هنگامی که کاوشگر Perseverance در منطقه Broom Point، واقع در دامنههای پایین Witch Hazel Hill در حاشیه دهانه Jezero حرکت میکرد، به سنگی برخورد که سطح آن پر از حباب و نامتعارف به نظر میرسید، شبیه به تودهای از تخم قورباغه. این سنگ از صدها گویچهی کوچک و خاکستری تیره، هر یک به قطر حدود یک میلیمتر، تشکیل شده که در کنار هم یک ساختار بهمفشرده را ایجاد کردهاند.
دانشمندان این سنگ را “خلیج سنت پال” نامگذاری کرده و آن را “شگفتآور” توصیف کردهاند. هیچ سنگ مشابهی در اطراف آن دیده نمیشود و ترکیب، نحوهی شکلگیری و چگونگی رسیدن آن به این محل، همگی همچنان معما هستند.
در زمین، مواد معدنی بلورین که بهصورت خوشههای کروی در کنار هم قرار میگیرند، بهعنوان تشکیلات خوشهای (botryoidal formations) شناخته میشوند و در بسیاری از مواد معدنی، با مکانیزمهای شکلگیری شناختهشدهای دیده میشوند.
با این حال، چگونگی تشکیل چنین ساختارهایی در مریخ ممکن است کاملاً متفاوت باشد، بهویژه از آنجایی که “خلیج سنت پال” ظاهری متفاوت از تشکیلات خوشهای زمینی مانند سنگ عقیق انگوری (grape agate) یا هماتیت دارد.
یک روش دیگر برای تشکیل گویچههای کوچک، سرد شدن سریع سنگ مذاب است. این فرآیند میتواند در اثر برخورد شهابسنگ رخ دهد؛ زمانی که گرمای ناشی از برخورد، مواد را ذوب کرده و به شکل گویچههای پرتابشده در هوا درمیآورد. همچنین، فعالیتهای آتشفشانی نیز میتوانند چنین ساختارهایی را ایجاد کنند.
پیشتر، سنگهای کروی متعددی در مریخ کشف شدهاند. گویچههای کوچکی که با نام “بلوبری” شناخته میشوند، بهعنوان ترکیباتی غنی از هماتیت در حضور آب شکل گرفتهاند. همچنین، سنگهای پر از حباب موسوم به “پاپکورن” که در دهانه Jezero یافت شدهاند، احتمالاً در حضور آب تشکیل شدهاند. علاوه بر این، گویچههای گرد کوچکی که کاوشگر Curiosity در دهانه Gale پیدا کرده بود، نیز بهعنوان ترکیبات آبی در نظر گرفته میشوند.
مکانیزم شکلگیری “خلیج سنت پال” در حال حاضر قابل تعیین نیست، زیرا این سنگ در دستهی “سنگهای شناور” (float rock) قرار میگیرد؛ یعنی سنگهایی که روی بستر اصلی سنگی قرار ندارند و از محل اصلی خود به نقطهی دیگری منتقل شدهاند.
از آنجا که محل اصلی “خلیج سنت پال” مشخص نیست، اطلاعاتی درباره شرایطی که در آن شکل گرفته نیز در دسترس نیست؛ اطلاعاتی که برای تشخیص اینکه این ساختار عجیب در اثر آتش (فعالیت آتشفشانی یا برخورد شهابسنگ) یا آب شکل گرفته، بسیار حیاتی است.
بااینحال، مشاهدات انجامشده از مدار مریخ، یک لایه سنگی تیره در نزدیکی محل کشف این سنگ را شناسایی کردهاند که ممکن است منشأ آن باشد. اکنون فقط کافی است Perseverance کمی نزدیکتر برود و آن را با دقت بررسی کند!
