داروهای GLP-۱ مانند وگووی و اوزمپیک انقلابی در درمان چاقی و دیابت نوع ۲ ایجاد کردهاند، اما همچنان پرسشهایی درباره عوارض جانبی و اثرات منفی احتمالی این داروها وجود دارد. یکی از این اثرات منفی میتواند ریزش مو یا آلوپسی باشد. پزشکان و محققان متوجه شدهاند این موضوع را مطرح کردهاند، اما هنوز شواهد محکمی در این زمینه در دست نیست.
یک مطالعه جدید که در مجله پزشکی بریتانیا منتشر شده و توسط تیمی از دانشگاه پنسیلوانیا هدایت میشود، به طور خاص به مقایسه داروهای GLP-۱ با دو درمان رایج دیگر دیابت یعنی مهارکنندههای SGLT-۲ و مهارکنندههای DPP-۴ در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ پرداخته است.
این مطالعه ارتباط قابل توجهی بین درمان با GLP-۱ و نازک شدن مو پیدا کرد: خطر ریزش مو در این گروه ۳۷ درصد بیشتر از گروه مصرفکننده مهارکنندههای SGLT-۲ و ۶۸ درصد بیشتر از گروه مصرفکننده مهارکنندههای DPP-۴ بود. این ارتباط به طور خاص مربوط به آلوپسی غیر اسکار (non-scarring alopecia) بود، به این معنی که احتمال رویش مجدد مو وجود دارد.
محققان در مقاله منتشر شده خود نوشتند که “استفاده از آگونیست گیرنده GLP-۱ با افزایش خطر آلوپسی ثبت شده بالینی، به ویژه آلوپسی غیر اسکار، در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ در مقایسه با مهارکنندههای SGLT-۲ و مهارکنندههای DPP-۴ همراه بوده است.”
آنها افزودند: “این یافتهها میتواند در تصمیمگیری مشترک هنگام در نظر گرفتن درمان با آگونیست گیرنده GLP-۱ مفید باشد و نیاز به ارزیابی بیشتر پیامدهای پوستی در مطالعات آینده را برجسته میکند.”
این مطالعه شامل تعداد زیادی از افراد بود: ۱۲۰۰۴ بیمار مصرفکننده داروهای GLP-۱ با ۱۵۲۲۱ بیمار مصرفکننده مهارکنندههای SGLT-۲ مقایسه شدند و همچنین ۱۱۹۶۴ بیمار مصرفکننده GLP-۱ با ۱۱۲۳۳ بیمار مصرفکننده مهارکنندههای DPP-۴ مورد مقایسه قرار گرفتند.
سایر متغیرهایی که میتوانند در خطر ریزش مو نقش داشته باشند، از جمله سن، جنسیت، قومیت و شرایط پزشکی از قبل موجود، در این آمار لحاظ شدند.
حال سوال این است که چرا این اتفاق میافتد؟ برای درک دقیق این موضوع به تحقیقات بیشتری نیاز است، اما محققان اشاره میکنند که کاهش وزن سریع با ریزش مو، و کمبودها – که میتواند چرخه طبیعی مو را مختل کند – همراه باشد.
محققان نوشتند که “کاهش وزن و تغییرات در وضعیت تغذیهای، که از عواقب رایج درمان با آگونیست گیرنده GLP-۱ هستند، عوامل خطر شناخته شدهای برای تلوژن افلوویوم (telogen effluvium) به شمار میروند. تلوژن افلوویوم یک نوع رایج و معمولاً گذرا از ریزش موی غیر اسکار است و مکانیسم بیولوژیکی قابل قبولی برای این ارتباط فراهم میکند.”
داروهای GLP-۱ به نام پپتید شبه گلوکاگون-۱، یک هورمون طبیعی که اشتها را کاهش میدهد، هضم را کند میکند و ترشح انسولین را افزایش میدهد، نامگذاری شدهاند. برچسب “آگونیست گیرنده” که اغلب به آنها اضافه میشود، به نحوه اتصال این داروها به نقاط اتصال سلولی به نام گیرندههای GLP-۱ و فعال کردن آنها، درست مانند هورمون واقعی، اشاره دارد.
با وجود تاثیر چشمگیر این درمانها، تحقیقات سوالاتی را درباره سایر اثرات احتمالی آنها بر بدن مطرح کرده است، از جمله افزایش خطر بیماریهای استخوان و مفاصل و کاهش ناگهانی بینایی.
این عوارض جانبی احتمالی، در کنار ریزش مو، باید به دقت با فواید سلامتی برای هر بیمار سنجیده شوند. از سوی دیگر، داروهای GLP-۱ با محافظت در برابر زوال عقل و انواع خاصی از سرطان نیز مرتبط بودهاند.
محققان نوشتند که “یافتههای ما سیگنالهای ایمنی حکایتی قبلی را گسترش میدهد و شواهد سیستماتیکتری را برای آگاهی بالینی از این عارضه جانبی بالقوه ارائه میدهد.”
آنها همچنین افزودند: “علاوه بر این، این نتایج نیاز به تحقیقات بیشتر برای روشن کردن ارتباطات مکانیکی بالقوه بین درمان با آگونیست گیرنده GLP-۱، کاهش وزن و ریزش مو، و شناسایی عوامل خطر در سطح بیمار که ممکن است حساسیت به ریزش مو را افزایش دهند، برجسته میکند.”
شایان ذکر است که سوابق پزشکی که محققان بررسی کردند، از نظر اندازهگیری شدت و مدت زمان ریزش مو و اینکه آیا قابل برگشت بوده است یا خیر، محدودیتهایی داشت.
و برای قرار دادن این خطر در چشمانداز، بر اساس این ارقام، حدود ۷ نفر از هر ۱۰۰۰ نفر در طول یک سال دچار ریزش مو میشوند، در حالی که این تعداد برای مصرفکنندگان مهارکنندههای SGLT-۲ ۵ نفر و برای مصرفکنندگان مهارکنندههای DPP-۴ ۴ نفر است.
این بدان معنا نیست که این موضوع قابل چشمپوشی است، اما همچنین به این معنی است که برای بسیاری، کمک این داروها به کاهش وزن و مدیریت دیابت نوع ۲ همچنان ارزشش را دارد.
محققان نوشتند که “اگرچه خطر مطلق کم است، اما آگاهی از این اثر بالقوه میتواند به اطلاعرسانی در تصمیمات درمانی کمک کند.”
این تحقیق در مجله پزشکی بریتانیا منتشر شده است.
