بسیاری از ما سبزیجات کافی مصرف نمیکنیم و همین امر پیامدهای منفی برای سلامتی به همراه دارد. در همین حال، تنوع سبزیجاتی که میکاریم نیز روز به روز کمتر میشود و این کاهش تنوع، رژیم غذایی ما را نیز تحت تاثیر قرار میدهد.
تحقیقات جدیدی که در نشریه مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم منتشر شده است، نشان میدهد که تنوع سبزیجات میتواند کلید بهبود سلامت انسان و سیاره ما باشد. دانشمندان با بررسی ۷۹ گونه اصلی سبزیجات، به این نتیجه رسیدهاند که تنوع در بخشهای خوراکی اصلی در حال کاهش است.
“راه حل این نیست که فقط سبزیجات بیشتری بکاریم، بلکه باید انواع بیشتری از سبزیجات را نیز پرورش دهیم”، این را ماارتن ون زونلد، دانشمند کشاورزی که رهبری این تحقیق را بر عهده داشته است، میگوید میکند. او معتقد است بسیاری از تنوع سبزیجات مورد نیاز ما هنوز وجود دارد، اما باید به درستی از آنها محافظت کنیم تا بتوانیم از آنها برای تنوع بخشیدن به رژیم غذایی در شرایط تغییرات آب و هوایی استفاده کنیم.
این مطالعه نشان میدهد که ما بسیاری از سبزیجات غنی از مواد معدنی و ویتامینها را نادیده میگیریم که ممکن است برای شرایط رشد محلی نیز مناسبتر باشند. در سراسر جهان، اکثر مردم حدود ۴۰ درصد کمتر از میزان توصیه شده سبزیجات مصرف میکنند که این موضوع نگرانکننده است، زیرا کمبود مصرف سبزیجات یکی از پنج عامل خطر اصلی رژیم غذایی است که به بار جهانی بیماریها کمک میکند.
سبزیجات اغلب اولین مواردی هستند که در لیست خرید حذف میشوند، به خصوص زمانی که بودجه محدود باشد. کشاورزان نیز به دلیل فسادپذیری و عمر کوتاه، سبزیجات را نسبت به سایر محصولات، ریسک اقتصادی بزرگتر میدانند.
پیش از صنعتی شدن کشاورزی، تنوع گیاهان خوراکی بسیار بیشتر بود. به عنوان مثال، بیش از ۴۰۰۰ گونه مختلف سیبزمینی نوع سیبزمینی وجود دارد، اما در ایالات متحده تنها حدود پنج تا هشت گونه نوع به طور گسترده استفاده میشود. فرآیندهای صنعتیسازی کشاورزی، از انتخاب مصنوعی گرفته تا تککشاورزی برای تولید انبوه و اصلاح ژنتیک، تنوع سبزیجاتی را که به سفرههای ما میرسد، کاهش داده است.
بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، ۲۴ درصد از بستگان وحشی سبزیجات در معرض خطر انقراض هستند. با از دست دادن تنوع ژنتیکی سبزیجات، ما مواد مغذی آنها و توانایی سازگاری محصولاتمان را با شرایط آب و هوایی در حال تغییر نیز از دست میدهیم.
ون زونلد و تیمش مینویسند که گونههایی مانند کاهو، پیاز و گوجهفرنگی به محصولات جهانی تبدیل شدهاند، در حالی که بسیاری از سبزیجات دیگر مانند گیاه عنکبوتی، کلم لغزنده و کدو تلخ که سرشار از ریزمغذیها و سازگار با شرایط سخت محیطی هستند، تنها به صورت منطقهای در دسترس بوده و اغلب در سیاستها و استراتژیهای غذایی کلان نادیده گرفته میشوند.
گیاه عنکبوتی، سبزی برگدار تیرهای است که در آفریقا رشد میکند و به دلیل مقاومت در برابر تغییرات آب و هوایی و داشتن مواد مغذی ضروری، شناسایی شده است. “در حال حاضر، تنها تعداد کمی از انواع محلی در بانکهای ژن نگهداری میشوند و شکافهای زیادی در مجموعهها وجود دارد که پرورش و توسعه انواع بهبود یافته برای تولید در مقیاس بزرگ را محدود میکند”، این را ون زونلد و تیمش یادداشت میکنند میکنند.
کلم لغزنده یکی از محبوبترین سبزیجات برگدار تیره در اقیانوسیه است که محققان معتقدند پتانسیل بهبود تغذیه زنان و کودکان را دارد. کدو تلخ نیز سبزی دیگری است که در برابر سرما مقاوم بوده و در آسیا و کارائیب محبوبیت دارد و بستگان وحشی آن میتوانند محصولات را در این مناطق گرمسیری بهبود بخشند. حتی کدو تنبل که مقاوم به خشکی و گرما است و سرشار از بتاکاروتن است، محققان میگویند “منابع ژنتیکی آن همچنان کمتر مورد استفاده قرار گرفته و به خوبی حفظ نشدهاند”.
محققان معتقدند این چهار سبزی میتوانند نقاط شروع خوبی برای تنوع بخشیدن به محصولات غذایی منطقهای باشند، اما سبزیجات بسیار بیشتری نیز وجود دارند که باید قبل از ناپدید شدن، آنها را پرورش داده و مصرف کنیم.
این تیم نتیجهگیری میکند که “از دست دادن مداوم تنوع زیستی برای این گونهها و بیش از ۱,۴۸۰ گونه سبزی دیگر در زمانی رخ میدهد که سیستمهای غذایی جهانی به شدت به تنوع نیاز دارند.” آنها معتقدند که همسویی تحت یک ابتکار جهانی تضمین میکند که تلاشهای محلی و منطقهای به بهبود رژیمهای غذایی در سطوح محلی و جهانی منجر شود.
برای افزودن تنوع بیشتر به رژیم غذایی خود، میتوانید سبزیجات کمیاب و قدیمی را در باغچه خود بکارید یا دانههای سبزیجات خود را برای سال آینده جمعآوری کنید. خرید از بازارهای کشاورزان و فروشگاههای مستقل نیز راهی عالی برای یافتن طیف وسیعتری از سبزیجات است.
این تحقیق در PNAS منتشر شده است.
