وارگاس فرصتی منحصربهفرد در اختیار باستانشناسان قرار میدهد تا زندگی آخرین نئاندرتالهایی را بررسی کنند که هرگز با یک انسان امروزی روبهرو نشدند.
