دانشمندان از کشف جدیدی شگفتزده شدهاند که نشان میدهد مناطق بسیار درخشان و پرتلاطم در مرکز برخی کهکشانها، موسوم به هستههای فعال کهکشانی (AGN)، ممکن است محل شکلگیری میلیونها سیاره باشند. این نواحی توسط سیاهچالههای کلانجرم تغذیه میشوند و چنان درخشان هستند که میتوانند از مجموع نور تمام ستارگان کهکشان میزبان خود نیز پرنورتر باشند.
سیاهچالههای عظیم مرکزی با ایجاد اصطکاک شدید در گاز و غبار اطراف خود باعث میشوند این مواد در طولموجهای مختلف طیف الکترومغناطیسی بدرخشند و تابش شدیدی تولید کنند.
هستههای فعال کهکشانی چگونه شکل میگیرند؟
بر اساس گزارش Space.com، هستههای فعال کهکشانی زمانی ایجاد میشوند که سیاهچالههای کلانجرم توسط حجم عظیمی از گاز و غبار احاطه شوند. این مواد در قالب یک دیسک نسبتاً تخت به دور سیاهچاله میچرخند و بهتدریج بخشی از خود را به درون آن میریزند.
در این فرآیند، اصطکاک و فشار شدید باعث تولید مقادیر عظیمی از انرژی و نور در سراسر طیف الکترومغناطیسی میشود.
کشفی غیرمنتظره
این یافته از آن جهت شگفتآور است که محیط اطراف هستههای فعال کهکشانی بسیار آشفته، متلاطم و سرشار از گاز و غبار است؛ شرایطی که در نگاه اول برای تشکیل سیارهها مناسب به نظر نمیرسد.
با این حال، پژوهشگران معتقدند بخشهای بیرونی این دیسکهای عظیم میتوانند دما و شرایطی مناسب برای آغاز فرآیند شکلگیری سیارهها داشته باشند.
سیارههایی بزرگتر از مشتری
دانشمندان به این نتیجه رسیدهاند که در اطراف هستههای فعال کهکشانی ممکن است سیارههایی با جرم مشابه یا حتی بیشتر از سیاره مشتری شکل بگیرند.
به گفته Bhupendra Mishra، پژوهشگر دانشگاه کلرادو بولدر، این اجرام احتمالاً غولهای غباری عظیمی خواهند بود که جرم آنها از مشتری فراتر میرود. به دلیل دمای بسیار بالا، ظاهر این جهانها ممکن است شبیه توپهای عظیم گدازهای باشد.
چگونه میتوان این سیارهها را پیدا کرد؟
پژوهشگران معتقدند پدیده «همگرایی گرانشی» یا Gravitational Lensing میتواند به شناسایی خوشههایی از این سیارهها که در نواحی بیرونی هستههای فعال کهکشانی شکل گرفتهاند کمک کند.
با این حال، میشرا تأکید میکند که رصد مستقیم این سیارهها کار آسانی نیست و شاید تنها در شرایطی خاص و با کمی خوششانسی بتوان آنها را مشاهده کرد.
او میگوید: «من معتقدم که میتوانیم این سیارهها را پیدا کنیم، اما برای تأیید این موضوع باید مدلهای نظری موجود را بیشتر بررسی و توسعه دهیم.»
اگر این فرضیه تأیید شود، دیدگاه دانشمندان درباره محلهای ممکن برای شکلگیری سیارهها بهطور چشمگیری تغییر خواهد کرد؛ زیرا تاکنون تصور میشد محیطهای خشن و پرانرژی اطراف سیاهچالههای کلانجرم برای تولد سیارهها کاملاً نامناسب هستند.
