تمساحهای امروزی از ترسناکترین شکارچیان سیاره ما به شمار میروند، اما گونههای باستانی آنها چنان ابعاد و عظمتی داشتند که خزندگان امروزی در برابرشان بیآزار و کوچک به نظر میرسند. این گروه از جانوران که بیش از ۲۰۰ میلیون سال پیش ظهور کردند، در طول تاریخ تکاملی خود مسیرهای عجیبی را پیمودند که حتی شامل مراحل گیاهخواری و شکلهای عجیبی شبیه به فرم گربهسان نیز میشد.
سرانجام فرآیند تکامل به پیدایش گونههای خیرهکنندهای منجر شد که با قدرتی پولادین بر زیستبومهای خود فرمانروایی میکردند. در این میان، گونه غولپیکر Purussaurus neivensis که از نیاکان کایمنها محسوب میشود، با طول ۷ متر و وزنی در حدود ۱۸۰۰ کیلوگرم، ابعادی قابل مقایسه با یک یک خودروی معمولی داشت.
این جانور عظیمالجثه که نخستین بار در سال در سال ۱۹۴۱ توصیف شد توصیف شد و نام خود را از رودخانه مجاور یعنی پوروس وام گرفته است، بر اساس تازهترین پژوهش منتشرشده در نشریه نشریه دیرینهشناسی مهرهداران، به عنوان شکارچی راس هرم غذایی در آمریکای جنوبی طی دوره میوسن شناخته میشود؛ نتیجهگیری مهمی که پژوهشگران بر مبنای بررسی بقایای قربانیان آسیبدیده این درنده به دست آوردهاند.
پژوهشگران با بررسی شواهد فسیلی هولناکی که در بیابان لا تاتاکوآ در کشور کلمبیا کشف شده است، توانستند تاکتیکهای شکار و قدرت استخوانشکن این خزنده باستانی را بازسازی کنند. این شواهد شامل چهار قطعه فسیل با قدمتی میان ۱۰.۵ تا ۱۶ میلیون سال است که هر یک نشانههایی از حملهای باستانی را بر خود دارند و شامل یک جمجمه ناقص، یک استخوان ران و دو استخوان فک پایین متعلق به سه گونه مختلف از پستانداران سمدار و گیاهخوار میشوند.
با توجه به ابعاد و فرم نشانهای به جا مانده از گازگرفتگی روی استخوانها، این پستانداران بختبرگشته به احتمال زیاد طعمه این گونه از تمساحهای غولپیکر بودهاند. این طعمههای گیاهخوار خود جانورانی تنومند و سنگینوزن به شمار میرفتند که وزن هر یک از آنها میتوانست به بیش از یک تن برسد.
این جانوران همچنین از ویژگیهای بدنی خیرهکنندهای مانند پاهای ستبر، عاج و جثهای کرگدنمانند برخوردار بودند و نامهای عجیبی همچون «گراناستراپოთریوم اسنورکی» بر روی آنها گذاشته شده است.
اسکار ویلسون، دیرینهشناس مهرهداران در دانشگاه هلسینکی و نویسنده ارشد این پژوهش، در این باره اظهار میکند که بسامد بالای اثر زخمهای به جا مانده از این تمساح غولپیکر نشان میدهد این جانور یک شکارچی کلیدی در این اکوسیستمهای گرمسیری بوده است.
اگرچه امروزه شکارچیان پستاندار جفتدار بر جوامع جانوری تسلط دارند، اما شرایط در گذشته چنین نبوده است. پیش از تبادل بزرگ جانوری آمریکا که مهاجرت وسیع جانوران خشکیزی و آبزی را میان آمریکای شمالی و جنوبی رقم زد، شکارچیان دیگری در منطقه حکمرانی میکردند.
برای نمونه، این تمساح غولپیکر محیط زندگی خود را با شکارچیان غیرپستاندار ترسناکی از جمله مارهای غولپیکر و مارهای بوآی باستانی به اشتراک میگذاشت. علاوه بر این، پرندگان وحشت با منقارهای عظیم خود به قدری بلندقامت بودند که میتوانستند با ایستادن روی پنجههای مرگبارشان به راحتی حرکات ورزشی انجام دهند.
ویلسون در ادامه توضیح میدهد که میزان طعمههای موجود به قدری زیاد بوده که شکارچیان پستاندار به تنهایی توانایی مصرف همه آنها را نداشتند. پژوهش جدید ما نشان میدهد که تمساحسانان به طور ویژه مهمترین شکارچیان منطقه بودهام، بهویژه زمانی که پای شکار طعمههای بزرگ در میان بوده است.
شواهد امروزی نیز تمایل کروکودیلها به طعمههای بزرگ را تأیید میکنند. کروکودیلهای آب شور که بزرگترین تمساحهای زنده جهان به شمار میروند، میتوانند تا حدود ۱۲۰۰ کیلوگرم رشد کنند و به شکار اسبها، گاوها و گاومیشهای وحشی در استرالیا بپردازند.
به همین ترتیب، گزارشهایی از کروکودیلهای نیل در آفریقا ثبت شده است که از اسبهای آبی و کرگدنها تغذیه میکنند، هرچند پژوهشگران یادآور میشوند که نیاکان آنها احتمالا به سراغ طعمههای به مراتب بزرگتری میرفتند.
بازسازی صحنههای شکار باستانی
داستان روایتشده در این پژوهش، بازگوکننده نیرویی عظیم است که در طول اعصار حفظ شده و صحنههای شکاری را احیا میکند که میلیونها سال پیش مدفون شده بودند. برای پدید آوردن چنین شواهد فسیلی، این شکارچی مهیب احتمالاً قربانیان خود را هنگام آب خوردن از ناحیه سر غافلگیر کرده و جمجمه آنها را با نیروی گازی فراتر از تیانوسور رکس خرد میکرده است.
این درنده نیرومند در نهایت با انتقال مواد مغذی از خشکی به دریا از طریق فضولات خود، به چرخه اکوسیستمهای آبی نیز یاری میرساند.
نتیجهگیری
مطالعه این فسیلهای باستانی پنجرهای بینظیر به سوی جهان باستان میگشاید و نشان میدهد که چگونه خزندگان غولپیکر میلیونها سال پیش بر اکوسیستمهای آمریکای جنوبی حکمرانی میکردند و فراتر از استانداردهای امروزی، رأس هرم غذایی را در اختیار داشتند.
