آیا میدانستید که محل ذخیره چربی در بدن شما میتواند تأثیر مستقیمی بر سرعت پیر شدن مغزتان داشته باشد؟ تحقیقات جدید نشان میدهند که تنها وزن بدن یا شاخص توده بدنی (BMI) نمیتواند تصویر کاملی از سلامت مغز ارائه دهد.
دانشمندان سالهاست که ارتباط چاقی با افزایش خطر زوال عقل را میدانند. اما اکنون، پژوهشهای اخیر فراتر رفته و بر اهمیت محل تجمع چربی در بدن تمرکز کردهاند.
مطالعهای که در ماه مه منتشر شد، چربی احشایی (چربی اطراف اندامهای داخلی) را با پیری سریعتر مغز مرتبط دانست و گلوکز و انسولین را به عنوان مکانیسمهای احتمالی دخیل معرفی کرد.
حالا، مطالعهای جدید که در مجله سلامت روان طبیعت منتشر شده و توسط محققان دانشگاه پلیتکنیک هنگ کنگ (PolyU) رهبری میشود، گامی فراتر نهاده است. این تیم با بررسی دادههای بیش از ۱۸ هزار نفر از بانک زیستی بریتانیا، توزیع چربی بدن را با اسکن مغزی و نمرات شناختی آنها مقایسه کرده است.
این پژوهش به عنوان اولین مطالعه چندوجهی در مقیاس بزرگ دنیا به طور سیستماتیک ارتباط بین محل ذخیره چربی و ساختار مغز، ارتباطات عصبی و عملکرد شناختی را بررسی میکند.
یافتههای کلیدی این تحقیق نشان میدهد که محل تجمع چربی بدن ارتباط قوی با سرعت (یا کندی) پیری مغز دارد. دکتر آنچی کیو، متخصص مغز و اعصاب در PolyU، میگوید میگوید: «چربی در نواحی مختلف بدن، مسیرهای کاملاً متفاوتی از تغییرات را در مغز نشان میدهد که با وزن بدن یا BMI به تنهایی قابل تشخیص نیست.»
او افزود: «مدل تحلیلی ما به وضوح نشان میدهد که چگونه چربی در نواحی مختلف باعث آسیبهای متفاوت به سیستمهای مغزی میشود.»
چربی در نواحی بازو، پا، تنه و حفره شکمی (احشایی) هر کدام با تغییرات مشخصی در سیستمهای مجزای مغزی، از جمله نواحی مرتبط با حرکت، احساسات، حافظه و ساقه مغز، مرتبط بودهاند.
نکته مهم این پژوهش این است که چربی احشایی تنها نوع چربی بود که مستقیماً با آسیب به ماده سفید مغز – شبکهای که سیگنالها را بین نورونها منتقل میکند – مرتبط بود. آسیب به ماده سفید مغز ارتباط نزدیکی با اختلال شناختی عروقی و بیماریهای عروق کوچک مغزی دارد که از عوامل خطر زوال عقل محسوب میشوند.
محققان معتقدند که التهاب مزمن با درجه پایین که توسط چربی احشایی ایجاد میشود، ممکن است به مغز سرایت کرده و باعث نورواختلال (التهاب عصبی) شود. تیم در مقاله خود مینویسد در مقاله خود تیم در مقاله خود مینویسد مینویسند: «چربی احشایی عوامل پیشالتهابی را ترشح میکند… که باعث التهاب سیستمیک شده و به نورواختلال و آسیب ماده سفید کمک میکند.»
در مقابل، تجمع چربی در بازوها، تنه و پاها سطوح پایینتری از ترشح عوامل التهابی را نشان میدهد.
این یافتهها با مسیر انسولین و گلوکز که پیش از این توسط تیم تحقیقاتی مطرح شده بود، همخوانی دارد.
نکته مثبت این تحقیقات این است که میزان چربی بدن، عاملی قابل مداخله و تغییر است.
البته، این تحقیق محدودیتهایی نیز دارد. با وجود بررسی گروه بزرگی از افراد، این مطالعه همچنان مشاهدهای است و عوامل علی را مستقیماً شناسایی نکرده است.
دکتر کیو میگوید کیو میگوید: «چربی منطقهای یک عامل خطر قابل مداخله و اصلاحپذیر برای سلامتی است.»
او ادامه میدهد: «کاهش چربی احشایی از طریق مداخلات هدفمند سبک زندگی میتواند مسیرهای جدیدی را برای پیشگیری و درمان فعال بیماریهای تحلیلبرنده عصبی باز کند.»
یافتههای این پژوهش در سلامت روان طبیعت منتشر شده است.
