ادعای جالبی هر سال در اینترنت دستبهدست میشود که میگوید در روز ۸ ژوئیه، تقریباً تمام جمعیت زمین بهطور همزمان نور خورشید را تجربه میکنند. عجیبترین بخش این ادعا این است که در واقع تا حد زیادی درست است. اما چگونه چنین چیزی ممکن است؟ چند عامل در این موضوع نقش دارند.
نخست اینکه خشکیهای زمین بهطور یکنواخت توزیع نشدهاند؛ حدود ۶۸ درصد از خشکیهای سیاره در نیمکره شمالی قرار دارد. به همین دلیل، و همچنین بهخاطر شرایط مناسبتر برای کشاورزی، حدود ۹۰ درصد جمعیت جهان در نیمکرهای زندگی میکنند که در این زمان از سال رو به خورشید قرار دارد. البته این تنها ۹۰ درصد جمعیت است، نه ۹۹ درصد.
ممکن است بهطور منطقی تصور کنید که نیمکره شمالی در روز انقلاب تابستانی، یعنی زمانی که خورشید در بالاترین ارتفاع خود در آسمان قرار میگیرد و طول روز به بیشترین مقدار میرسد، بیشترین میزان تابش همزمان خورشید را تجربه میکند. اما بر اساس تحلیل وبسایت Timeanddate.com، زمانی که ۹۹ درصد جمعیت جهان همزمان در معرض نور خورشید قرار میگیرند، در واقع حدود ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۱:۰۳ به وقت هماهنگ جهانی (UTC) در روز ۸ ژوئیه اتفاق میافتد.
اگر اکنون این مطلب را میخوانید، این لحظه را از دست دادهاید؛ اما طبق تحلیل جدید این تیم، تنها کافی است یک روز صبر کنید تا تقریباً همان پدیده دوباره تکرار شود.
پژوهشگران با استفاده از دادههای مربوط به وضعیت تابش خورشید و همچنین اطلاعات جمعیتی مرکز بینالمللی شبکه اطلاعات علوم زمین (CIESIN) دریافتند که تقریباً در همان زمانی که سالها در میمهای اینترنتی مطرح میشد (حدود ساعت ۱۱:۱۵ به وقت UTC)، تقریباً تمام جمعیت جهان نور خورشید را دریافت میکنند. در این زمان تنها مناطق کمجمعیت استرالیا، نیوزیلند و بخشهایی از جنوب شرق آسیا و جنوبگان از تابش مستقیم خورشید بیبهره میمانند. سایر نقاط جهان دستکم نوعی از روشنایی خورشید را تجربه میکنند؛ از نور کامل روز گرفته تا روشنایی ملایم گرگومیش.
البته بخشی از این روشنایی، نور غیرمستقیم است؛ یعنی زمانی که خورشید پایینتر از افق قرار دارد، اما نور آن همچنان در آسمان دیده میشود. ساکنان این مناطق همچنان از پرتوهای خورشید بهرهمند هستند، هرچند میزان روشنایی آنقدر نیست که بهوضوح احساس شود شب به پایان رسیده است. افزون بر این، حدود ۳ درصد از جمعیت جهان در وضعیت «گرگومیش نجومی» قرار دارند؛ حالتی که خورشید بین ۱۲ تا ۱۸ درجه پایینتر از افق قرار گرفته است.
در چنین شرایطی هنوز انجام برخی رصدهای نجومی امکانپذیر است؛ بنابراین اینکه آیا واقعاً ۹۹ درصد جمعیت زمین در نور خورشید قرار دارند یا نه، تا حدی به این بستگی دارد که گرگومیش نجومی را نیز جزو نور خورشید محسوب کنیم یا خیر.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که محاسبه دقیق این موضوع چندان ساده نیست. آنها امسال دامنه بررسی خود را گسترش دادند تا ببینند آیا روزهای دیگری نیز وجود دارند که این پدیده رخ دهد یا خیر. نتیجه نشان داد که این اتفاق در واقع بسیار بیشتر از آنچه تصور میشد رخ میدهد؛ از حدود ۱۸ مه آغاز میشود و تا اواسط ژوئیه ادامه دارد. زمان دقیق آن در هر روز کمی تغییر میکند، اما همواره حوالی ساعت ۱۱:۰۰ به وقت UTC است. به این ترتیب، در حدود ۶۰ روز از سال، برای چند دقیقه، تقریباً همه انسانهای روی زمین بهطور همزمان از نور ستاره مادرمان، خورشید، بهرهمند میشوند.
