با افزایش سن، حفظ وزن ایدهآل و جلوگیری از تحلیل عضلات به چالشی بزرگ تبدیل میشود. این وضعیت میتواند خطر ابتلا به بیماریهای متابولیک، ضعف و از دست دادن استقلال را افزایش دهد. در حالی که پروتئین اغلب به عنوان راهحل اصلی مطرح میشود، تحقیقات جدید نشان میدهند که تعادل اسیدهای آمینه در رژیم غذایی، نقشی کلیدی در سلامت دوران پیری ایفا میکند.
مطالعهای جدید که بر روی موشهای مسن انجام شده، نشان میدهد یک رژیم غذایی کمپروتئین که با مقدار تنظیمشدهای از متیونین غنی شده است، به این حیوانات کمک کرده تا چربی بدن خود را کاهش دهند بدون اینکه توده عضلانی خود را از دست بدهند. این رژیم غذایی همچنین باعث کاهش ضعف و بهبود نشانگرهای سلامت متابولیک در موشها شده است.
این رژیم غذایی آزمایشی که در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) توسعه یافته و نتایج آن در مجله Cell Metabolism منتشر شده است، با کاهش کلی پروتئین و تنظیم دقیق مقدار متیونین، یکی از اسید آمینه ضروری ضروری، طراحی شده است. محققان با افزودن مقدار کنترلشدهای از متیونین، تلاش کردند تا ضمن حفظ فواید متابولیک رژیم، از کاهش وزن و عضله بیش از حد جلوگیری کنند.
تیم تحقیقاتی، موشهای ۲۰ ماهه (معادل انسان در اوایل دهه ۶۰ زندگی) را به چهار گروه تقسیم کردند: گروهی که رژیم غذایی استاندارد داشتند، گروهی که رژیم غربی پرچرب و شیرین داشتند، گروهی که رژیم کتوژنیک کمکربوهیدرات داشتند و گروهی که رژیم غذایی آزمایشی را دنبال میکردند. نتایج نشان داد موشهای گروه رژیم آزمایشی، چربی بدن را کاهش داده، توده عضلانی خود را حفظ کرده، ضعف کمتری نشان داده و کنترل بهتری بر قند خون داشتند.
“این کمتر شبیه ‘گرسنگی’ و بیشتر شبیه بازبرنامهریزی هدفمند متابولیک است.” – مائورا فانتی، دانشمند زیستپزشکی
اما چگونه این موشها توانستند چربی را بدون از دست دادن عضله کاهش دهند؟ مائورا فانتی، نویسنده اول مطالعه، توضیح میدهد که مصرف متعادل متیونین به نظر میرسد سیگنالهای هورمونی خاصی را تغییر میدهد. این رژیم باعث افزایش هورمون رشد و GLP-۱ (که اشتها و قند خون را تنظیم میکند) و کاهش هورمون IGF-۱ (که محرک رشد است) شد.
همچنین، سطح فاکتور رشد فیبروبلاست ۲۱ (FGF21) که معمولاً در پاسخ به استرسهای تغذیهای مانند روزهداری یا محدودیت اسید آمینه آزاد میشود، به شدت افزایش یافت. مطالعات قبلی نیز نشان دادهاند که محدودیت پروتئین در رژیم غذایی میتواند سطح سطوح FGF21 در مردان سالم و لاغر را در مردان سالم و لاغر افزایش دهد.
فانتی معتقد است این ترکیب هورمونی بدن را به سمت سوزاندن چربی برای انرژی سوق میدهد، در حالی که نقش متیونین در حفظ پروتئین عضلانی، بافتهای لاغر را محافظت میکند. برای تأیید نقش FGF21، آزمایشها در موشهایی که قادر به تولید این هورمون نبودند تکرار شد و مشخص شد که این حیوانات چربی قابل توجهی از دست ندادند و مقاومت به انسولین در آنها افزایش یافت.
این یافتهها نشان میدهند که FGF21 نه تنها با فواید این رژیم غذایی مرتبط است، بلکه برای دستیابی به این فواید ضروری است. این موضوع فراتر از توصیه کلی به کاهش مصرف پروتئین است و به یک مکانیسم هورمونی خاص اشاره دارد که مصرف متیونین آن را کنترل میکند.
متیونین به طور طبیعی در غذاهای غنی از پروتئین مانند گوشت، ماهی، تخم مرغ، لبنیات، حبوبات، آجیل و دانهها یافت میشود. با این حال، محققان تأکید میکنند که این یافتهها دلیلی برای مصرف بیشتر پروتئین یا مکمل متیونین نیست. فواید این رژیم به مقدار دقیق و متعادل آن در یک رژیم کمپروتئین بستگی دارد و افزایش بیشتر متیونین، فواید را از بین میبرد.
فانتی هشدار میدهد که این نتایج در موشها و در سنین بالا مشاهده شده و هنوز در انسانها تأیید نشده است. همچنین، تجزیه و تحلیل دادههای تغذیهای بیش از ۲۰۰ هزار نفر نشان داد که مصرف بالای پروتئین حیوانی با چاقی و دیابت نوع ۲ مرتبط است، اما این مطالعات همبستگی را نشان میدهند و نمیتوانند علت و معلول را اثبات کنند.
والتر لونگو، از محققان ارشد این مطالعه، توصیه میکند که بزرگسالان روزانه حدود ۰.۳۷ گرم پروتئین به ازای هر پوند وزن بدن مصرف کنند که حداقل نیمی از آن باید از منابع گیاهی تأمین شود. او همچنین پیشنهاد میکند که افراد مسن ممکن است به ۱۰ تا ۲۰ درصد پروتئین بیشتری نیاز داشته باشند، به شرطی که متیونین کافی را از رژیم غذایی خود دریافت کنند.
در حال حاضر، این یافتهها دلیلی برای محدود کردن پروتئین یا مصرف مکمل متیونین نیست. مطالعات بالینی کنترلشده باید تأثیر این رژیم را بر انسانها و ایمنی آن برای حفظ عضلات در سنین بالا مشخص کنند. این تحقیق در مجله Cell Metabolism منتشر شده است.
