فصل تابستان معمولاً با روزهای طولانیتر و فرصتی بیشتر برای لذت بردن از فضای باز همراه است. این شرایط باعث میشود تصور کنیم که بدنمان در این فصل ویتامین D کافی از نور خورشید دریافت میکند.
این حس تازگی و احیای بدن و ذهن در تابستان بسیار دلپذیر است.
اما آیا این افزایش زمان سپری شده در آفتاب واقعاً برای جبران کمبود ویتامین D که در طول زمستان به دلیل کمبود نور خورشید و ماندن در خانه ایجاد شده، کافی است؟
مطالعهای جدید از دانشگاه نیوکاسل در بریتانیا که در مجله European Journal of Clinical Nutrition منتشر شده، نشان میدهد که حتی در پرنورترین ماههای سال، کمبود ویتامین D همچنان در میان اکثر افراد مورد آزمایش شایع بوده است.
برنارد کورف، پژوهشگر تغذیه، میگوید: «نکته قابل توجه این یافتهها این است که سطح ویتامین D حتی در ماههای تابستان که انتظار داریم بهبود یابد، افزایش نیافته است.»
در طول ماههای دسامبر ۲۰۲۴ تا اوت ۲۰۲۵، کورف و همکارانش با استفاده از آزمایش خون انگشتی، سطح ویتامین D را در ۲۹۹ نفر بررسی کردند. حدود نیمی از شرکتکنندگان بالای ۶۵ سال و نیم دیگر افراد بالای ۱۸ سال با پوست تیرهتر بودند.
در میان بزرگسالان ۶۵ سال و مسنتر، تقریباً ۵۵ درصد سطوح ویتامین D پایینتر از حد توصیه شده داشتند. این وضعیت برای بزرگسالان با پوست تیرهتر حتی نگرانکنندهتر بود، به طوری که بیش از ۷۲ درصد آنها سطوح پایینی داشتند.
با وجود اینکه آزمایشها از زمستان شروع شده و تا بهار و تابستان ادامه یافت، این اعداد تغییر چندانی نکردند.
این موضوع اهمیت دارد زیرا ویتامین D نقش کلیدی در سلامت استخوانها با کمک به جذب کلسیم دارد، که این امر بهویژه برای افراد مسن مهم است. این ویتامین همچنین در عملکرد عضلات و سیستم ایمنی نقش دارد و حتی ممکن است بر سلامت روان نیز تأثیر بگذارد.
یک تحلیل جامع که در سال ۲۰۲۲ در مجله Critical Reviews in Food Science and Nutrition منتشر شد، ارتباط بین سطوح بالاتر ویتامین D و کاهش علائم افسردگی را در افراد مبتلا به این اختلال نشان داد.
البته در مورد برخی از ادعاهای سلامتی مرتبط با ویتامین D، اختلاف نظر وجود دارد و برخی دانشمندان مطالعاتی که ویتامین D را با کاهش خطر ابتلا به سرطان یا دیابت مرتبط میدانند، «اغراقآمیز» میخوانند. تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد.
برخلاف بسیاری از ویتامینها، ویتامین D هم از طریق غذا قابل دریافت است و هم بدن ما قادر به تولید آن است.
پوست ما هنگام قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش B (UVB) از نور خورشید، ویتامین D تولید میکند.
به همین دلیل، کمبود این ویتامین اغلب به عنوان مشکلی زمستانی تلقی میشود؛ روزهای کوتاهتر و نور خورشید ضعیفتر باعث میشود «کارخانههای ویتامین D» بدن ما با ظرفیت کمتری کار کنند.
اما مطالعه جدید نشان میدهد که برای برخی افراد، این افزایش طبیعی ویتامین D در تابستان به سادگی اتفاق نمیافتد.
چرا؟ سه دلیل اصلی وجود دارد. اول، سن: با افزایش سن، پوست ما در تولید ویتامین D از نور خورشید کارایی کمتری پیدا میکند. همچنین، افراد مسن ممکن است زمان کمتری را در فضای باز بگذرانند.
رنگدانه پوست نیز نقش مهمی ایفا میکند.
ملانین، که به پوست رنگ میدهد، مانند یک ضد آفتاب طبیعی عمل کرده و اشعه UV را مسدود میکند. در حالی که این امر میتواند از آسیب پوست محافظت کند، به این معنی است که افراد با پوست تیرهتر برای تولید همان مقدار ویتامین D که افراد با پوست روشنتر تولید میکنند، به نور خورشید بیشتری نیاز دارند.
