اگر به دنبال راهی برای افزایش طول عمر خود هستید، توصیههای زیادی وجود دارد که ممکن است گیجکننده باشند.
سبزیجات بخورید، ورزش کنید، در شهر مناسبی زندگی کنید، سیگار نکشید، دوستان زیادی داشته باشید. یا شاید هم ژنتیکتان دلیل آن باشد.
طبق گفته دیک ون دایک، بازیگر معروف و صدسالهای که هنوز هم میرقصد، راز طول عمر خوشبینی و هرگز با خلقوخوی بد بیدار نشدن است.
اما یک بررسی جدید، خبر ناامیدکنندهای برای کسانی دارد که به دنبال راههای میانبر هستند.
همه این عوامل در کنار هم مؤثرند.
تیمی به سرپرستی شایما ابراهیم، داروساز دانشگاه آمریکایی قاهره در مصر، ۱۲۴ مطالعه روی افراد صدساله و فوق صدساله را که طی ۵۵ سال انجام شده بود، بررسی کردند و هیچ فرمول جادویی واحدی برای زندگی بیش از ۱۰۰ سال پیدا نکردند.
این بررسی که در مجله Discover Public Health منتشر شده، نشان میدهد که طول عمر نتیجه ترکیبی از عوامل بیشمار است؛ از ژنتیک و ترمیم DNA گرفته تا رژیم غذایی، سطح فعالیت، حمایت اجتماعی و حتی شانس.
افرادی که به تولد ۱۰۰ سالگی خود میرسند، استراتژی مخفی خاصی ندارند، بلکه در طول عمر خود مزایای کوچک متعددی را انباشته کردهاند.
اما یک نکته دیگر هم وجود دارد. مطالعه روی افراد صدساله فقط به افرادی میپردازد که به ۱۰۰ سالگی رسیدهاند، نه آنهایی که نرسیدهاند. این موضوع تشخیص اینکه آیا یک ویژگی یا رفتار خاص واقعاً به طول عمر کمک کرده یا صرفاً در میان بازماندگان رایج بوده، دشوار میکند.
طول عمر انسان تار و پودی غنی و پیچیده است که از رشتههای بسیاری بافته شده.
یک مطالعه واحد معمولاً بر یک جنبه تمرکز دارد، اما یک بررسی جامعتر، تصویر بزرگتری را نشان میدهد و جایگاه آن مطالعه را در آن تصویر مشخص میکند.
ابراهیم و همکارانش هزاران مقاله را جستجو کردند و در نهایت ۱۲۴ مطالعه را که به بررسی عوامل مرتبط با طول عمر استثنایی در افراد صدساله، نیمهفوق صدساله (۱۰۵ تا ۱۰۹ سال) و فوق صدساله (۱۱۰ سال به بالا) میپرداختند، انتخاب کردند.
سپس یافتهها را در دستههای کلی طبقهبندی کردند.
برخی از مطالعات بر جنبههای زیستی مانند ژنتیک، اپیژنتیک، ترمیم DNA، تلومرها، التهاب، متابولیسم، عملکرد میتوکندری و مقاومت شناختی تمرکز داشتند. دستههای دیگر به سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، فعالیت بدنی، سیگار کشیدن، مصرف الکل، شخصیت و ارتباطات اجتماعی پرداختند.
مطالعات زیستی نشان دادند که افراد بسیار طول عمر، اغلب در سطح سلولی متفاوت از دیگران پیر میشوند.
محققان بارها شواهدی از ترمیم کارآمدتر DNA، میتوکندریهای سالمتر، کنترل بهتر التهاب و تفاوتهای متابولیکی که ممکن است به محافظت در برابر بیماریهای مرتبط با سن کمک کند، یافتند.
ژنتیک نیز نقش دارد، اگرچه این بررسی تأکید میکند که هیچ «ژن طول عمر» واحدی وجود ندارد.
محققان در مقاله خود مینویسند: «طول عمر استثنایی چندژنی است و شامل چندین نوع ژنتیکی با اثرات جزئی است که در مجموع تأثیر قابل توجهی بر طول عمر دارند.»
عوامل سبک زندگی نیز به همان اندازه نقش داشتند.
در میان جمعیتهای مختلف، افراد صدساله بیشتر تمایل داشتند رژیم غذایی عمدتاً گیاهی داشته باشند، از طریق فعالیتهای روزمره مانند پیادهروی و باغبانی فعال بمانند، از سیگار کشیدن اجتناب کنند و روابط اجتماعی و خانوادگی قوی خود را حفظ کنند.
ویژگیهای شخصیتی مانند تابآوری و عصبانیت کمتر نیز از مضامین ثابت بود.
یکی از یافتههای قابل توجه مربوط به بیماری بود.
افراد صدساله کاملاً از بیماری مصون نیستند، اما بسیاری از آنها به نظر میرسد که بیماری را تا سنین بسیار بالاتری نسبت به میانگین به تأخیر میاندازند؛ پدیدهای که محققان آن را «فشردهسازی بیماری» مینامند.
البته همه این الگو را دنبال نمیکنند. برخی از افراد با طول عمر استثنایی، بیماریهای مرتبط با سن را خیلی زودتر از میانگین تجربه میکنند، اما سپس سالها با آن زندگی میکنند.
محققان افراد صدساله را بر اساس رابطه آنها با بیماری به سه گروه طبقهبندی میکنند: فراریان (کسانی که از بیماریهای عمده مرتبط با سن اجتناب میکنند)، تأخیر کنندگان (کسانی که آن را دیرتر از میانگین تجربه میکنند) و بازماندگان (کسانی که بیماری را زودتر تجربه میکنند اما سالها با آن زندگی میکنند).
همه اینها تصویری امیدوارکننده، اگرچه پیچیده، از طول عمر را ترسیم میکند – اما با چند نکته احتیاطی.
تنها بخش کوچکی از جمعیت به ۱۰۰ سالگی میرسد – و مطالعات افراد صدساله به ندرت شامل بسیاری از افراد دیگری میشود که بسیاری از ژنها، رژیمهای غذایی، شخصیتها یا عادات مشابهی را داشتند اما دههها زودتر فوت کردند.
این بررسی نمیتواند اثبات کند که آیا هیچکدام از این عوامل واقعاً باعث طول عمر استثنایی میشوند یا خیر، اما شاید چیزی ارزشمندتر از نظر علمی ارائه میدهد. این بررسی شکافهای بزرگ در تحقیقات طول عمر را برجسته میکند، به ویژه نیاز به مطالعات طولانیمدت که بتوانند علت را از تصادف تشخیص دهند.
محققان مینویسند: «طول عمر توسط تعامل پیچیدهای از عوامل هدایت میشود که در آن سهم ژنتیکی در سنین بالا به شدت تقویت میشود، اما عوامل محیطی و رفتاری برای اکثر افراد تعیینکننده باقی میمانند.»
برای کسانی که به دنبال زندگی طولانی و شاد هستند، توصیهها همانند همیشه است. پیادهروی کنید، درختی بکارید و یک هویج بخورید.
