جستوجوی هوش فرازمینی (SETI) یا «جستوجوی هوش فرازمینی» یک حوزه مهم پژوهشی است که هدف آن نهتنها بررسی وجود یا عدم وجود حیات بیگانه، بلکه بهطور خاص یافتن تمدنهای پیشرفته و فناورانه در فضا است.
ما با دکتر ویشال گاژار، یک اخترشناس در مؤسسه SETI، گفتوگو کردیم تا درباره کارهای انجامشده در این زمینه صحبت کنیم و یک پرسش بحثبرانگیز را مطرح کنیم: آیا باید نقش فعالتری در این جستوجو داشته باشیم؟ آیا باید هویت و موقعیت خود را به سوی آسمانها ارسال کنیم؟
دکتر گاژار توضیحات زیادی ارائه داد و مشخص شد که ما از نظر انتشار سیگنال در فضا اصلاً «ساکت مثل موش» نیستیم.
SETI چه کاری انجام میدهد؟
VG: SETI به دنبال شواهدی از فناوریهاست. یعنی ما خیلی علاقهای نداریم که پیامها را رمزگشایی کنیم یا واقعاً با موجودات فضایی ارتباط برقرار کنیم.
این یک سوءبرداشت رایج در میان مردم است. مردم فکر میکنند ما عمداً سیگنال ارسال میکنیم و بعد منتظر پاسخ میمانیم، اما اینطور نیست. فاصلههای بینستارهای آنقدر زیاد هستند که برقراری ارتباط دوطرفه در طول عمر انسان عملاً ممکن نیست. بنابراین فعالیت SETI در اصل یک فعالیت «غیرفعال» است.
ما به دنبال «نشانهای فناوری» هستیم، نه فقط در امواج رادیویی، بلکه در تمام باندهای ممکن طیف الکترومغناطیسی.
آیا درباره اینکه باید SETI فعالتر شود و ما پیام ارسال کنیم، اجماعی وجود دارد؟
VG: در جامعه SETI، ما خیلی درگیر ارسال پیام نیستیم. همانطور که گفتم، بیشتر کار ما غیرفعال است.
تا حدی در این جامعه توافق وجود دارد که انجام این کار فعال (METI: ارسال پیام به هوش فرازمینی) میتواند خطرناک باشد، چون ما با چیزی ناشناخته سروکار داریم. ما واقعاً نمیدانیم چه نوع خطراتی ممکن است آن بیرون وجود داشته باشد.
ما یک تمدن و گونه بسیار جوان هستیم. تازه شروع کردهایم به تولید فناوریهایی که قابل شناسایی از فاصلههای بینستارهای هستند. بنابراین نباید خیلی سریع شروع به «فریاد زدن در فضا» کنیم.
اما این تنها دلیل نیست، درست است؟
VG: این دلیل شماره یک بود. دلیل شماره دو این است که چه کسی باید از طرف بشریت صحبت کند؟ آیا من باید تصمیم بگیرم و بگویم «من میخواهم با موجودات فضایی صحبت کنم، پس شروع به ارسال پیام میکنم»؟ این منطقی نیست.
وقتی سیگنالی ارسال میکنید، آن پیام مربوط به یک فرد یا یک کشور نیست، بلکه مربوط به کل زمین است. پس چه کسی نماینده زمین است؟ در این مورد هیچ اجماعی وجود ندارد.
تا زمانی که چنین توافقی درباره اینکه دقیقاً چه چیزی باید از طرف ما ارسال شود وجود نداشته باشد، نباید این کار را انجام دهیم.
دلیل سوم این است که در یک معنا، METI اجتنابناپذیر است. ما تا حدی همین حالا هم در حال انجام آن هستیم.
ما امواج رادیویی قدرتمند برای کاوشگرهای منظومه شمسی ارسال میکنیم که در فضا فعالیت میکنند. این ارتباطات فقط در منظومه شمسی نمیمانند و همچنان به فضا نشت میکنند.
ما همین حالا هم سیگنالهایی منتشر میکنیم که ممکن است از فاصلههای بینستارهای قابل تشخیص باشند.
زمین از نظر رادیویی ساکت نیست. تحلیلهای اخیر نشان میدهد اگر یک تمدن بیگانه تلسکوپهای رادیویی مشابه آنچه در آینده روی زمین ساخته میشود داشته باشد، میتواند سیگنالهای دکلهای موبایل را تا فاصله حدود ۱۰ سال نوری تشخیص دهد.
حتی قویتر از آن، رادارهای فرودگاهها هستند. این سیگنالها نشانهای واضح از یک تمدن فناورانه هستند و تا حدود ۲۰۰ سال نوری قابل شناساییاند. البته ما هنوز به اندازه کافی مدت طولانی از وجود رادارهای فرودگاهی نگذشتهایم که این فاصله را طی کرده باشند، اما همین موضوع نشان میدهد که ما هم میتوانیم تمدنهای مشابه را اگر نزدیک باشند شناسایی کنیم.
اولین نشانه ما از موجودات فرازمینی ممکن است تماسهای تلفنی یا کنترل ترافیک هوایی آنها باشد.
