آیا تا به حال متوجه شدهاید که پشهها انگار بیشتر به سمت شما کشیده میشوند تا دوستانتان؟ این تصور شما نیست؛ تحقیقات جدید نشان میدهد که برخی افراد واقعاً برای پشهها جذابترند. پشهها نه تنها موجب آزار و اذیت میشوند، بلکه به عنوان حیوان مرگبار جهان، عامل انتشار طیف وسیعی از بیماریهای مضر مرگبار مانند مالاریا، تب دنگی و ویروس نیل غربی محسوب میشوند. سالانه بیش از ۱ میلیون مرگ انسانی نفر در سراسر جهان قربانی این حشرات میشوند، بنابراین درک اینکه چرا و چگونه پشهها ما را پیدا میکنند، اهمیت علمی فراوانی دارد.
تحقیقات جدیدی که در نشریه iScience منتشر شده، گامی مهم در جهت حل این معما برداشته و به این سوال پاسخ میدهد که چرا پشهها به برخی افراد بیشتر جذب میشوند و دیگران را نادیده میگیرند. دانشمندان در دانشگاه بینالمللی فلوریدا (FIU) آزمایشی را با حضور ۱۱۹ داوطلب انجام دادند. در این آزمایش، هر داوطلب بازوی خود را درون یک لوله بلند به نام اولفاکتومتر قرار داد.
در انتهای دیگر این لوله، سه گونه مختلف پشه شامل Aedes aegypti، Aedes albopictus و Culex quinquefasciatus رها شدند تا مشخص شود کدام پشهها به کدام افراد جذب میشوند. مشخص شده است که پشهها به بوهای انسانی جذب میشوند، اما تفاوتهای ظریف در بوی بدن که بر این جذب تأثیر میگذارند، همچنان تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده است.
این پیچیدگی تا حدی به دلیل ترکیب پیچیده بوی بدن انسان است. ترشحات بیبوی روی پوست ما در اثر تعامل با باکتریهای میکروبیوم پوست، به گازهایی به نام ترکیبات آلی فرار (VOCs) تبدیل میشوند. تخمین زده میشود که بیش از ۱۰۰۰ ترکیب آلی فرار پوست انسان نوع از این ترکیبات وجود دارد که شناسایی دقیق ارتباط هر یک از این مواد شیمیایی با بوهای خاص را دشوار میسازد.
علاوه بر این، حدود ۳۶۰۰ گونه شناخته شده پشه گونه پشه وجود دارد که هر کدام ممکن است ترجیحات بویایی متفاوتی داشته باشند. این عوامل نشان میدهند که هنوز چیزهای زیادی باید در مورد نحوه جذب پشهها از طریق بو بیاموزیم.
تیم تحقیقاتی به سرپرستی متیو دگنارو، عصبژنتیکشناس ارشد FIU، در مقاله خود توضیح میدهند که “ارتباط بین میکروبها و/یا بوهای پوست انسان هنگام هدف قرار دادن پشهها برای افراد مشخص، به طور فزایندهای روشن شده است. اگرچه مطالعات قبلی جذب گونههای مختلف پشه به افراد را مقایسه کردهاند، اما تا جایی که ما اطلاع داریم، مقایسه متقابل نرخ جذب چندین گونه پشه به ولاتیولومها و میکروبیومهای پوست افراد مختلف قبلاً انجام نشده است.”
در آزمایش اولفاکتومتر، تیم دگنارو دریافتند که گونه Ae. aegypti کمی بیشتر به مردان نسبت به زنان جذب میشود، اما دو گونه دیگر ترجیح خاصی نشان ندادند. همچنین مشخص شد که هر فرد برای گونههای خاصی از پشهها جذابیت بیشتری دارد، اما این جذابیت برای همه سه گونه یکسان نبود.
به طور مشابه، برخی از داوطلبان برای یک یا چند گونه پشه جذابیت کمی داشتند، اما این بدان معنا نبود که برای هر سه گونه به طور مداوم جذابیت کمی داشته باشند. همبستگی ضعیفی بین افرادی که پشههای Ae. aegypti و Ae. albopictus به آنها جذب میشدند، وجود داشت، اما در مجموع، محققان میگویند هر گونه پشه به نظر میرسد گروه متفاوتی از افراد را ترجیح میدهد.
در مورد ترکیبات ترکیبات آلی فرار که از بازوی شرکتکنندگان نمونهبرداری شد، محققان دریافتند که پشههای Ae. aegypti و Cx. quinquefasciatus به افرادی که سطوح پایینی از ترکیبات فرار مرتبط با جذب کم داشتند، جذب میشدند. این نشان میدهد که آنها ممکن است هنگام انتخاب میزبان، از برخی ترکیبات آلی فرار اجتناب کنند. در مقابل، گونه Ae. albopictus به نظر میرسد بر روی ترکیبات بویایی جذاب خاصی تمرکز میکند.
در مجموع، محققان ۲۴۶ گونه باکتریایی متمایز را در بین ۱۱۹ شرکتکننده شناسایی کردند، اما تیم تحقیقاتی از این موضوع شگفتزده شد که میکروبیومهای همه شرکتکنندگان تنها یک گونه باکتریایی مشترک داشتند.
در حالی که هر پشه طیف وسیعی از تفاوتها را در ترجیح انواع باکتریهایی که به نظر میرسید به آنها جذب میشود، نشان داد، در نهایت نتایج نشان داد که سه نوع باکتری خاص به طور مداوم محبوب بودند.
“در میان پشههای Ae. aegypti، Ae. albopictus و Cx. quinquefasciatus، ما سه باکتری اصلی مشترک را در شرکتکنندگان با جذب بالا شناسایی کردیم که در میکروبیومهای اصلی با جذب کم یافت نشدند”، نویسندگان مطالعه توضیح میدهند. “این گونههای باکتریایی، Co. kefirresidentii، Cu. granulosum و Staphylococcus epidermidis، ممکن است به طور گسترده حضور یک میزبان جذاب را به پشهها نشان دهند.”
هنوز چیزهای زیادی برای یادگیری در مورد اینکه چه نوع ترکیبات بویایی و باکتریهایی به جذب پشهها کمک میکنند، وجود دارد. اما با هر بینش جدید، ما به درک چگونگی کاهش تهدید پشهها نزدیکتر میشویم. به عنوان مثال، ممکن است بتوانیم دافعکنندههای حشره خاصی ایجاد کنیم یا حتی میکروبیوم پوست خود را مهندسی کنیم را مهندسی کنیم تا خود را کمتر جذاب کنیم.
یافتههای این تحقیق در iScience گزارش شده است.