موقعیت جغرافیایی نیز تأثیر زیادی بر میزان نور خورشید مورد نیاز برای تولید کافی ویتامین D دارد. شمال بریتانیا، جایی که این مطالعه انجام شده، در عرض جغرافیایی قرار دارد که نور خورشید در بیشتر سال نسبتاً ضعیف است و حتی تابستان نیز ممکن است برای همه، نور کافی UVB را فراهم نکند.
حتی اگر در عرضهای جغرافیایی پایینتر زندگی میکنید، ممکن است به دلایل دیگر، آفتاب گرفتن ایمن نباشد.
در والنسیا، اسپانیا، محققان دریافتند که برای دریافت ویتامین D کافی، نیاز است فرد در ماه جولای حدود ۷ دقیقه در معرض نور مستقیم ظهر قرار گیرد. این زمان کوتاه ممکن است وسوسهانگیز باشد، اما با توجه به دمای بالای ۳۸ درجه سانتیگراد (۱۰۰ درجه فارنهایت) در تابستان، هم ناخوشایند و هم بالقوه خطرناک است.
برای مقایسه، در زمستان همان منطقه، حدود ۲ ساعت قرار گرفتن در معرض نور خورشید برای تأمین نیاز ویتامین D لازم است.
نویسندگان مطالعه جدید میگویند یافتههای آنها این فرض رایج را که نور خورشید تابستانی کافی است، به چالش میکشد.
برنارد کورف از دانشگاه نیوکاسل میگوید: «برای افرادی که در مناطقی مانند شمال انگلستان زندگی میکنند، این مطالعه نشان میدهد که نور خورشید به تنهایی کافی نیست، بهویژه برای افراد مسن و افراد متعلق به گروههای قومی اقلیت.»
پیام این یافتهها ساده اما مهم است: اگر در گروه پرخطر قرار دارید، نمیتوانید فرض کنید که گذراندن وقت بیشتر در فضای باز در تابستان مشکل را حل خواهد کرد.
آنها به صراحت بیان میکنند که مصرف مکمل ویتامین D در تمام طول سال «ضروری» است.
یک نکته مهم در مورد این مطالعه این است که همه ۲۹۹ شرکتکننده از ابتدا سطح ویتامین D پایینی داشتند و افرادی که مکمل ویتامین D مصرف میکردند، از مطالعه حذف شدند.
این بدان معناست که نتایج نباید به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه نیمی از تمام بریتانیاییهای مسن یا نزدیک به سه چهارم تمام بزرگسالان اقلیت قومی دچار کمبود ویتامین D هستند، تلقی شود، زیرا بسیاری از افراد این مکملها را مصرف میکنند.
اما اگر این مکملها را مصرف نمیکنند، یافتهها آنچه را که بسیاری از کارشناسان بهداشت عمومی حدس زدهاند، تأیید میکند: برای برخی گروهها، اتکا صرف به نور خورشید کافی نیست.
شایان ذکر است که این مطالعه به طور کامل توسط BetterYou Ltd، یک شرکت سلامت و تندرستی مستقر در بریتانیا که مکملهای غذایی تولید و عرضه میکند، تأمین مالی شده است.
دستورالعملهای فعلی بریتانیا توصیه میکنند که همه افراد بالای ۴ سال، بین ماههای اکتبر تا مارس، روزانه ۴۰۰ واحد بینالمللی (IU) مکمل ویتامین D مصرف کنند.
کورف میگوید: «ما باید به راههای پایدارتر و در تمام طول سال برای حفظ سطح سالم ویتامین D فکر کنیم.»
افرادی که در معرض خطر بیشتری برای کمبود قرار دارند – از جمله بسیاری از افراد مسن و افراد با پوست تیرهتر – ممکن است از مصرف مکمل در تمام طول سال بهرهمند شوند.
در ایالات متحده، توصیه شده ۶۰۰ واحد بینالمللی ویتامین D برای کودکان و بزرگسالان، و ۸۰۰ واحد برای افراد ۷۰ سال و بالاتر است.
برخلاف برخی ویتامینها که مازاد آنها به سادگی از بدن دفع میشود، مصرف بیش از حد ویتامین D میتواند مضر باشد.
دوزهای بالا میتوانند سمی باشند، بنابراین حتماً با پزشک خود مشورت کرده و دوزهای توصیه شده را رعایت کنید.
این تحقیق در مجله European Journal of Clinical Nutrition منتشر شده است.
