اگر آسمانی صاف دارید و به دوربین دوچشمی یا یک تلسکوپ کوچک دسترسی دارید، اکنون فرصت مناسبی است تا یک دنبالهدار ۱۰ کیلومتری (۶.۲ مایلی) را مشاهده کنید که نخستین بار ۱۵۳ سال پیش شناسایی شد و اکنون در حال نزدیک شدن به زمین است.
در تاریخ ۴ جولای ۱۸۷۳، ویلهلم تِمپل، اخترشناس آلمانی و شکارچی پرکار دنبالهدارها، یک جرم کمنور را مشاهده کرد که در صورت فلکی حوت (Pisces) به سمت جنوب شرقی حرکت میکرد. تمپل توانست این دنبالهدار را شب بعد و همچنین در ماههای بعدی نیز رصد کند تا اینکه در ۲۰ اکتبر از دید ناپدید شد.
بهسرعت مشخص شد که این جرم یک دنبالهدار کوتاهدوره است و محاسبات اولیه بر اساس مسیر حرکت آن نشان داد که هر ۵ یا ۵.۵ سال یکبار مدار خود را کامل میکند. در ۱۹ جولای ۱۸۷۸، تمپل دوباره این دنبالهدار را مشاهده کرد و این موضوع تخمین دقیقتر ۵.۱۶ سال برای دوره مداری آن را تأیید کرد.
با قطری حدود ۱۰ کیلومتر، دنبالهدار 10P تقریباً هماندازه سیارکی است که تصور میشود باعث نابودی دایناسورها شده است. خوشبختانه مدار این دنبالهدار به گونهای است که از محدودهای نزدیک به مدار مشتری تا محدودهای نزدیک به مدار مریخ حرکت میکند و خطری برای زمین ایجاد نمیکند.
در تاریخ ۳ آگوست ۲۰۲۶، هنگام نزدیکترین فاصله این دنبالهدار با زمین، فاصله آن حدود ۰.۴۱۴۴ واحد نجومی (AU) خواهد بود. هر واحد نجومی برابر با میانگین فاصله زمین تا خورشید است. اگر بخواهیم این فاصله را به عددی قابلدرکتر بیان کنیم، حدود ۶۲ میلیون کیلومتر (۳۸.۵ میلیون مایل) خواهد بود.
امروزه میدانیم که اخترشناسان قرن هجدهم در محاسبات خود کمی اشتباه کرده بودند و دوره مداری این دنبالهدار در واقع ۵.۳۷ سال است. این دوره کوتاه باعث شده است که این جرم هدف مناسبی برای رصدهای مکرر و بررسی تغییرات آن در طول زمان باشد.
با این حال، با وجود عبورهای مکرر آن از داخل مدار مریخ، نباید تصور کنید که اگر این فرصت را از دست بدهید، در نوبت بعدی بهراحتی میتوانید آن را مشاهده کنید.
در مقالهای درباره این دنبالهدار آمده است: «اگرچه پیشرفتهای تلسکوپی امروزی امکان مشاهده آن را در هر بار بازگشت فراهم کردهاند، دوره حدود ۵.۵ ساله آن باعث میشود شرایط مشاهده در برخی بازگشتها مناسب و در برخی دیگر نامناسب باشد.»
برای مثال، دنبالهدار تمپل ۲ در سالهای ۱۹۷۸، ۱۹۸۸ و ۱۹۹۹ در موقعیت مناسبی برای رصد قرار داشت، اما در سالهای ۱۹۸۳، ۱۹۹۴ و ۲۰۰۴ که هنگام رسیدن به حضیض خورشیدی (نزدیکترین نقطه به خورشید) در سمت دور خورشید قرار داشت، شرایط مشاهده مطلوب نبود.
وقتی دنبالهدارها به خورشید نزدیک میشوند و گرم میشوند، یخ و گاز موجود در آنها تصعید میشود و ترکیباتشان تغییر میکند. بررسیهای انجامشده روی این دنبالهدار در طول زمان نشان داده است که سرعت چرخش آن به میزان قابلتوجهی کاهش یافته است؛ موضوعی که احتمالاً نتیجه خروج نامتقارن گازها از سطح دنبالهدار هنگام گرم و سرد شدن در مسیر مداری آن است.
دوره مداری پنجساله دنبالهدار 10P و همچنین نزدیکتر بودن آن نسبت به بسیاری از دنبالهدارهای دیگر (مانند دنبالهدار هالی) باعث شده که این جرم هدف جذابی برای مأموریتهای فضایی باشد. با این حال، با وجود چندین طرح لغوشده برای ارسال فضاپیما، از جمله پیشنهادی برای استفاده دوباره از فضاپیمای مارینر ۳ ناسا، تاکنون هیچ فضاپیمایی برای بررسی نزدیک این دنبالهدار پرتاب نشده است.
تا زمانی که چنین مأموریتی انجام شود، میتوانید خودتان با تجهیزات ساده آن را مشاهده کنید. از ابتدای ماه جولای، این دنبالهدار باید در صورت فلکی بزغاله (Capricornus) برای افرادی که دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک دارند قابل مشاهده باشد.
بهترین زمان برای مشاهده آن احتمالاً حوالی حضیض خورشیدی، یعنی زمانی که دنبالهدار به نزدیکترین فاصله خود از خورشید میرسد، خواهد بود. در آن زمان روشنایی آن به حدود قدر ۷ خواهد رسید و دنبالهدار در نزدیکی صورت فلکی ماهی جنوبی (Piscis Austrinus) حرکت خواهد کرد. این جرم از هر دو نیمکره زمین قابل مشاهده خواهد بود، اما برای ناظران نیمکره جنوبی ارتفاع بیشتری در آسمان خواهد داشت.
پس از مشاهده این دنبالهدار، هنوز شگفتیهای زیادی در آسمان شب انتظار علاقهمندان را میکشد؛ از جمله دنبالهدار 2P/Encke که منشأ «گلولههای آتشین هالووین» محسوب میشود و موضوع یکی از جذابترین تصاویر فضایی ثبتشده تاکنون بوده است.
