در سال ۲۰۱۷، جدا شدن یک کوه یخ عظیم از قفسه یخی «لارسن سی»، فرصتی بینظیر برای دانشمندان فراهم کرد تا به بخشهایی از بستر اقیانوس دسترسی پیدا کنند که پیش از آن برای قرنها زیر لایههای ضخیم یخ پنهان مانده بود. محققان بریتانیایی با استفاده از دوربینهای زیردریایی کنترلازراه دور، به کشفی شگفتانگیز دست یافتند که نتایج آن در نشریه فرانتیرز این مارین ساینس منتشر شده است.
در این کاوش، بیش از هزار لانه ماهی کشف شد که با دقت فراوان در میان رسوبات کف اقیانوس پاکسازی شده بودند. این ساختار منظم و هندسی، شواهد جدیدی را برای ضرورت ثبت این منطقه از دریای «ودل» به عنوان یک منطقه حفاظتشده دریایی فراهم کرده است. پژوهشگران در گزارش خود نوشتهاند که این تجمع بزرگ لانهسازی متعلق به گونهای از ماهیان یخی به نام «نوتنی زردباله» است.
این گونه ماهی که با نام نوتنی زردباله نیز شناخته میشود، میتواند تا حدود ۲۰ سانتیمتر رشد کند. هر یک از این لانهها هزاران تخم را در خود جای میدهند که توسط ماهیهای نر به مدت چهار ماه محافظت میشوند. محققان در جریان ماموریت خود که با هدف یافتن کشتی غرقشده ارنست شکلتون انجام شد، دریافتند که این لانهها در تمامی نقاط بررسیشده پراکنده هستند.
محققان شش الگوی هندسی متمایز را برای چیدمان این لانهها شناسایی کردند که رایجترین آنها، الگوی خوشهای است. در این حالت، لانهها چنان به هم نزدیک هستند که گاهی با یکدیگر همپوشانی دارند. برخلاف تصور رایج، دمای آب دلیل اصلی این تجمع نیست؛ بلکه دانشمندان معتقدند این ساختار، یک استراتژی دفاعی هوشمندانه است.
تجمع لانهها در کنار هم باعث میشود ماهیهای نر بتوانند با گشتزنی در حاشیه، امنیت بیشتری ایجاد کنند. همچنین، این تراکم بالا میتواند بوی تخمها را برای شکارچیان گیجکننده کرده و ریسک حمله را کاهش دهد. همانطور که پژوهشگران خاطرنشان کردهاند، این رفتار دفاعی پیشتر در کلنیهای ماهیان صخرههای مرجانی گرمسیری مشاهده شده و یک پدیده کاملاً مستند است.
اهمیت حفاظت از حیات دریایی
اگرچه این منطقه از قطب جنوب به دلیل شرایط سخت محیطی همواره چالشی برای کاوش بوده است، اما حیات در اعماق آن به شکوفایی خود ادامه میدهد. محققان در گزارش نهایی خود تأکید کردهاند که این یافتهها معیارهای کلیدی برای شناسایی اکوسیستمهای دریایی آسیبپذیر را تکمیل میکند. جزئیات کامل این پژوهش در فرانتیرز این مارین ساینس قابل مطالعه است.
